Tuesday, 6 February 2018

সুস্বাস্থ্যৰ বাবে পাঁচটা অভ্যাস

স্বাস্থ্যৰক্ষাৰ বিধি সম্পৰ্কে কাৰিকৰী পৰামৰ্শ দিব পৰাকৈ মই কোনো বিশেষজ্ঞ নহওঁ৷ কিন্তু নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা এইটো নিশ্চয় ক’ব পাৰোঁ যে কেৱল অকণমান স্বাস্থ্য সচেতনতা আনিব পাৰিলেই মোৰ দৰে যিকোনো সাধাৰণ মানুহে স্বাস্থ্যকৰ জীৱন এটা কটাব পাৰে৷ সঁচা কথা ক’বলৈ গ’লে আজি কিছু বছৰৰ আগলৈকে মই নিজেও স্বাস্থ্য সম্পৰ্কে প্ৰায় নিৰ্বিকাৰ আছিলো৷ ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ দৌৰিব লগীয়া অৱস্থা এটা নোহোৱালৈকে স্বাস্থ্য সম্পৰ্কে কিবা ভাবিলগীয়া আছে বুলিয়ে গণ্য কৰা নাছিলো৷ কিন্তু কামৰ টানে যেতিয়া নানা দুৰ্গম ঠাইত পাহাৰে-কণ্ডৰে সাধাৰণ অৰ্থত ’কঠিন’ পৰিস্থিতিৰ মুখামুখি কৰাই দিলে, তেতিয়াহে নতুনকৈ উপলব্ধি কৰিলো এটা সুস্থ-সবল শৰীৰৰ গুৰুত্ব আৰু জীৱনত সুস্বাস্থ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা৷ আমি বহুতেই হয়তো ভাবি নাচাওঁ, এই পৃথিৱীত আমাৰ অস্বিত্ব, আমাৰ দৈনন্দিন জীৱন, আমাৰ সুখ-দুখ সকলোৰে মাধ্যম হ’ল আমাৰ শৰীৰটো৷ কথাতে কয়, সুস্থ শৰীৰ এটাতহে সুস্থ মন এটাই বাস কৰিব পাৰে৷ গতিকে সেই শৰীৰক সুস্থ কৰি ৰখাৰ গুৰুত্বও আমি হয়তো সচৰাচৰ ভবাতকৈ বহু বেছি৷


স্বাস্থ্য সম্পৰ্কে কিছু সচেতন হোৱাৰ পৰা মই নিজে কিছুমান অভ্যাস গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছোঁ৷ বিশেষকৈ এনে অভ্যাস যিবোৰে শৰীৰটোক যিমানদূৰ সম্ভৱ নিৰোগী আৰু সক্ৰিয় কৰি ৰাখে৷ কাৰণ ৰোগৰ চিকিৎসা (cure)ত কৈ প্ৰতিকাৰ (prevention) কৰিব পাৰিলে  বহুতো আহুকালৰ পৰাও নিলগত থাকিব পাৰি৷ ৰোগৰ এনে আগতীয়া প্ৰতিকাৰৰ বাবে মাথোঁ কিছুমান প্ৰাথমিক অভ্যাস কৰিয়ে বহুখিনি সুফল পাব পাৰি বুলি মোৰ বিশ্বাস৷ মোৰ জীৱনত সুস্বাস্থ্যৰ বাবে বিশেষভাৱে ফলপ্ৰসূ হোৱা এনে কেইটামান অভ্যাস আগবঢ়াইছোঁ৷ আশাকৰোঁ মোৰ দৰেই সকলোকে সুস্বাস্থ্য বৰ্তাই ৰখাত এই অভ্যাসবোৰে সহায় কৰিব৷

১) আপোনাৰ সুস্বাস্থ্যৰ প্ৰধান বৈৰী চেনি

সুস্বাস্থ্যৰ বাবে কৰিব পৰা প্ৰথম আৰু প্ৰাথমিক কামটো কি বুলি কোনোবাই সুধিলে মোৰ তাৎক্ষণিক উত্তৰ হ’ব মিঠা সোৱাদকণৰ সৈতে চিৰবিচ্ছেদ! এটা সময় আছিল, যেতিয়া মোৰ বাবে সকলো সময়তে পাকঘৰত মিঠাই বা বেকাৰিৰ বিভিন্ন বিস্কুট-কেক, চকলেট আদি মজুত কৰি ৰাখিব লগা হৈছিল৷ গৰমদিনত শীতল পানীয়, আইচক্ৰীম আদি নহ’লে মোৰ জীয়াই থকাই অসম্ভৱ যেন লাগিছিল৷ সময়ত বুজি পালো, এই কেক, বিস্কুট, আইচক্ৰীম, পেষ্ট্ৰি, শীতল পানীয়, কেণ্ডি সকলোতে অতি বেছি কেল’ৰি শক্তি থাকে, কিন্তু পৰিপুষ্টিৰ উপাদান বিশেষ একো নাথাকে৷ এইবোৰ নিয়মীয়াকৈ খালে উপৰুৱা কেল’ৰিখিনি দেহে চৰ্বি (visceral fat) হিচাপে দেহত জমা কৰি ৰাখে৷ সেইবাবেই এইবোৰ খাদ্যই মেদবহুলতা আনে৷ চেনিৰ প্ৰতি আমাৰ প্ৰায় সকলোৰে আসক্তিৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিও আছে৷ এই চেনীজাতীয় খাদ্যবোৰত থকা ফ্ৰুক্ট’জে আমাৰ মগজুত ড’পামাইন নামৰ এবিধ ৰাসায়নিক দ্ৰব্য (neurotransmitter) ক্ষৰণ কৰে৷ এই ড’পামাইনে গৈ আমাৰ স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সুখানুভূতিৰ কেন্দ্ৰ (reward centre)বোৰ সক্ৰিয় কৰি দিয়ে যাৰ বাবে মিঠা কিবা এটা খালেই আমাৰ মন ভাল লাগে৷ সেই অনুভৱখিনিৰ বাবেই আমাৰ বাৰে বাৰে মিঠা খোৱাৰ ইচ্ছা হয়৷ মিঠাৰ এই আসক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়া ক’কেইন, নিক’টিন আদি ড্ৰাগছৰ আসক্তিৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ একে৷ গতিকে দ্বিতীয়বাৰ মিঠাই এবিধ মুখত দিয়াৰ আগতে ক্ষন্তেক ৰৈ নিজকে সুধি চাবচোন, সুস্বাস্থ্য গঢ়াৰ বাটটো আপুনি অজানিতে নিজেই ভেটি থৈছে নেকি!


২) (বিশুদ্ধ) পানীয়েই অমৃত
আমাৰ শৰীৰৰ দুই-তৃতীয়াংশই পূৰাই ৰখা পানীৰ উপকাৰিতাৰ কথা আমি সকলোৱে জানো৷ পানীয়ে খাদ্য হজম কৰাত সহায় কৰে, দেহৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, শৰীৰৰ ছাল সতেজ কৰি ৰাখে, বিষাক্ত পদাৰ্থ বৰ্জন কৰি পৰিশুধনত সহায় কৰে আৰু বিপাক ক্ৰিয়াও নিয়মিত কৰে৷ পিছে প্ৰতিদিনে পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণে পানী খাবলৈ বাৰু আমাৰ কিমানৰ মনত থাকে! মোৰো নাছিল!  কেইবাজনো ডাক্তৰে প্ৰেছক্ৰিপ্টশ্যনত যেতিয়া মোৰ বাবে ঔষধৰ সলনি যথেষ্ট পানী খোৱাৰহে উপদেশ দিলে, তেতিয়াহে মোৰ গা লৰিল৷ শুই উঠি অন্য কিবা পেটত পেলোৱাৰ আগতে এগিলাচ কুহুমীয়া গৰম পানী খাবলৈ ল’লো৷ ঘৰ-অফিচ, বাটে-পথে য’তেই নাথাকো পানীৰ বটলটো লগত লৈ ফুৰা হ’লো৷ কম সময়ৰ ভিতৰতে আৰু ক’ব নোৱাৰাকৈয়ে শৰীৰৰ পূৰ্বৰ বহুতো আলৈ-আহুকাল দূৰ হ’ল৷ এতিয়া সঁচা অৰ্থতে মই পানীৰ সম্পূৰ্ণ ’আসক্ত’! দিনটোতে বটলত যিমানবাৰ পানী ভৰাওঁ আৰু পৰম তৃপ্তিৰে গিলাচে গিলাচে যেনেকৈ পানী খাওঁ যে কোনোবাই মন কৰিলে সঁচাই সেই সন্দেহেই কৰিব! বিশুদ্ধ বুলি কিয় কৈছোঁ বুজিছেই চাগৈ৷ দূষিত পানী হাজাৰটা ৰোগৰ উৎসও৷ গতিকে খোৱা পানীখিনি বিশুদ্ধ নহ’লে হিতে বিপৰীতহে হোৱাৰ সম্ভাৱনা৷

৩) আখলত কিছু সময়
প্ৰথমেই এটা স্বীকাৰোক্তি: বহুদিনলৈকে মই মেগীৰ বাহিৰে অন্য একো ৰান্ধিবলৈ নাজানিছিলো৷ ঘৰত থাকোতে শিকাৰ একো আগ্ৰহ নাছিল৷  ভাৱিছিলো, মোৰ দ্বাৰা ৰন্ধা-বঢ়া সম্ভৱ নহয়৷ যেন তেন প্ৰকাৰেণ সোৱাদ লগা খাদ্য মুখৰ আগত পাই থাকিলে কি খালো, ক’ৰ পৰা-কেনেকৈ আহিল সেইবোৰ প্ৰশ্ন ভুলতো মনলৈ অহা নাছিল৷ পিছে কামৰ বাবে লাগ বুলিলেই কিবা এটা খোৱাবস্তু কিনিবলৈ শ শ মাইল দূৰলৈ কোনো দোকান বা ৰেষ্টুৰেন্ট নোহোৱাকৈ অৰণ্যৰ মাজত নূন্যতম খাদ্যৰে দিন কটোৱাৰ অভিজ্ঞতাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে খাদ্যৰ মূল্য কি সেয়া নতুনকৈ উপলব্ধি কৰাই দিলে৷ তেনে ঠাইৰ পৰা ’সভ্যতা’ৰ মাজলৈ ওলাই অহাৰ পিছত মনৰ জোখাৰে সোৱাদ লগাই কিবা এটা খোৱাৰ বাবে পুহি ৰখা হেঁপাহটোৱে ৰান্ধিবলৈ আগ্ৰহী কৰি তুলিলে মোক৷ ইটো-সিটোকৈ নতুন একোবিধ ৰান্ধি-খাই আৰু খুৱাই বৰ সন্তুষ্টি পোৱা হ’লো৷ সুযোগ-সুবিধা মিলিলেই  ৰেষ্টুৰেন্টত খাবলৈ যোৱাৰ অভ্যাসটো প্ৰায় নোহোৱা হৈ পৰিল৷ এই সাধাৰণ পৰিৱৰ্ত্তনটোৱে নজনাকৈয়ে স্বাস্থ্যতো আমূল পৰিৱৰ্ত্তন আনি দিলে৷ ইয়াৰ কাৰণ যথেষ্ট৷ প্ৰথমেই হ’ল, বাহিৰৰ পৰা যিমানেই পৰিষ্কাৰ যেন নালাগক আমাৰ প্ৰায়বোৰ ৰেষ্টুৰেন্টৰ ৰন্ধাঘৰৰ ভিতৰখন এবাৰ দেখিলে আপোনাৰ কেতিয়াও দ্বিতীয়বাৰ তাতে খোৱাৰ সত নাযাব৷ আইনগতভাৱে বাধ্যতামূলক যদিও খাদ্যৰ স্বাস্থ্যবিধি (food hygiene) সম্পৰ্কত আমি এতিয়াও সচেতন হোৱা নাই৷ অপৰিষ্কাৰ খাদ্যই কিমান ৰোগ বিয়পায় সেয়া জানিও আমি প্ৰায় সকলোৱে সেয়া পাহৰি থাকিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ৷ ৰেষ্টুৰেন্টত খোৱাটো কমালে এনে অপৰিষ্কাৰ খাদ্যই বিয়পোৱা ৰোগবোৰৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰি৷ অতিপাত মছলা দিয়া খাদ্যই কৰা পেটৰ আলৈ আহুকালবোৰৰ কথা নক’লেও হয়৷ বিশেষকৈ কেঁচা শাক-পাচলিৰ চালাড কিমান পৰিষ্কাৰ নিজ চকুৰে নেদেখিলে কেতিয়াও মুখত দিব নালাগে, কাৰণ অপৰিষ্কাৰ কেঁচা পাচলিয়ে বিষক্ৰিয়া কৰিব পাৰে৷ তাৰোপৰি ৰেষ্টুৰেন্টত খোৱাৰ অভ্যাস আঁতৰাব পাৰিলে নিজৰ ইচ্ছামতে স্থাস্থ্যকৰ খাদ্যৰে খোৱা কাঁহীখন সজাই ল’ব পাৰি৷ এখোপ আগবাঢ়ি মই এইটোও ক’ম যে স্থাস্থ্যসচেতন যিকোনো মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় খিনি নিজেই ৰান্ধিবলৈ শিকাটো অতি দৰকাৰী৷ বৰ্তমান ইন্টাৰনেটত সহজ ৰেচিপিৰ, ইউটিউবত নিৰ্দেশনাৰ অভাৱ নোহোৱা দিনত সেইখিনি শিকি ল’ব পাৰিলেই পৰত আশ, বনত বাস পৰিস্থিতিৰ পৰা সহজতে হাত সাৰিব পাৰি৷

৪) দৈনিক কিছু শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম 
সুস্বাস্থ্যৰ বাবে শাৰীৰিক সক্ৰিয়তাৰ কিমান প্ৰয়োজন সেয়া জানিলেও  দৈনন্দিন জীৱনৰ নানা লেঠাৰ মেৰপাকত পৰি বহুতৰ সময় বা আগ্ৰহৰ অভাৱ হয়৷ মোৰো হৈছিল বা সঁচাকৈ ক’বলৈ গ’লে এতিয়াও হয়৷ কিন্তু এটা সময়ত মই অনুভৱ কৰিলো, বেলেগকৈ সময় বা সুবিধা নোলালেও দৈনন্দিন জীৱনৰ ৰুটিনৰ সৈতে খাপ খুৱাই আমি বহুতো উপায়েৰে শাৰীৰিক সক্ৰিয়তা বজাই ৰাখিব পাৰোঁ৷ সাধাৰণভাৱে আপোনাৰ ২০ টা খোঁজত এক কেল’ৰিকৈ শক্তি ক্ষয় হয়৷ গতিকে যিমান পাৰি ভৰি দুখনকে ব্যস্ত কৰি ৰাখিব পাৰিলেই শৰীৰৰ সক্ৰিয়তা বৃদ্ধি কৰিব পাৰি৷ যেনে, কম দূৰত্বৰ কৰ্মক্ষেত্ৰলৈ গাড়ীৰে নগৈ খোঁজকাঢ়ি, দৌৰি বা চাইকেলেৰে অহা-যোৱা কৰা, পৰাপক্ষত লিফটৰ সলনি  খটখটী ব্যৱহাৰ কৰা, ঘৰৰ ফুলনি বা শাকনিবাৰীৰ নিজে যত্ন লোৱা- মুঠতে শৰীৰক সক্ৰিয় কৰি ৰাখিব পৰা যিকোনোধৰণৰ এনে সৰু-সুৰা সুযোগবোৰৰ পূৰ্ণব্যৱহাৰ কৰক৷ গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে দিনে এঘন্টা নিয়মীয়া খোঁজকঢ়া আৰু তিনিবাৰকৈ মাথোঁ দহমিনিট সময়ৰ বাবে খুউব খৰ খোঁজ দিয়াৰ শৰীৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ একেই৷ সৰু হ’লেও এইবোৰ অভ্যাস সুস্বাস্থ্যৰ বাবে একোটা উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ৷ 

৫) ভাতঘুমটিৰ আমেজকণৰ পৰা বিপদ
অসমীয়াৰ বাবে ভাতঘুমটিৰ আমেজখিনি বৰ হেপেহুৱা৷ গধুৰকৈ ভাতসাঁজ খাই আমি ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰোঁ আৰু অকণমানকৈ জিৰোৱাৰ ইচ্ছা হয়েই৷ পিছে এই ভাতঘুমটি কণেই শৰীৰত কেণা লগাই পেলাব পাৰে৷ ইয়াৰ কাৰণ হ’ল, খাই উটাৰ লগে লগে শৰীৰে খাদ্যবোৰ হজম কৰা প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে আৰু এই কামটো ভালকৈ সম্পন্ন হয় শৰীৰটো থিয় হৈ থাকিলে৷ শুই দিলে, কিছুমান খাদ্য পাকস্থলী অৰ্থাৎ পেটৰ পৰা উভতি হৈ গ্ৰাসনলী (esophagus)লৈ গ’লে তাৰ সৈতে থকা হজমৰ বাবে নি:সৰণ হোৱা উৎসেচকে পেট জ্বলা-পূৰা (Gastroesophageal Reflux Disease) আৰম্ভ কৰে৷ তাৰোপৰি নিশা খায়ে পোনেই বিছনালৈ গ’লে ষ্ট্ৰ’কৰ সম্ভাৱনাও বঢ়াই তোলে বুলি গৱেষণাত ধৰা পৰিছে৷ গতিকে খোৱাৰ পিছত ভাতঘুমটি কণৰ আমেজ এৰি প্ৰায় দুইৰ পৰা চাৰি ঘন্টালৈ বিছনাত বাগৰ নিদিয়াকৈ থাকিবলৈ চেষ্টা কৰা ভাল৷ 


ব’নাছ টিপ: আজিৰ যুগত যিকোনো বস্তুৰে আঁতি-গুৰি ছেকেণ্ডতে ইন্টাৰনেটত বিচাৰি উলিয়াব পাৰি৷ গতিকে ঘৰুৱা বিধি, বনৌষধ, হোমিঅ’পেথিক-এলোপেথিক-আয়ুৰ্বেদিক আদি যি সামগ্ৰীয়ে নহওক কোনোবাই পৰামৰ্শ দিলে বুলিয়ে জধে-মধে নাখাই গুণাগুণ পৰীক্ষা কৰিহে লোৱা উচিত৷ আটাইতকৈ দৰকাৰী কথাটো হ’ল, আমি যিয়ে মুখত নিদিওঁ, সেয়া আমাৰ নিজৰ শৰীৰেই পাব-তাৰ ভাল-বেয়া প্ৰভাৱ আমাৰ নিজৰ শৰীৰতে আৰু নিজৰ জীৱনতে পৰিব৷ সেয়ে যিমান পাৰি স্বাস্থ্যকৰ খাদ্য খাওক, সুস্বাস্থ্যই আপোনাৰ জীৱনত নিজে ধৰা দিবহি৷

Medindia-ই প্ৰস্তুত কৰা সুষম খাদ্যৰ পিৰামিড

Wednesday, 24 January 2018

ক্ষীণোৱাৰ নতুন উপায়: পৰ্যাপ্ত ৰ’দ লওক!

আমি সকলোৱে জানো আমাৰ দেহে সূৰ্য্যৰ অতি বেঙুণীয়া ৰশ্মি ব্যৱহাৰ কৰি ভিটামিন ডি উৎপাদন কৰে৷ এই ৰশ্মি আমি খালী চকুৰে দেখা নাপাওঁ৷ শেহতীয়াকৈ খালী চকুৰে দেখা পোৱা সূ্ৰ্য্যৰ পোহৰৰ এক নতুন বৈশিষ্ট্য এলবাৰ্টা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানীয়ে গৱেষণাত প্ৰকাশ কৰিছে যি মানুহক ক্ষীণোৱাত সহায় কৰিব পাৰে৷
পৰীক্ষামূলক গোট দুটাত স্নেহপদাৰ্থ (ৰঙা অংশ)
-ৰ পৰিমাণ: প্ৰথমগোট (C)-ত কোনো পোহৰ

নোহোৱাকৈ আৰু দ্বিতীয় গোট (D)টোত সূৰ্য্যৰ
ৰশ্মি পৰিবলৈ দিয়াৰ পিছত স্নেহপদাৰ্থ হ্ৰাস পাইছে
ফটো-Katarina Ondrusova
গৱেষণাটোৰ তথ্য অনুসৰি, ৰ’দঘাই দিন এটাত আমি খালী চকুৰে দেখা পোৱা পোহৰৰ বৰ্ণালীৰ প্ৰায় ১-৫% ৰশ্মি আমাৰ দেহৰ ছালৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়৷ ছালৰ ঠিক তলতে থকা এডিপ’জ কলাৰ স্নেহকোষ (fat cells) বোৰ এই পোহৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে তাত থকা স্নেহপদাৰ্থ (lipid) আকাৰত সৰু হৈ পৰে আৰু স্নেহকোষৰ পৰা মুকলি হৈ ওলাই যায়৷ ফলত এই কোষবোৰে মেদ সঞ্চয় কৰি নাৰাখে৷ তেওঁলোকে এই গৱেষণাৰ পৰা অনুমান কৰিছে যে পশ্চিমীয়া দেশবোৰত দীঘলীয়া শীতকালৰ বেছিভাগ সময় পৰ্য্যাপ্ত ৰ’দ নোপোৱাটোৱে এই সময়ছোৱাত তাৰ অধিবাসীৰ শীতৰ মেদবহুলতা সমস্যাৰ এক অন্যতম কাৰণ হ’ব পাৰে৷ 
সূৰ্য্যৰ এই ৰশ্মি নিয়মীয়াকৈ পৰিবলৈ দিলে স্নেহকোষবোৰে কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে জানিবলৈ বিজ্ঞানীৰ দলটোৱে এডিপ’জ কলাৰ দুটা পৃথক গোটৰ ওপৰত এটা পৰীক্ষা সম্পন্ন কৰে৷ প্ৰথমবিধ কলাৰ স্নেহকোষৰ মাজেৰে একেৰাহে তেৰদিন দৈনিক চাৰি ঘন্টাকৈ নিৰ্দিষ্ট তীব্ৰতাৰ সূৰ্য্যৰ নীলা ৰশ্মি পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়ে৷ দ্বিতীয় গোটটো কন্ট্ৰ’ল হিচাপে ৰাখি কোনো ৰশ্মি পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়া নহয়৷ পৰীক্ষাৰ শেষত তেওঁলোকে দেখা পালে যে সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি পৰা কোষবোৰৰ স্নেহপদাৰ্থ (lipid)-ৰ পৰিমাণ কন্ট্ৰল গোটটোতকৈ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে৷ লগতে তেওঁলোকে ধৰা পেলালে যে এই কোষবোৰত থকা স্নেহপদাৰ্থবোৰ খৰতকীয়াকৈ ভাঙি মুকলি হৈ গৈছে৷ উপবাস বা ব্যায়ামৰ সময়ত এই একে প্ৰক্ৰিয়াৰেই আমাৰ দেহৰ স্নেহকোষবোৰৰ পৰা মেদ ভাঙি সঞ্চিত শক্তি মুকলি হয়৷ গতিকে বিজ্ঞানীসকলৰ মতে ৰ’দে আমাৰ শৰীৰৰ মেদ কমোৱাৰ বাবে একেটা প্ৰক্ৰিয়াই সক্ৰিয় কৰি তুলিব পাৰে৷ অৱশ্যে কিমান সময় বা তীব্ৰতাৰ ৰ’দে এই প্ৰক্ৰিয়া সক্ৰিয় কৰি তুলিব সেইসম্পৰ্কে অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন৷ এই গৱেষণাই অদূৰ ভৱিষ্যতে সূৰ্য্যৰ পোহৰেৰে মেদবহুলতাৰ চিকিৎসাৰ সম্ভাৱনীয়তা আনি দিছে৷ 
(আলোকচিত্ৰ: ইন্টাৰনেটৰ পৰা সংগৃহীত)

Saturday, 13 January 2018

প্ৰবাসত ভোগালী

ভোগালীৰ গধূলি
পদূলিত জাৰৰ উকমুকনি
ভেলাঘৰত ডেকা-গাভৰুৰ উচ্ছ্বসিত হাঁহি
খুড়ী-পেহীৰ আখলৰ মায়াময় পৃথিৱী

ভোগালী আহে
মেজিৰ পবিত্ৰ জুইৰ উত্তাপৰ মাজেৰে
লাৰু-পিঠা, কোমল-চাউল আৰু সান্দহৰ জুতিৰে
আপোন মানুহৰ মৰমসনা সান্নিধ্যৰে

এই সকলোবোৰৰৰ পৰা বহু যোজঁন আঁতৰত
সাত সাগৰ তেৰ নদীৰ সিপাৰে
এদল প্ৰবাসী অসমীয়াৰ প্ৰয়াস
ভোগালীক আদৰাৰ
অসমৰ অমিয়া সুবাসেৰে
অসমীয়া হোৱাৰ গৌৰৱেৰে
প্ৰবাসত ভোগালী

Sunday, 31 December 2017

২০১৭ চনৰ মোৰ প্ৰিয় দহটা অসমীয়া গীত

সাধাৰণ শ্ৰোতা হিচাপে গান শুনো, শুনি ভাল পাওঁ৷  কথা, সুৰ, কন্ঠ বা গান এটাই কঢ়িয়াই অনা সুন্দৰ অনুভৱখিনিৰ বাবেও মোৰ প্ৰিয় হৈ পৰে৷ অসমীয়া চিৰসেউজ গীতসমূহে দৈনন্দিন জীৱনৰ প্ৰায়বোৰ মুহুৰ্ত জীপাল কৰি ৰখাৰ মাজত সময়-সুবিধা অনুযায়ী ইউটিউবত উপলব্ধ দুই-এটি নতুন গীতো শুনাৰ বা চোৱাৰো অৱকাশ ওলায়৷ বিশেষকৈ অসমীয়া গীতৰ আগ্ৰহী শ্ৰোতা বন্ধুৱে ভাল লগা নতুন গানবোৰৰ নিয়মীয়াকৈ খৱৰ ৰাখে বাবে মোৰো এবাৰ শুনি চাবলৈ সুবিধা ওলায়৷ এনে কিছুমান গীতৰ মাজৰ পৰা ২০১৭ চনৰ বিদায়ৰ সন্দিক্ষণত বছৰটোৰ প্ৰিয় দহটা গানৰ তালিকা এখন কৰাৰ ইচ্ছা হ’ল৷ সস্তীয়া জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে হিন্দী গানৰ অন্ধ অনুকৰণ কৰি তৰল কথা বা দৃশ্যকটু ভিডিঅ’ৰে চকু-কাণক কষ্ট দিয়া ইউটিউবত উপলব্ধ অলেখ অসংখ্য বেসুৰা অসমীয়া গীতৰ মাজত  এনে মন পৰশা গীতবোৰ সঁচাই আশাৰ এটাকৈ উজ্বল ৰেঙণি যেন৷ আশাকৰোঁ, অনাগত বছৰটোত এনে বহুতো হৃদয়স্পৰ্শী নতুন গীত দেখিবলৈ পাম৷

১) মাজুলী
কন্ঠ আৰু সুৰ: নীলোৎপল বৰা
কথা: শান্তনু  ৰৌমুৰীয়া

নীলোৎপল বৰাৰ সুমধুৰ কন্ঠত মাজুলীৰ ৰং-ৰূপৰ অপূৰ্ব চিত্ৰণেৰে মন পৰশা এটি গীত ’মাজুলী’৷ অসমৰ কলা-সংস্কৃতি, বিনন্দীয়া প্ৰকৃতিৰ সৈতে সংপৃক্ত অসমীয়াৰ সুখ-দুখৰ মনোমোহা প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰা গীতটোৰ প্ৰতিটো দৃশ্য হৃদয় জুৰুৱা৷ কথা-সুৰ-কেমেৰাই পলকতে যিকোনো অসমীয়াক ভাববিলাসী কৰি তুলিব পাৰে৷ বাৰে বাৰে শুনি থাকিবলৈ মন যোৱা এই গীতটো মোৰ দৃষ্টিত নিসন্দেহে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ গীতবোৰৰ মাজৰ এটা৷


২) কবিতা কেনেকৈ লিখে
কন্ঠ: জুবিন গাৰ্গ আৰু সুবাসনা দত্ত
কথা: ইবছন লাল বৰুৱা

ৰোমান্টিক গীতটোৰ কবিতাময় ভাষা মন পৰশা৷ কন্ঠ আৰু সুৰ অপূৰ্ব৷ গীতৰ মূল থীমত নতুনত্ব নাই যদিও ভাষা আৰু বুদ্ধিদ্বীপ্ত দৃশ্যগ্ৰহণে ভিডিঅ’টোও উপভোগ্য কৰি তুলিছে৷ গীতটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা ’কোঁৱৰপুৰৰ কোঁৱৰ’ মই এতিয়াও চোৱা নাই পিছে৷ 
৩) তুহু দীন তাৰণ
কন্ঠ: অভিশ্ৰুতি বেজবৰুৱা
কথা:স্বৰ্গীয় ৰাধানাথ ফুকন
সুৰ: পংকজ শৰ্মা

১৯০৫-০৬ চনত ৰাধানাথ ফুকনে লিখা এটি আধ্যাত্মিক ধৰ্মী গীত তুহু দীন তাৰণ৷ অভিশ্ৰুতি বেজবৰুৱাৰ কন্ঠত গীতটিৰ ভাব-ভাষা জীপাল হৈ উঠিছে৷ ওজাপালিৰ জৰিয়তে অসমৰ সত্ৰীয়া সংস্কৃতি, দৌল মহোৎসৱৰ এনে চিত্ৰণ অন্য অসমীয়া গীতত পূৰ্বতে দেখা মনত নপৰে৷ অভিশ্ৰুতি বেজবৰুৱাৰ পূৰ্বৰ এছাটি বতাহে, ৰৈ ৰৈ ৰতি আদিৰ দৰেই এই গীতটিয়েও অসমৰ নিভাঁজ ৰূপ এটা শ্ৰোতাৰ হৃদয়ত আঁকি থৈ যাবলৈ সক্ষম হৈছে৷


৪) ন যুঁজৰ ৰণুৱা

কন্ঠ আৰু সুৰ: জয় বৰুৱা
কথা: ইবছন লাল বৰুৱা

অসমীয়াৰ চেতনা জগোৱা কথা-সুৰৰ এটি মনোমোহা গীত৷ জয় বৰুৱাৰ শক্তিশালী কন্ঠই গীতটোক এক অনন্য মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে৷  শিলালিপি-সাঁচিপাতত সিঁচৰতি হৈ থকা কমতাপুৰৰ কোঁচ ৰাজত্বৰ গৌৰৱময় ইতিহাস সুঁৱৰি অসমীয়াৰ একতাৰ হকে যুঁজাৰ বাৰ্তা বহন কৰিছে গীতটোৱে৷ শিপাৰ সন্ধানত ওলোৱা অসমীয়া বিভেদকামী শক্তিক লাই নিদিয়ে, বৰং ইতিহাসে আমাক বাৰে বাৰে সোঁৱৰাই দিয়ে ঐক্য-সংহতি আৰু অহিংস পথৰ শক্তি, কৰ্মনিষ্ঠা আৰু যুক্তিৰ শক্তি৷ গীতটো আজিৰ দিনত প্ৰত্যেক অসমীয়াৰ বাবেই সময়োপযোগী আৰু প্ৰেৰণাদায়ক ৷

৫) ভাটিয়ালী সপোন
কথা, কন্ঠ আৰু সুৰ: মৈত্ৰেয়ী পাটৰ

মোৰ বাবে নতুন গায়িকা তথা গীতিকাৰ৷ মৈত্ৰেয়ী পাটৰৰ কন্ঠ সুমধুৰ, গীতৰ কথা-সুৰো মন চুই যোৱা৷  গীতটোৰ দৃশ্যগ্ৰহণ অগতানুগতিক -ৰং-তুলিকা আৰু ছাঁ-পোহৰৰ খেলাৰ মাজেৰে আবেগৰ এক বিমূৰ্ত ৰূপ দিয়াৰ চেষ্টা কৰিছে যেন ভাব হয়৷ বুজা নুবুজাৰ মাজতে গীতৰ কথা-সুৰ-দৃশ্য সকলো মিলি এক অনিৰ্বচনীয় অনুভৱ আনি দিয়ে, অচিনাকি এখন জগতলৈ মোক টানি লৈ যায়৷ 


৬) জলপ্ৰপাত
কন্ঠ: অভি শইকীয়া
কথা: শংকুৰাজ কোঁৱৰ

আকৰ্ষণীয় কথা আৰু সুৰৰ এটা আধুনিক গীত৷ ব্যতিক্ৰমী হিচাপে ধৰা দিছে গীতটিৰ ইলেক্ট্ৰনিক মিউজিকে; হয়তো এই ধাৰাত প্ৰথম অসমীয়া গীত৷ কিন্তু গীতটিত কন্ঠ মিউজিকৰ তুলনাত কিছু অৱদমিত হৈ ৰ’ল (বেকগ্ৰাউণ্ডত থকাৰ দৰে) যেন ভাব হ’ল ৷ লগতে ভিডিঅ’টোত গীতৰ কথাবোৰ অসমীয়া ইউনিক’ডেৰে দিয়া হ’লে বেছি ভাল লাগিলহেঁতেন৷


৭) জীৱনে ওমলে জামলে
কন্ঠ: সিদ্ধাৰ্থ হাজৰিকা
কথা: শান্তনু ৰৌমুৰীয়া

২০১৮-ত মুক্তি পাবলগীয়া ’কেলেণ্ডাৰ’ কথাছবিৰ এটি গীত ’জীৱনে ওমলে জামলে’৷ গীতটোৰ শব্দচয়ন খুবেই মনোগ্ৰাহী৷ দৈনন্দিন সৰু সৰু মুহুৰ্ত্তবোৰ, মান-অভিমান, সুখ-দুখৰ সমষ্টি এই জীৱনৰ এটা বাংময় ৰূপ দাঙি ধৰাৰ সুন্দৰ প্ৰচেষ্টা৷ গীতটোৱে দৰ্শকক কথাছবিখনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তুলিবলৈও সক্ষম হ’ব৷


৮) লাচিতে কৈছোঁ মই
কন্ঠ: নীল আকাশ আৰু কুসুম কৈলাশ

অন্য এটা জাতীয়তাবাদী চেতনা জগোৱা গীত৷ কুসুম কৈলাশৰ কন্ঠত অসমীয়াৰ মানসিকতাত লাচিতৰ সৈতে সংপৃক্ত হৈ থকা দুৰ্বাৰ সাহস আৰু পৰাক্ৰম সুন্দৰকৈ প্ৰতিফলিত হৈছে বুলি মোৰ ধাৰণা৷ এই দুয়োগৰাকী গায়কৰ বলিষ্ঠ কন্ঠ আৰু প্ৰচেষ্টা প্ৰশংসনীয়৷ ’ৰেপ’ৰ মাজেদি এনে এটা বাৰ্তা কঢ়িওৱাৰ বাবে গীতটো মোৰ দৃষ্টিত অধিক আকৰ্ষণীয় হৈ উঠিছে৷

৯) অ’ মা
কন্ঠ: জুবিন গাৰ্গ, পাপৰি গগৈ

আৱাহন থিয়েটাৰৰ গীতটোৰ কথাত বিশেষ নতুনত্ব-আকৰ্ষণ নাথাকিলেও (’তাৰে জমিন পৰ’ৰ মেৰি মা-ৰ সৈতে যথেষ্ট সাদৃশ্য চকুত পৰিল!) সুৰ আৰু জুবিনৰ অপূৰ্ব কন্ঠই শ্ৰেষ্ঠ দহটা গীতৰ তালিকাত স্থান পোৱাৰ যোগ্য কৰি তুলিছে৷

১০) শুদ্ধ চিন্তা কন্ঠ: নবন্তিকা কলিতা
কথা আৰু সুৰ: ইবছন লাল বৰুৱা

অসমীয়াৰ চেতনাবোধ জাগ্ৰত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰে অন্য এটা গীত৷ গীতটোৱে বহন কৰা শক্তিশালী বাৰ্তা আৰু সুৱলা কন্ঠ প্ৰশংসনীয়৷ ’শুদ্ধ চিন্তা কৰা অসমীয়া, ক্ষুদ্ৰ চিন্তা এৰা, হাতে কামে ধৰা.. দুচকু মেলি চোৱা অসমীয়া, জাগি উঠা জাতি অসমীয়া..’ -অসমীয়া জাতিৰ এই সন্ধিক্ষণত ইয়াতকৈ সময়োপযোগী গীতৰ কথা কি হ’ব পাৰে!

Tuesday, 19 December 2017

পৰিচয়

চিনাকি মুখবোৰৰ আঁৰত
সংগোপনে বাস কৰে
একোখন অপৰিচিত হৃদয়
দিনে নিশাই য’ত ঐক্যতান জুৰে
হাজাৰ অচিনাকি সুৰে

এই সহজ হাঁহি, এই অপূৰ্ব অভিনয়
সকলোৰে সিপাৰে দেও পাৰি থাকে
অপাৰ ক্ষোভ, হতাশা অথবা অপূৰ্ণতা
আৰু হৃদয়ক শিল কৰিব খোজাঁ
কোনো অভিশপ্ত মুহুৰ্ত

আমি মাথোঁ ভাও দি যাওঁ
হৃদয়ত চ’তৰ বা-মাৰলি লৈও
সৌম্য প্ৰতিমূৰ্ত্তি হৈ ৰওঁ
দাপোণত নিজকে নিচিনাৰ পৰত
আত্মীয়তাৰ মায়াজাল ৰচোঁ
অন্য মুখ কিছুমানৰ স’তে
চিনাকি অথচ বহু অচিনাকি




Thursday, 23 November 2017

উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে ঘাইপথৰ এক গোলকীয় মেপ

সমগ্ৰ বিশ্বতে ২০৫০ চনৰ ভিতৰত ২৫ মিলিয়ন কিলোমিটাৰ নতুন ঘাইপথ নিৰ্মাণ কৰাৰ আঁচনি আছে৷ ২০১০ চনৰ মুঠ পথৰ তুলনাত ঘাইপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্যৰ এয়া প্ৰায় ৬০% বৃদ্ধি৷ ইয়াৰে দহভাগৰ ন অংশ নতুন ঘাইপথ নিৰ্মাণ কাৰ্য্য উন্নয়নশীল দেশসমূহত হ’ব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে৷ নতুন ঘাইপথ নিৰ্মাণে যিকোনো অঞ্চলৰ আৰ্থসামাজিক উন্নয়নৰ বাট মুকলি কৰি দিয়াৰ সময়তে প্ৰকৃতিৰ বাবে বহুসময়ত ক্ষতিকাৰক হৈও দেখা দিয়ে৷ উদাহৰণস্বৰূপে বনাঞ্চলৰ মাজেৰে বা কাষৰীয়া অঞ্চলত নিৰ্মাণ কৰা পথে বহুসময়ত অৰণ্য ধ্বংস কৰে, বনজুই বা বনৰীয়া জন্তুৰ চোৰাং চিকাৰৰ সম্ভাৱনাও বঢ়ায়৷ 

শেহতীয়াকৈ পৰিৱেশবিজ্ঞানী সকলে জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি পূৰ্বপৰিকল্পিতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহ নিৰ্বাচন কৰাৰ এক আন্ত:ৰাষ্ট্ৰীয় আঁচনি প্ৰকাশ কৰিছে৷ এই প্ৰক্ৰিয়াই প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নুন্যতম বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰা কিন্তু উন্নয়নৰ বাবে আটাইতকৈ লাভদায়ক ঠাইসমূহ চিনাক্ত কৰি পৰিকল্পিতভাৱে তেনে অঞ্চলত ঘাইপথ নিৰ্মাণত প্ৰাধান্য দিছে৷ 
পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ (environmental-values layer) স্তৰ (a) আৰু কৃষিক্ষেত্ৰত উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ (road-benefits layer)  অঞ্চলসমূহ (b) 

এই গোলকীয় মেপখন নতুন ঘাইপথ নিৰ্মাণৰ বাবে হ’বলগীয়া লাভ বা লোকচান (cost-benefits)-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে৷ মেপখন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ বিজ্ঞানীসকলে দুটা স্তৰত অঞ্চলসমূহ পৰীক্ষা কৰে- প্ৰথমে পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ (environmental-values layer) স্তৰ আৰু দ্বিতীয়তে কৃষিক্ষেত্ৰত উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ (road-benefits layer)  অঞ্চলসমূহ৷ এই দুইটাস্তৰ সংযোগ কৰি তেওঁলোকে কোনবোৰ অঞ্চলত নতুনকৈ ঘাইপথ নিৰ্মাণে উন্নয়নৰ সম্ভাৱনা আনে, কোনবোৰ অঞ্চলত ঘাইপথ নিৰ্মাণকাৰ্য্য পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে ক্ষতিকাৰক হৈ উঠিব পাৰে আৰু এই দুয়োক্ষেত্ৰত সংঘৰ্ষ হ’ব পৰা উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণ দুয়োটাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহো নিৰ্ণয় কৰিছে৷


গোলকীয় ঘাইপথৰ মানচিত্ৰ: সেউজীয়া অঞ্চলসমূহ পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বাবে আৰু ৰঙা অংশসমূহ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল; গাঢ় অঞ্চলসমূহ দুয়োটাক্ষেত্ৰতে গুৰুত্বপূৰ্ণ  
  
এই  গোলকীয় মেপে পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি সচেতন দৃষ্টি ৰাখি আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নো বাধাপ্ৰাপ্ত নোহোৱাকৈ পৰিকল্পিতভাৱে ঘাইপথ নিৰ্মাণত সহায় কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে ৷

Tuesday, 21 November 2017

মানুহৰ দাঁতে বহন কৰে ভিটামিন ডিৰ অভাৱৰ সাক্ষ্য

মানুহৰ দাঁতৰ পৰা দেহত ভিটামিন ডিৰ অভাৱ সম্পৰ্কে তথ্য পাব পাৰি৷ মেকমাষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানীসকলে শেহতীয়াকৈ দাঁতৰ এক্স-ৰে’ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা এই তথ্য আৱিষ্কাৰ কৰিছে৷ 


বিজ্ঞানীসকলে পূৰ্বতে ধৰা পেলাইছিল যে মানুহৰ দাঁতৰ গঠন আৰু আকৃতিৰ পৰা ভিটামিন ডিৰ অভাৱৰ ফলত হোৱা ৰিকেটছ (rickets) ৰোগৰ স্থায়ী আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য পাব পাৰি৷ এই ভিটামিনৰ অভাৱত দাঁতৰ মূল অংশ ডেন্টিন (dentin) ত ক্ষুদ্ৰাতিক্ষুদ্ৰ বিকৃতি (deformities) আৰম্ভ হয়৷ এই ডেন্টিনৰ এনে বিকৃতিবোৰ এনামেল (enamel) নামৰ অংশই আৱৰি ৰাখে বাবে এইবোৰ ক্ষয় নাযায়৷ এই বৈশিষ্ট্যৰ বাবে প্ৰাচীন মানুহৰ দাঁত অধ্যয়ন কৰি তেওঁলোকৰ স্বাস্থ্য সম্পৰ্কেও তথ্য পাব পাৰি৷  কিন্তু ডেন্টিনৰ এই বিকৃতিসমূহ দাঁতবোৰ পৃথক কৰি তন্নতন্নকৈ পৰীক্ষা নকৰিলে ধৰা পেলোৱা প্ৰায় অসম্ভৱ ৷ এই অসুবিধা আঁতৰ কৰিবৰ বাবে বিজ্ঞানীৰ  দলটোৱে এক্স ৰে’ ব্যৱহাৰ কৰি দাঁতৰ ’পাল্প হৰ্ণ’ নামৰ অন্য এক অংশৰ গঠনৰ পৰিৱৰ্ত্তনৰ লগত তুলনা কৰি ভিটামিন ডিৰ পৰিমাণ নিৰ্ণয় কৰিব পৰাৰ পদ্ধতি উলিয়াইছে৷ এক্স ৰে’ত দেখা পোৱা দাঁতৰ মাজভাগত দেখা পোৱা ক’লা অংশটোক পাল্প হৰ্ণ বুলি কোৱা হয়৷ এই পাল্প হৰ্ণৰ আকাৰ পৰীক্ষা কৰি অতি সহজেই ভিটামিন ডিৰ অভাৱ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা যায়৷

দাঁতৰ বিভিন্ন অংশসমূহৰ অৱস্থান আৰু ভিটামিন ডিৰ অভাৱত দেখা দিয়া বিকৃতি সমূহ ( b, c) 

সুস্থ মানুহ এজনৰ পাল্প অংশৰ আকৃতি ধেনুভিৰীয়া (ওপৰৰ চিত্ৰত a) হয় কিন্তু ভিটামিন ডিৰ অভাৱ হ’লে এই আকৃতি বেছি জোঙা (ওপৰৰ চিত্ৰত b) বা এমূৰে দীঘলীয়া হৈ চকী এখনৰ দৰে (ওপৰৰ চিত্ৰত c) হৈ পৰে৷ 


ভিটামিন ডিৰ অভাৱে আমাৰ দেহত নানা জটিলটাৰ সৃষ্টি কৰে৷ বিশেষকৈ আমাৰ দেহৰ হাড়ৰ গঠনত এই ভিটামিনৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ এক্স ৰে’ৰ দ্বাৰা দাঁতৰ পাল্প অংশৰ নিয়মীয়া পৰীক্ষাৰ দ্বাৰাই এই অভাৱ চিনাক্ত কৰাৰ পদ্ধতিয়ে এনে জটিলটাসমূহ সময়মতে ৰোধ কৰাৰ পথ মুকলি কৰিছে৷

Sunday, 5 November 2017

ঘোঁৰাই বুজিব পাৰে মানুহৰ দেহৰ ভাষা

ঘোঁৰাই মানুহৰ দেহৰ ভাষা (body language) অধ্যয়ন কৰি কৰ্তৃত্বশীল আৰু আজ্ঞাধীন মানুহৰ পাৰ্থক্য বুজিব পাৰে৷ ছাছেক্স বিশ্ববিদ্যালয় (University of Sussex) ৰ বিজ্ঞানীসকলে শেহতীয়া এক গৱেষণাৰ যোগেদি এই তথ্য আৱিষ্কাৰ কৰিছে৷ এই গৱেষণাই জীৱ-জন্তুৱে দেহৰ ভাষা অধ্যয়নৰ দ্বাৰা অন্য প্ৰজাতিৰ সৈতে কেনেকৈ যোগাযোগ কৰিব পাৰে সেই বিষয়ে আমাক নতুন বাতৰি দিছে৷ 

ঘোঁৰাই কৰ্তৃত্বশীল লোক (বাওঁফালে)ৰ সলনি আজ্ঞাধীন লোক (সোঁফালে) হে পছন্দ কৰে


বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানীসকলে ত্ৰিছটা পোহনীয়া ঘোঁৰাৰ ওপৰত এই বিষয়ত পৰীক্ষা চলায়৷ তেওঁলোকে ঘোঁৰাবোৰে কৰ্তৃত্বশীল (dominant) ৰূপে (ভৰি-হাত মেলি ৰাখি আৰু বুকু ফুলাই থাকি) পোনকৈ থিয় দিয়া মানুহ এজন নে আজ্ঞাধীন (submissive) ৰূপে (ভৰি-হাত দেহৰ ওচৰত আৰু সহজভাৱে) থকা মানুহ এজনৰ ওচৰ চাপে সেয়া পৰীক্ষা কৰে৷ দেখা গ’ল যে দেহৰ ভাষা নিৰপেক্ষভাৱে ৰাখি ইয়াৰ প্ৰত্যেকজন ব্যক্তিয়ে পোনতে ঘোঁৰাবোৰক খাদ্য খাবলৈ দি প্ৰলোভিত কৰি ৰখাৰ পিছতো তেওঁলোকৰ দেহৰ ভাষা সলনি হোৱাৰ লগে লগে ঘোঁৰাবোৰৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও সলনি হয়৷ ঘোঁৰাবোৰে সহজভাৱে থকা আজ্ঞাধীন ধৰণৰ মানুহৰহে কাষ চাপিব খোঁজে৷  

ইতিহাসৰ বিভিন্ন কাহিনীত ঘোঁৰাই মানুহৰ মনৰ ভাব বুজি কাম কৰাৰ উল্লেখ পোৱা যায় যদিও বৈজ্ঞানিকভাৱে কোনো গৱেষণাত এই কথা প্ৰমাণ হোৱা নাছিল৷ গতিকে এই গৱেষণাই বেলেগ বেলেগ প্ৰজাতিৰ মাজত হোৱা যোগাযোগ সম্পৰ্কে নতুনকৈ প্ৰশ্নৰ অৱতাৰণা কৰিছে৷

Wednesday, 1 November 2017

ফিল্ড ডায়েৰী-৪: নাগালেণ্ডৰ পাহাৰে কণ্ডৰে

সময়-অসময়, ২০১৫

দ্বিতীয়বাৰ নাগালেণ্ডলৈ যোৱাৰ বাবে মোৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক সময় আছিল নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ মাহ৷ কাৰণ এইবাৰ অন্যান্য কামবোৰৰ লগতে মোৰ উদেশ্য আছিল শীতকালিৰ চৰাইবোৰৰ ওপৰত জুমখেতিৰ প্ৰভাৱ কেনে তাৰ গৱেষণা কৰা৷ আমাৰ উত্তৰ-পূবলৈ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত পৰিভ্ৰমী চৰাইবোৰ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰেই৷ গতিকে এইসময়তে কাম আৰম্ভ নকৰিলে পিছলৈ সময়ৰ নাটনি হোৱাৰ সম্ভাৱনা! পিছে, ইটো সিটো লেঠা মাৰি বৰফৰ দেশখন এৰি থৈ স্বদেশ পাওঁগৈ মানে ডিচেম্বৰ মাহ আৰম্ভ হ’লেই৷ প্ৰস্তুতি পৰ্বতো যথেষ্ট সময় লাগে৷ গৱেষণাৰ আহিলা-পাতি, অহা-যোৱা-থকা আদি বন্দবস্ত কৰিবলৈ দীঘলীয়া প্ৰস্তুতি কৰিব লগীয়া হয়৷ তাতে নাগালেণ্ডৰ সেই ভিতৰুৱা ঠাইবোৰত এবাৰ গৈ পোৱাৰ পিছত সৰু-সুৰা কিবা এটা নোহোৱা হ’লেও ক’তো কিনাৰ বা বিচাৰি পোৱাৰ সুবিধা নাই৷


ডিচেম্বৰৰ মাজভাগত বাংগালোৰ পালোহি৷ তাৰপৰাই শেষৰ প্ৰস্তুতিখিনি কৰিলো৷ নাগালেণ্ডলৈ যিমান পাৰি সোনকালে গৈ কাম আৰম্ভ কৰাৰ ইচ্ছা৷ কিন্তু ইতিমধ্যেই বৰদিনৰ জাকজমকতা আৰম্ভ হৈছে৷ নব্বৈ শতাংশৰো অধিক খ্ৰীষ্টধৰ্মী মানুহৰ বসতিস্থল নাগালেণ্ডত স্বাভাৱিকতে উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ৷ ল’থা (নাগা জনজাতি) বন্ধু লানছ’ই খৱৰ দিলে, ঠায়ে ঠায়ে আনকি স্থানীয় বাতৰি কাকতত জাননী দিয়া হৈছে যে, এইমাহটোত যেন কোনেও সেই অঞ্চলসমূহলৈ চৰকাৰী ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা নকৰে; কাৰণ সকলো গাৱঁতে গাওঁবুঢ়াকে ধৰি চৰকাৰী বিষয়ববীয়া, পাদুৰি আৰু খেতিয়ক আদি সকলো বৰদিনৰ আয়োজনত ব্যস্ত হৈ থাকিব৷

চিন্তাতে পৰিলো৷ প্ৰথমেই নাগালেণ্ডৰ পূবে ম্যানমাৰ সীমান্তত থকা কিফিৰে জিলালৈ যোৱাৰ পৰিকল্পনা৷ সেয়ে, ভাবিলো, তাৰ ৱাইল্ডলাইফ ৱাৰ্ডেনৰ মতামত লৈয়ে কি কৰা যায় ঠিক কৰিম৷ ফোনৰ সিপাৰে হেমন্ত কামডিৰ তজবজীয়া মাতটো ভাঁহি আহিল
ড’ন্ট ৱ’ৰি৷ ইউ কেন কাম হিয়েৰ এনিটাইম ইউ ৱান্ট! বৰদিনৰ আগতেই আহি পালে ভালহে, গাঁৱৰ মানুহৰ লগত একেলগে বৰদিন পাতি তাৰপিছৰ পৰাই কাম আৰম্ভ কৰিবা!’

তেওঁৰ কথাই অভিভূত কৰিলে৷ হেমন্ত মানুহজনেই এনে৷ খুবেই আগ্ৰহী আৰু সহায় কৰিবলৈ সদাপ্ৰস্তুত৷ কিন্তু তেওঁৰ লগতে গাঁৱৰ মানুহৰ অতিথিপৰায়ণতাৰ এনেকৈ সুযোগ ল’বলৈ সত নগ’ল৷ ঠিক কৰিলো, বৰদিনৰ পিছদিনাহে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিম৷ কথামতেই কাম৷ বৰদিনৰ পিছদিনাই গৈ ডিমাপুৰ পালোগৈ৷ 

এদিনত ছমাহৰ ৰচদ-পাতি

বৰদিনৰ ৰং ৰহইচৰ জোৱাৰ অকণো মাৰ যোৱা নাই তেতিয়াও৷ বাটে ঘাটে ধুনীয়াকৈ তৈয়াৰ কৰা বৰদিনৰ সাজ-সজ্জাত ডিমাপুৰৰ ধূলিৰ তৰপে স্পৰ্শ কৰিবলৈ এতিয়াও বাকী৷ বন্ধু লানছ’ৰ সৈতে নিউ মাৰ্কেটত বজাৰৰ দীঘলীয়া তালিকা এখন লৈ ইমূৰ-সিমূৰ কৰি ফুৰিলো৷ পাঁচমহীয়া ফিল্ডৰ কাম৷ এবাৰ কহিমা পাৰ হৈ ভিতৰুৱা নগা গাওঁবোৰত সোমালে কেতিয়ানো আকৌ ওলাই আহিম একো ঠিক নাই৷ অতি প্ৰয়োজন নহ’লে একেবাৰে কাম শেষ কৰিহে ওলাই অহাৰ কথা৷ কেতিয়াবা এনে পৰিস্থিতিত একেবাৰে সৰু  সামগ্ৰী এপদো অতি প্ৰয়োজনীয় হৈ ধৰা দিব পাৰে৷ গতিকে দৰকাৰী একো বাদ নপৰিবলৈকে এমাহৰ আগৰে পৰা তালিকা একোখন লিখি গৈছিলো- গৱেষণাৰ আহিলা-পাতি, খাদ্য, কাপোৰ-কানি, ঔষধ-পাতি সকলোৰে ভাগে ভাগে৷ আনকি ’বিবিধ’ সামগ্ৰীৰো বেলেগকৈ এখন তালিকা! এতিয়া সেই সকলোবোৰ তালিকা জপটিয়াই লৈ নিউ মাৰ্কেট চলাথ কৰিলো৷

লানছ’ বনবিভাগৰে সুদক্ষ কৰ্মী৷ ডিমাপুৰৰে স্থানীয় ল’ৰা বাবে ইয়াৰ সকলো তলা-নলাও জানে৷ সি মোক ক’ত কি কি লাগে মাথোঁ কৈ যাবলৈ ক’লে৷ দৰ-দামৰ বিভাগটোৰ দায়িত্ব সি স্ব-ইচ্ছাই ল’লে৷ তাৰ ভাষাত,
’ইউ নিড টু বি ৰিয়েলী গুড এট বাৰ্গেইনিং হিয়েৰ ইফ ইউ ড’ন্ট ৱান্ট টু গেট ছিটেড!’ 


লানছ’ৰ সৈতে
বাধ্য ছাত্ৰীৰ দৰে তাৰ কথা মানি লৈছোঁ৷ সবিস্ময়ে মাথোঁ চাই আছোঁ, চাউল-ডাইলৰ পৰা চেম্পুলৈকে কেনেকৈ প্ৰত্যেক বস্তুৰে লানছ’ই দাম কমাইছে৷ দোকানীৰ কলা পৰি যোৱা মুখখনলৈ কেৰেপ নকৰি সি বিলবোৰ লৈছে খৰখেদাকৈ৷ খৰখেদা কৰাৰ কাৰণো আছে অৱশ্যে৷ মোৰ গাড়ী আহি পালে আজিয়ে ডিমাপুৰৰ পৰা ওলোৱাৰ কথা৷ মণিপুৰী বন্ধু এজনৰ সৈতে কথা পাতি মোৰ ফিল্ডৰ কামৰ বাবে জীপ এখন ড্ৰাইভাৰৰ সৈতে বন্দবস্ত কৰিছোঁ৷ যোৱাবছৰৰ ফিল্ডৰ অভিজ্ঞতাই শিকাইছে, ৰাজহুৱা যাতায়ত ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থাকিলে নাগালেণ্ডৰ ভিতৰুৱা গাওঁবোৰত মোৰ কেনে আলাই-আথানি হ’ব৷ সেয়ে এইবাৰ আগতীয়াকৈ কথাবোৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছোঁ৷ গাড়ীখনে মণিপুৰৰ নগা গাওঁ এখনৰ পৰা কালিয়ে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছে ৷  আজি আৰু এঘন্টামানৰ ভিতৰতে ডিমাপুৰ পোৱাহিৰ কথা৷

মূল বজাৰখিনি কৰি উঠো মানে ড্ৰাইভাৰজনৰ ফোন আহিলেই৷ গাড়ী-ড্ৰাইভাৰ কাকো মই আগতে পোৱা নাই৷ মূল বজাৰখিনি কৰি উঠো মানে ড্ৰাইভাৰৰ সৈতে কেইবাবাৰো ফোনতে কথাবাৰ্ত্তা হ’ল৷ পিছে পাঁচোটামান ফোন কলৰ দীঘলীয়া পথ নিৰ্দেশনা, লানছ’ আৰু মোৰ যুটীয়া বুজনিৰেও ড্ৰাইভাৰজনক মোৰ হোটেলৰ সন্মুখলৈ আহিবলৈ সৈমান কৰিব নোৱাৰিলো৷ বাৰে বাৰে সি মাথোঁ দোহাৰি থাকিল ডিমাপুৰত ৰে’লৱে ষ্টেচনৰ বাহিৰে সি একোকে চিনি নাপায়, বিচাৰি উলিয়াবও নাজানে৷ গতিকে সি ষ্টেচনতে ৰৈ আছে-মই গৈ তাতে লগ কৰিলে ভাল হ’ব৷

উপায় নাপাই লানছ’ই ক’লে তাৰ গাড়ীতে সকলো ৰচদ-পাতি লৈ ষ্টেচনলৈ যোৱা যাওক৷ কথামতেই কাম৷ মোৰ ইতিমধ্যে পাহাৰ হেন হৈ পৰা বয়-বস্তু লানছ’ৰ ইণ্ডিকাখনৰ আগে-পিছে ঠেলি হেঁচি ভৰাই লৈ কোনোমতে নিজেও বহি পৰিলোঁ৷  ষ্টেচনলৈ গাড়ীৰে মাথোঁ পাঁচমিনিটৰ বাট৷ গৈ পাই দেখোঁ, বগা জীপচী এখনত এজন ডেকা ল’ৰা গহীনাই বহি আছে৷ বয়স খুউব বেছি বাইছ-তেইছ হ’ব-চুটিকৈ কটা থিয় ছুলি, সৰু সৰু চকু, মুখত অজলা হাঁহি এটা৷ ড্ৰাইভাৰজনৰ আলেখ লেখ দেখিয়ে ষ্টেচনতে গোঁজ পাতি ৰোৱাৰ ব্যখ্যা পালো৷ ভিতৰুৱা গাঁৱৰ বহুতো লোকে ডিমাপুৰলৈ আহিলে জনসমুদ্ৰ, নগৰীয়া-হাইউৰুমি, ট্ৰেফিকৰ মাজত বিবুদ্ধিত পৰেহি৷ বেচেৰা ল’ৰাজনৰো একেই অৱস্থা হ’ল চাগৈ৷  ওচৰ চাপি গৈ সুধিলো,
’আপুনিহি ডালে আছে না?’
’হয় হয়’ -ফুলাম হাঁহি এটা মাৰি সি নামি আহিল৷

ইতিমধ্যে দহ বাজি গৈছে৷ গন্তব্যস্থানলৈ প্ৰায় বাৰঘন্টাৰ বাট-পূবাপশ্চিমাকৈ নাগালেণ্ডৰ ইমূৰৰ পৰা সিমূৰ পোৱাগৈৰ কথা৷ দুৰত্ব মাথোঁ ৩৩৪ কিলোমিটাৰ৷ কিন্তু, নাগালেণ্ডৰ বাটেৰে সেয়াই বহুদূৰ.... তিনিও খদমদমকৈ সকলোবোৰ বস্তু জীপৰ পিছফালে জাপি দিলো৷ লানছ’ই ডালেক সোঁৱৰালে,
’লেট নকৰিকিনে জল্ডি যালে ভাল আছে৷’
ডালেই অলপ ইতস্তত কৰি ক’লে,
’গাড়ীলাগা বেটেৰী অলপ খাৰাপ হৈছে৷ নতুন একটা ডিমাপুৰতে কিনিলে বেছি ভাল আছে৷ ডিমাপুৰ ছাড়িকিনে দুছড়া জাগাতে বেটেৰীলাগা দোকানভী নাই৷’

উপায় নাই৷ ডিমাপুৰ বা কহিমাৰ বাহিৰে ক’তো এইটো কাম কৰিব পৰা নহ’ব৷ গম পালো, বেটেৰী পোৱা যাব ক্ল’ক টাৱাৰৰ ওচৰত৷ ডালেই ডিমাপুৰৰ একো উৱাদিহ নাপায়৷ লানছ’ই ক’লে সি অফিচলৈ এতিয়া সেই বাটেৰেই যাব৷ গতিকে আমি তাৰ গাড়ীখনৰ পিছে পিছে গৈ থাকিলেই দোকান পাই যামগৈ৷ গ’লো৷ লানছ’ক তাতে বিদায় দি লৰালৰিকৈ বেটেৰী এটা কিনি ল’লো৷ ডালেক ক’লো, গাড়ীৰ আৰু কিবা বস্তু কিনিব লাগে যদি ইয়াতে লৈ ল’বলৈ৷ পিছত নহ’লে বাটত বা হাবিত দিগদাৰ কৰিলে একো কৰিব পৰা নহ’ব৷ টেংকী ভৰ্ত্তি কৰি পেট্ৰ’ল ভৰাই ল’লো৷ দুটা জাৰকিন লৈ তাতো পঞ্চাছ লিটাৰ ভৰাই ল’লো৷ যোৱাবছৰৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা জানো, ডিমাপুৰৰ পৰা যিমানেই পূবলৈগৈ থাকিম পেট্ৰ’লৰ দাম আৰু ভেজালৰ  পৰিমাণ বাঢ়ি গৈ থাকিব আৰু সেইমতে ডিপুৰ সংখ্যাও কমি গৈ থাকিব৷ 

ডালেই বাটতে খাই বৈ আহিছিল৷ যা-যোগাৰত লাগি থাকোতে মোৰ খাবলৈ সময় নহ’ল ৷ এতিয়া অলপো সময় অবাবত খৰচ নকৰি যিমান পাৰি সোনকালে ওলোৱাৰ কথা৷ সেয়ে ডিমাপুৰৰ দোকান-বজাৰ এৰাৰ আগেয়ে বেকাৰী এখনত সোমাই বাটত খাবলৈ বুলি যি পাৰোঁ কিনি ল’লো ৷ আৰু কিমান দিনলৈ এইবোৰ খাদ্যৰ মুখ দেখিবলৈ নাপাওঁ কি ঠিক!


বাটৰ কণা বিধি

যাত্ৰা আৰম্ভ!
গাড়ীয়ে চহৰৰ ব্যস্ত পথৰ ট্ৰেফিক, ধূলিময় বাট এৰি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে শাৰী শাৰী পাহাৰৰ দেশলৈ-নাগালেণ্ডৰ পূবৰ শেষ সীমাটোলৈ৷ জীপৰ সন্মুখৰ আসনত বহি মই চাই ৰ’লো একেৰাহে পিছলৈ দৌৰা গছ-গছনি আৰু ঘৰবোৰ৷ এনেদৰে কোনো যাত্ৰাত ওলালেই প্ৰতিবাৰেই যেন জীপাল হৈ উঠে মোৰ ভিতৰৰ যাযাবৰী সত্বাটো! ভাব হয়, যাত্ৰাৰ এই চলমান ৰূপটোৱেই যেন প্ৰকৃত জীৱন- এই অকোঁৱা পকোৱা বাটেৰে আগবঢ়া গাড়ীখনৰ দুয়োকাষে অবিৰতভাৱে পৰিৱৰ্ত্তিত হৈ থকা দৃশ্যপট, সকলোৰে অজ্ঞাতে তাৰ বুকুত সামৰি থোৱা সুখ-দুখৰ প্ৰতিচ্ছবি সকলো পাৰ হৈ যায় চকুৰ পচাৰতে৷ চিৰন্তন সত্যৰূপে ৰৈ যায় মাথোঁ এটা দীঘলীয়া বাট৷ এই গতিশীলতাই যেন সকলো বান্ধোনৰ পৰা মুক্ত কৰি পেলায় দেহ-মন! এই মুক্তিৰ আস্বাদৰ মাজত ডুব গৈ থাকোঁতেই গাড়ীখন ঘপকৈ ৰৈ যোৱাত মোৰ তন্ময়তা ভাগিল৷ কিমান সময় আহিলো বাৰু! ঘড়ী চাইহে উপলব্ধি কৰিলো, আধাঘন্টা হৈছে মাথোঁ ডিমাপুৰৰ পৰা ওলাই অহা৷

বাটৰ কাষলৈ নি গাড়ীৰ ষ্টাৰ্ট বন্ধ কৰি একো নোকোৱাকৈয়ে ডালে নামি গ’ল হুৰমূৰকৈ৷ সন্মুখৰ হুডখন দাঙি চাই তাৰ মুখখন মোলান পৰা দেখি ময়ো নাম গ’লো৷
’ৰেডিয়েটৰটো না বেচ্ছি গৰম হৈ কিনে দিকদাৰ দিছে৷’
মোৰো চিন্তা লাগিল৷ সি গাড়ীৰ পৰা পানী এবটল উলিয়াই আনি লাহে লাহে ঢালি দিলে৷ তাতে দুয়ো অলপ জিৰাই শঁতাই পুনৰ ওলালো৷ সিমানপৰে ৰেডিয়েটৰো ঠাণ্ডা হ’লগৈ৷

কিন্তু ভবা নাছিলো সেয়া সমস্যাৰ আৰম্ভণিহে! ডিমাপুৰৰ পৰা কহিমাৰ দিশে প্ৰায় পচিশ কিলোমিটাৰ  আগুৱাই গ’লে মেডজিফেমা নামৰ মফচলীয়া ঠাইখন৷ স্থানীয় মানুহে কয় ’গাছপানী’৷ সেইখিনি পাওঁতেই জীপখনে খুউব কষ্ট পোৱাৰ দৰে শব্দ কৰি কোনোমতে আহি আহি ৰৈ দিলেহি৷ আশে পাশে দুখনমান সৰু সুৰা দোকান৷ ডালেই পুনৰ গাড়ীৰ ৰেডিয়েটৰ পৰীক্ষা কৰাত লাগিল৷ কিছুপৰ ৰ’লেই যাব পাৰিম বুলি ময়ো বাটৰ কাষতে দিয়া আনাৰসৰ দোকানখনলৈ আগবাঢ়ি গ’লো৷ 
 মেডজিফেমাৰ বাটৰ কাষত জুম খেতিৰ আনাৰস
 মই যোৱাত দোকানীজনে হাঁহিমুখে মাত লগালেহি,
’পাইনেপ’ল ল’বি৷ বেচ্ছি চস্তা আছে৷’
কাষৰীয়া ছেমা গাঁৱৰ পৰা মানুহ হাল৷ বাটৰ কাষতে জুমখেতিৰ আনাৰস বিক্ৰী কৰিছেহি৷ চাই চাই ত্ৰিশটা আনাৰস কিনি গাড়ীৰ আসনৰ তলতে  জাপি দিলোহি৷ মই যাবলৈ ওলোৱা সীমান্তৰ নগা গাওঁবোৰত ফল-মূলৰ বৰ অকাল৷ ভাবিলো, গাঁৱৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে বতৰৰ ফল এবিধ পালে বৰ ভাল পাব৷

গাড়ীত উঠি ডালেই ষ্টাৰ্ট দিলে- জীপখনে একো কেটকুটেই নকৰিলে৷ পুনৰ এবাৰ চেষ্টা কৰাতো একো নোহোৱাত ডালে আকৌ নামি গ’ল৷ হুডখন দঙাৰ লগে লগে এইবাৰ ভমককৈ ধোৱাঁ এজাক ওলাই আহিল৷ আনাৰসৰ দোকানীজনে দৌৰি আহি ৰেডিয়েটৰত এমগ পানী ঢালি দিলেহি! এইবাৰ মই সঁচাকৈয়ে চিন্তাত পৰিলো৷ ছমাহৰ বাবে ওলাই অহা গাড়ীখনৰ আধাঘন্টা আহিয়ে এই অৱস্থা! হাবিয়ে জংঘলে পাহাৰীয়া বাটত এইখনকে একমাত্ৰ ভৰসা কেনেকৈ কৰিম!ডিমাপুৰ বা কহিমাৰ বাহিৰে নাগালেণ্ডৰ ক’তোৱে জীপৰ মেৰামতি সম্ভৱ নহয়৷ ঠিক কৰিলো, এনেকৈ জীপখন নি ফিল্ডত হাৰমালহে কৰা হ’ব৷ ডালেৰ লগত পাতি সিদ্ধান্ত কৰিলো, আজি আৰু আগনবঢ়াই ভাল হ’ব৷ ভিতৰুৱা গাওঁবোৰলৈ গৈ কাম আৰম্ভ কৰাৰ আগতেই জীপখনৰ সকলো বেমাৰ আঁতৰোৱা দৰকাৰ৷

পিছে এতিয়া ক’লৈ যাওঁ! কহিমালৈকে আগবাঢ়ি যাব পৰা হ’লে ভাল আছিল-পিছে তালৈ এতিয়াও প্ৰায় পঞ্চাছ কিলোমিটাৰ৷ ডিমাপুৰলৈ উভতি যোৱাৰ বাহিৰে অন্য উপায় নেদেখিলো৷ ভাবি গুণি থাকোঁতে ডালেই মাত দিলে,
’আমি লাগা ভনী একটা এইটো জাগাতে থাকিছে৷ তাইৰ মতাটো মেকানিক আছে৷ তাতে একবাৰ যাইকিনে তাইকে দেখালে ভাল আছে৷ নাইট হল্ট ভী এইটো জাগাতে কৰি কিনে কালি আস্তে পৰা যাই যাব৷’

খা-খৱৰ নিদিয়াকৈ হঠাতে এনেকৈ মানুহৰ আলহী হৈ অসুবিধা কৰিবলৈ সত নাযায়৷ কিন্তু ডালেৰ কথাত আশস্ত হৈ অগ্যতা তাকে কৰিবলৈ বাধ্য হ’লো৷  ভাবিলো তাৰ দূৰ সম্পৰ্কীয় ভিনিয়েকে গাড়ীৰ আচল ৰোগটো ধৰা পেলালে কি কৰিব পাৰি ঠিক কৰিব পাৰিম৷

ভাগ্যক্ৰমে তেওঁলোকৰ ঘৰ নাতিদূৰৈতে আছিল৷ ডালেই তালৈ গৈ ভিনিয়েকৰ লগ লাগি ঘৰলৈ জীপখন নিয়াৰ বন্দবস্ত কৰিলে৷ মোৰ লক্ষ্যস্থান নাগালেণ্ডৰ সীমান্ত গাওঁ ফাকিমৰ পৰা বহু দূৰৈতে নিশাটোৰ বাবে ৰৈ গ’লো মই অচিন ঘৰ এখনত৷ কিন্তু এই ৰোমাঞ্চকৰ যাত্ৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰাখি সেই প্ৰথম নিশাটোতে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে মোৰ দৃষ্টিত ধৰা দিলেহি অন্য এখন জগতৰ চকামকা ৰূপ! সেই কাহিনী পৰৱৰ্ত্তী খণ্ডত...
ডালে, মই আৰু এখন জীপগাড়ী

Tuesday, 31 October 2017

আংশিকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত বৰ্ষাৰণ্যৰ জৈব-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আৱিষ্কাৰ

শেহতীয়া এক গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে কিছু পৰিমাণে গছ কাটি পেলোৱাৰ বাবে আংশিকভাৱে  ক্ষতিগ্ৰস্ত  হোৱা (logged) অৰণ্যও জৈব বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে অন্য যিকোনো অটব্য বৰ্ষাৰণ্যৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ ইংলেণ্ডৰ শ্বেফিল্ড আৰু য়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষক দলটোৱে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বৰ্ণিঅ’ দ্বীপৰ বৰ্ষাৰণ্যত  প্ৰাণীয়ে জলবায়ু পৰিৱৰ্ত্তনৰ লগত কেনেকৈ নিজকে খাপ খুৱায় আৰু ইহঁতে বাস কৰা অৰণ্যসমূহে কেনেদৰে এই অভিবৰ্ত্তনত সহায় কৰে সেই সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰিছিল ৷ 
বৰ্ণিঅ’ দ্বীপৰ বৰ্ষাৰণ্য, ফটো-ৰেবেকা ছিনিঅ’ৰ (মূল গৱেষক)


মানুহৰ দৰেই প্ৰাণীয়েও পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে নিজকে খাপ খুৱাই ল’বলৈ যত্ন কৰে৷ গৰম কোঠা এটাত সোমাই থাকিব লগা হ’লে আমি যেনেদৰে খোলা খিৰিকী এখনৰ কাষত থিয় দিওঁগৈ, ঠিক তেনেদৰেই কণমান ভেকুলী এটা বা পোক-পতংগ এবিধে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ মাত্ৰা অনুভৱ কৰিলে নিজৰ চাৰিওদিশৰ অকণমানি পৃথিৱীখনতে শীতল ঠাই অলপ বিচাৰি আশ্ৰয় লয়গৈ৷ অৰণ্যৰ কোনো জুৰিৰ পাৰৰ সেমেকা জোপোহা, গছৰ খোৰোং, গছৰ সৰা পাতৰ দ’ম, পঁচা গছ আদিবোৰে এনে ক্ষুদ্ৰ-আশ্ৰয়স্থলী (cool refuge) ৰ কাম কৰে৷
বৰ্ষাৰণ্যৰ উষ্ণতা মাপক চিত্ৰ, ফটো-ৰেবেকা ছিনিঅ’ৰ

গৱেষকৰ দলটোৱে বৰ্ণিঅ’ দ্বীপত প্ৰায় এটা দশক পূৰ্বে কুন্দা কটা ব্যৱসায়ৰৰ দ্বাৰা ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা এনে অৰণ্যত ক্ষুদ্ৰ উভচৰ আৰু সৰীসৃপ প্ৰাণীবোৰৰ বাবে আশ্ৰয়স্থলীসমূহ উপলভ্য হয় নে নহয় সেয়া পৰীক্ষা কৰে৷ লগতে অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিৰ উষ্ণতা নিৰূপক কেমেৰা (thermal camera)ৰে ক্ষতিগ্ৰস্ত অৰণ্যৰ ভিতৰৰ উষ্ণতাৰ সৈতে কোনো ধৰণৰ প্ৰতিকূল প্ৰভাৱ নপৰা কাষৰীয়া অটব্য অৰণ্যৰ উষ্ণতা তুলনা কৰি চায়৷ তেওঁলোকে আৱিস্কাৰ কৰে যে দুয়ো ক্ষেত্ৰতে আংশিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত এখন অৰণ্যৰ কাষৰীয়া ঘন অৰণ্য এখনৰ সৈতে বিশেষ পাৰ্থক্য নাই৷ এনে অৰণ্যসমূহৰ বিভিন্ন ক্ষুদ্ৰ-আশ্ৰয়স্থলী (cool refuge) বোৰৰ উষ্ণতা কাষৰীয়া ঘন অৰণ্যৰ সৈতে একে৷

গছৰ কুন্দা কটা (logging)ৰ দ্বাৰা পৃথিৱীৰ প্ৰায় ২০% ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্য ইতিমধ্যে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে৷ এনে আংশিকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৰণ্যসমূহত বহুতো বিৰল প্ৰজাতিৰ জীৱ-জন্তু বাস কৰি আহিছে৷ কিন্তু ইতিমধ্যেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ  বাবেই এনে অৰণ্যসমূহৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাধান্য দিয়া নহয়-ফলত কালক্ৰমত প্ৰায়ভাগেই কৃষিভূমিলৈ পৰিণত হয়৷ এই গৱেষণাই পৃথিৱীৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিয়পি থকা এনে বহুতো অৰণ্য পুণৰুদ্ধাৰ কৰিব পাৰিলে যে পুনৰ জৈব বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আশ্ৰয়স্থলী হৈ পৰিব তাকে প্ৰমাণ কৰিছে৷

বৰ্ণিঅ’ৰ শিঙাল ভেকুলী (Bornean Horned Frog), ফটো-ৰেবেকা ছিনিঅ’ৰ

Thursday, 12 October 2017

পৰিপুষ্টিৰ সম্পুৰক (Nutritional supplement) বোৰ কিমানদূৰ ফলপ্ৰসূ?

শৰীৰৰ সামগ্ৰিক পুষ্টিৰ বাবে বহুসময়ত আমি কিছুমান পুষ্টি সম্পুৰক (Nutritional supplement) খাওঁ৷ এনে প্ৰায়বোৰ সম্পুৰকে শৰীৰক দৰকাৰী পুষ্টি যোগায় যদিও এইক্ষেত্ৰত সাবধানতা অৱলম্বন কৰাৰ প্ৰয়োজন৷ শেহতীয়াকৈ ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে ক্ৰীড়াবিদ সকলৰ মাজত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা কিট’ন ছল্ট নামৰ সম্বিপুৰকবিধে শৰীৰৰ পুষ্টি সাধন কৰাৰ সলনি তীব্ৰ-প্ৰাবল্যৰ ব্যায়াম (High-intensity exercise) ৰ সময়ত বাধাহে জন্মাব পাৰে৷


আমাৰ দেহৰ মূল শক্তিৰ উৎস হ’ল খাদ্যৰ পৰা লাভ কৰা গ্লুক’জ৷ উপবাসে থাকিলে এই উৎস নোহোৱা হৈ পৰাৰ ফলত শৰীৰে তাৰ সলনি স্নেহ পদাৰ্থ (fat) ৰ পৰা শক্তি উৎপাদন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ স্নেহ পদাৰ্থৰ বিপাক ক্ৰিয়াত কিট’ন নামৰ কণাবোৰ উৎপন্ন হয়৷ কিট’ন ছল্ট সম্পুৰকে কৃত্ৰিমভাৱে তেজত কিট’নৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰি শৰীৰত এই একেধৰণৰ অৱস্থা সৃষ্টি কৰে৷ গৱেষণাটোত প্ৰকাশ পোৱা মতে, স্নেহ পদাৰ্থৰ পৰা শক্তি আহৰণ কৰাটো এটা জটিল প্ৰক্ৰিয়া ৷ গতিকে গ্লুক’জৰ পৰা সহজতে আৰু কম সময়তে যিকোনো কামত প্ৰয়োজন হোৱা শক্তি আহৰণ কৰাৰ দৰে ই খৰতকীয়া নহয়৷

তাতে তেজত কিট’নৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পালে গ্লাইক’জেন (সঞ্চিত গ্লু’কজ) ৰ ব্যৱহাৰত বাধা আহি পৰে৷ ফলত তীব্ৰ প্ৰাবল্যৰ যিকোনো ক্ৰীড়াৰ  সময়তো স্নেহ পদাৰ্থৰ বিপাক ঘটাই শক্তি আহৰণ কৰাৰ লেহেমীয়া প্ৰক্ৰিয়া চলি থাকে৷ ইয়াৰ ফলস্বৰূপে প্ৰয়োজনীয় তাৎক্ষণিক শক্তি নোপোৱাৰ বাবে ক্ৰীড়াবিদ সক্ষমতাও কমি যাব পাৰে৷

গৱেষণাটোত একেধৰণৰ শাৰীৰিক সক্ষমতা আৰু শৰীৰ-ভৰ অনুপাত  (body mass indice) বিশিষ্ট দহজন ব্যক্তিক পৰীক্ষাৰ বাবে বাচনি কৰা হয়৷ নিৰ্দিষ্ট সময় উপবাসে থাকিবলৈ দি তেওঁলোকক ভিন্নদিনত কিট’ন ছল্ট আৰু প্লেচিব’ (placebo, শৰীৰত কোনো প্ৰভাৱ নপৰা কেৱল পৰীক্ষাৰ বাবে দিয়া দ্ৰব্য) খাবলৈ দিয়া হয়৷ দুয়োটা দলৰ বাচনি যাদৃচ্ছিক প্ৰক্ৰিয়াৰে কৰা হয় যাতে পৰীক্ষাটোৰ ফলাফলত পক্ষপাতিত্ব নাথাকে আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কিটন ছল্ট বা প্লেচিব’ কোনবিধ খাবলৈ দিছে সেইসম্পৰ্কে জানিবলৈ দিয়া নহয় ৷ সকলোকে ইয়াৰ পিছত নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে চাইক্লিং কৰিবলৈ দি শৰীৰ পৰীক্ষা কৰা হ’ল৷ এই পৰীক্ষাত ধৰা পৰিল যে কিট’ন ছল্ট খোৱাৰ দিনা অংশগ্ৰহণকাৰীৰ শক্তি প্লেচিব’ খোৱাৰ দিনাতকৈ প্ৰায় সাত শতাংশ কম আছিল৷

গতিকে শৰীৰ কৰ্মোদ্যম বৃদ্ধি কৰাৰ উদেশ্যেৰে বজাৰত উপলব্ধ কৰা এই ছাপ্লিমেন্ট সমূহে বিপৰীত প্ৰভাৱহে পেলোৱা বুলি গৱেষণাটোত প্ৰকাশ পাইছে৷ তাৰোপৰি শৰীৰত কিট’নৰ পৰিমাণ কৃত্ৰিমভাৱে বৃদ্ধি কৰাৰ অন্য প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত কেনে প্ৰভাৱ পৰে সেই সম্পৰ্কে বিজ্ঞানীসকল এতিয়াও অজ্ঞাত৷ গতিকে প্ৰকৃত বৈজ্ঞানিক ভিত্তিসমূহ পৰীক্ষা নকৰাকৈ ক্ৰীক্ষাবিদ সকলে যিকোনো সম্পুৰক ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰা বিৰত থকা উচিত৷

Tuesday, 10 October 2017

জনসাধাৰণৰ সমুহীয়া তথ্যই পোহৰলৈ আনিলে আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাৰ বিসংগতি

পৃথিৱীত চিনাক্ত হোৱা সকলো জীৱ-জন্তু, চৰাই চিৰিকটিৰে সাম্প্ৰতিক অৱস্থা মূল্যাংকণ কৰে আই ইউ চি এন (International Union for Conservation of Nature's (IUCN) নামৰ এটা আন্তৰ্জাতিক সংস্থাই৷ এই মূল্যাংকণত সংকটাপন্ন বুলি পোহৰলৈ অহা প্ৰজাতিসমূহ সংস্থাটোৱে বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ তালিকাভুক্ত কৰে৷ তালিকাখনক কোৱা হয় আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকা (IUCN Red List)৷ প্ৰত্যেক প্ৰজাতিৰ বাবে এই শ্ৰেণীসমূহ থিৰ কৰা হয় বিভিন্ন মাপকৰ সহায়ত৷ এইবোৰৰ ভিতৰত প্ৰজাতিবিধৰ ভৌগোলিক বিস্তৃতি এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মূল্যাংকণ মাপক৷

শেহতীয়া এক গৱেষণাত প্ৰকাশ পোৱা মতে আই ইউ চি এনৰ পক্ষীকুলৰ সাম্প্ৰতিক ভৌগোলিক বিস্তৃতিৰ তথ্য সম্পূৰ্ণ সঠিক নহয়৷ বহুক্ষেত্ৰত প্ৰকৃত বিস্তৃতিতকৈ অধিক ঠাইক কোনো কোনো চৰাইৰ বসতিস্থল বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ৰঙা তালিকাৰ শ্ৰেণী নিৰূপণতো বিসংগতি ধৰা পৰিছে৷
আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাৰ শ্ৰেণীৰ বিসংগতি:  অসুৰক্ষিত (VU-Vulnerable)-> বিলুপ্তপ্ৰায় (EN-Endangered) , নুন্যতম সংকটজনক (LC-Least concerned)-> সংকটাসন্ন (NT-Near-threatened)

গৱেষণাটোত চিটিজেন চায়েন্স নামৰ জনসাধাৰণৰ সমূহীয়া অৱদানেৰে গঢ়ি তোলা চৰাইৰ নিৰীক্ষণ সম্পৰ্কীয় তথ্যসমূহ বিশ্লেষণ কৰি বিজ্ঞানীসকলে এই তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে৷ চিটিজেন চায়েন্স নামৰ এই বিনামূলীয়াকৈ উপলব্ধ ৱেবছাইটত বিশ্বৰ যিকোনো ব্যক্তিয়ে চৰাই নিৰীক্ষণৰ তথ্য ঠাই আৰু সময়ৰ সৈতে অন্তৰ্ভুক্ত কৰি অৱদান আগবাঢ়াব পাৰে৷ গতিকে এনে তথ্যই প্ৰতিবিধ চৰাইৰ প্ৰজাতিৰ বিস্তৃতি কিমানখিনি সেইবিষয়েও সঠিক বাতৰি দিব পাৰে৷

এই গৱেষণাই ভাৰতৰ কেৱল পশ্চিমঘাট অঞ্চল (Western Ghats) ত পোৱা (endemic) ১৮ বিধ চৰাইৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত ১৭ বিধৰ ক্ষেত্ৰতে আই ইউ চি এনে প্ৰকৃত ভৌগোলিক বিস্তৃতিতকৈ অধিক বুলি নিৰূপণ কৰিছে বুলি দেখুৱাইছে৷ ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে, ভৌগোলিক বিস্তৃতিৰ ভিতৰত কিছুক্ষেত্ৰত চৰাইৰ বসবাসৰ অযোগ্য ঠাইয়ো অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো৷ ফলত সঠিক ভৌগোলিক বিস্তৃতিলৈ লক্ষ্য কৰি ইয়াৰে দহবিধ প্ৰজাতিক আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাত অধিক সংকটাপন্ন শ্ৰেণীত তালিকাভুক্ত কৰাত প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰিছে৷ বিশ্বৰ জৈৱবৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে লোৱা পদক্ষেপসমূহত এই ৰঙা তালিকাৰ শ্ৰেণীসমূহৰ ভিত্তিতে বিপদাপন্ন প্ৰজাতিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয়৷  সেয়ে প্ৰজাতিৰ সংকট অৱস্থাৰ সঠিক মূল্যায়ন নহ’লে বিপদাপন্ন প্ৰজাতি আমাৰ সকলোৰে অগোচৰে পৃথিৱীৰ পৰা বিলুপ্ত হোৱাৰ শংকা থাকে৷ গতিকে এই গৱেষণাই প্ৰজাতিৰ ভৱিষ্যত সঠিক মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণত নতুন দিশৰ সূচনা কৰিছে৷ 

Tuesday, 3 October 2017

টোপনি আৰু স্মৃতিশক্তিৰ নিবিড় সম্পৰ্ক

আমাৰ মগজু আটাইতকৈ গুৰুত্বপুৰ্ণ অংগবোৰৰ অন্যতম৷ জীৱনৰ বিভিন্ন অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত মগজুৱে নিজকে পৰিৱৰ্ত্তন কৰি পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লয়৷ শেহতীয়াকৈ এটা নতুন গৱেষণাই প্ৰকাশ কৰিছে যে টোপনিয়ে আমাৰ মগজুৰ এই নমনীয়তা (plasticity), অৰ্থাৎ আমাৰ মগজুৰ ভিতৰত হোৱা পৰিৱৰ্তন আৰু পুণ:সংগঠনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়৷ বাৰ্লিনৰ খ্যাতনামা হামব’ল্ট আৰু চেৰিটি বিশ্ববিদ্যলয় (Humboldt and Charité Universities) ৰ গৱেষকসকলে অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত মগজুৰ ডেনড্ৰাইট অংশৰ ক্ৰিয়াকলাপ নিৰীক্ষণ কৰি আহিছিল৷ এই ডেনড্ৰাইট অংশই নতুন তথ্যপাতি মগজুত ধৰি ৰাখে৷ তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰে যে, টোপনিৰ সময়ত ডেনড্ৰাইট অধিক সক্ৰিয় হৈ উঠে৷ এই সক্ৰিয়তা মগজুৰ বিশেষ কিছুমান তৰংগৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে বুলি তেওঁলোকে ধৰা পেলাইছে৷ স্পিণ্ডল নামৰ এই চুটি আৰু পুন:পৌনিক তৰংগবোৰ সৃষ্টি হোৱাৰ সময়তে মগজুৰ পুন:সংগঠন হয়৷ মগজুৰ এই বিশেষ তৰংগ স্পিণ্ডল সমূহ আকৌ আমাৰ স্মৃতি গঢ়া প্ৰক্ৰিয়াত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ৷ বিজ্ঞানীসকলৰ মতে,আমি টোপনি গৈ থকা অৱস্থাত এই স্পিণ্ডলসমূহ চলিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এই সময়ত ডেনড্ৰাইটৰ বিশেষ কিছুমান প্ৰক্ৰিয়া সক্ৰিয় হৈ উঠে যি স্মৃতিবোৰ অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে৷

ভৱিষ্যতে শেহতীয়া প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত একে কম্পনাংকৰ এনে স্পিণ্ডলসমুহ কৃত্ৰিমভাৱে সৃষ্টি কৰি ডেনড্ৰাইটক সক্ৰিয় কৰি তুলিব পাৰিলে স্মৃতিৰ সৈতে জড়িত নানা ৰোগ যেনে ডিমেনছিয়া আদিৰ উন্নত চিকিৎসা সম্ভৱ হৈ উঠিব৷

Tuesday, 26 September 2017

প্লাষ্টিক প্ৰদূষণৰ চিকাৰ হৈ পৰিছে মাছ

আমি সকলোৱে কম-বেছি পৰিমাণে পেলনীয়া প্লাষ্টিকে পৰিৱেশৰ ওপৰত পেলোৱা বিৰূপ প্ৰভাৱবোৰৰ কথা জানো৷ বিশ্বত উৎপাদিত মুঠ প্লাষ্টিকৰ প্ৰায় দহ শতাংশই শেষত গৈ সাগৰৰ পানীত পৰেগৈ৷ গতিকে সাগৰীয় দূষিত পদাৰ্থত প্লাষ্টিকৰ পৰিমাণেই অধিক ৷ সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি, ঢৌ, জলচৰ প্ৰাণীৰ প্ৰভাৱত এই প্লাষ্টিকবোৰ ভাঙি-চিঙি গৈ অৱশেষত ক্ষুদ্ৰাতিক্ষুদ্ৰ কণা বা নেন’প্লাষ্টিকত পৰিণত হয়গৈ৷ পেলনীয়া প্লাষ্টিকৰ পৰিৱেশৰ ওপৰত প্ৰভাৱ কেনে সেইসম্পৰ্কে ভালেমান গৱেষণা হৈছে যদিও নেন’প্লাষ্টিকৰ কণাসমূহৰ বিষয়ে আমাৰ জ্ঞান সীমিত৷ 
Credit: © Zacarias da Mata / Fotolia
শেহতীয়াকৈ ছুইডেনৰ লাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত বিজ্ঞানীসকলে কৰা এক গৱেষণাই  ধৰা পেলাইছে যে পেলনীয়া প্লাষ্টিকৰ ক্ষুদ্ৰাতিক্ষুদ্ৰ কণা বা নেন’প্লাষ্টিকে মাছৰ মগজুৰ ভয়ংকৰ ৰূপত ক্ষতি কৰিব পাৰে৷ এই কণাবোৰ প্ৰথমে পানীৰ শেলাইত বিয়পি থাকে৷ এই শেলাই খায় প্লেংকটন (Zooplankton) সমূহে ৷ অৱশেষত মাছে প্লেংকটন খালে নেন’প্লাষ্টিকৰ কণাসমূহ মাছৰ দেহত সোমাই পৰে৷ এইদৰে খাদ্যশৃংখলৰ যোগেদি পাৰ হৈ গৈ মাছৰ মগজুৰ কলাসমূহত এই কণাবোৰ জমা হৈ পৰে৷ এই কণাসমূহে মগজুৰ ক্ষতি কৰাৰ ফলত মাছৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্তন হয় বুলি গৱষণাটোত প্ৰকাশ পাইছে৷ মাছৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিৱৰ্ত্তন নিৰ্ভৰ কৰে এই কণাবোৰৰ আকাৰৰ ওপৰত৷ উদাহৰণস্বৰূপে এক বিশেষ আকাৰৰ কণা জমা হ’লে মাছবোৰে খোৱা আৰু চলা-ফিৰা কমাই পেলায়৷ অৱশ্যে মাছৰ দেহৰ অন্য অংগতো এই কণাবোৰ জমা হৈ একেই খাদ্য শৃংখলৰ যোগেদি মানুহৰ দেহলৈকো বিয়পাৰ সম্ভাৱনা সম্পৰ্কে সঠিকভাৱ জানিবলৈ হ’লে অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন৷

Thursday, 21 September 2017

কণমান ভেকুলীৰ বধিৰতা

ৰঙালাও বেং (Pumpkin toadlet) - নামৰ দৰেই দেখাতো মৰমলগা এই কণমান বেং বিধ পোৱা যায় ব্ৰাজিলৰ আটলান্টিক অৰণ্যত৷ বিশ্বৰ সবাতোকৈ ক্ষুদ্ৰ ভেকুলীবোৰৰ এবিধ এই বেং৷ শেহতীয়াকৈ ব্ৰাজিল, ডেনমাৰ্ক আৰু ব্ৰিটেইনৰ এদল বিজ্ঞানীয়ে যুটীয়া এক গৱেষণাত ধৰা পেলাইছে যে এই বেঙৰ দুটা প্ৰজাতি বধিৰ-ইহঁতে নিজে মতা মাতো শুনা নাপায়৷ 

আঙুলিৰ মূৰত এটা ৰঙালাও বেং (Brachycephalus pitanga) 
চিত্ৰ: Sandra Goutte
কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ত সম্পন্ন কৰা এলানি পৰীক্ষাত গৱেষকৰ দলটোৱে আৱিষ্কাৰ কৰে যে ৰঙালাও বেঙৰ কাণৰ উচ্চ-কম্পনাংকৰ শব্দ শুনাৰ অংশটো অৱশেষাংগ (vestigial organ) হিচাপেহে আছে৷

জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ দৰেই মাতেৰে ইটোৱে সিটোৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখে৷ ভেকুলীবোৰে নিজৰ এলেকা বা টেৰিট’ৰী ওচৰ চুবুৰীয়াক জনাবলৈ, লগৰীক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰু বিপদ সংকেত দিবলৈ টোৰটোৰায়৷ নিজৰ মাতকে শুনা নোপোৱা স্বত্বেও টোৰটোৰোৱা এই ৰঙালাও বেঙৰ দৰে পৰিঘটনা প্ৰাণীজগতত অতিকৈ বিৰল৷ কাৰণ বিৱৰ্তনে প্ৰকৃতিক প্ৰতিটো প্ৰক্ৰিয়াতে মিতব্যয়ী হ’বলৈ বাধ্য কৰে৷ গতিকে নিজৰ মাজতে যোগাযোগ ৰাখিবলৈ মাতৰ প্ৰয়োজনীয়তা নোহোৱা হৈ যোৱাৰ পিছতো এই বেঙৰ মাত কিয় ৰৈ গ’ল?

ৰঙালাও বেং ৰঙালাওটোৰ দৰেই উজ্বল কমলা ৰঙৰ আৰু দিনৰ সময়ছোৱাত সক্ৰিয়৷ গতিকে গৱেষক দলটোৰ ধাৰণা যে, এই বেঙৰ ক্ষেত্ৰত দৃষ্টিয়ে শব্দৰ দ্বাৰা সম্ভৱ নোহোৱা যোগাযোগ বৰ্তাই ৰাখিব পাৰিছে৷ তাৰোপৰি মাত মতাৰ সময়ত ডিঙিৰ চালনায়ো চাক্ষুষ যোগাযোগত সহায় কৰিব পাৰে৷ ৰঙালাও বেঙৰ এই অকাৰ্য্যক্ষম শব্দৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা প্ৰাণীজগততে এক অদ্বিতীয় উদাহৰণ৷ এই বেঙৰ ভৱিষ্যত অধ্যয়নে প্ৰাণীজগতৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাত বিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ এনে ৰহস্যসমূহৰ আঁত ভাঙিবলৈ সহায় কৰিব৷