Wednesday, 2 January 2019

মালয়েছিয়াত দুসপ্তাহ (প্ৰথম খণ্ড)

যাত্ৰাৰ বাৰ্তা

শ্বেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়, ইংলেণ্ড৷ চতুৰ্থ মহলাৰ এটা অফিচ৷ কীবৰ্ডৰ খট খট শব্দৰ সন্মিলিত সুৰে কোঠাটোৰ নীৰৱতাখিনি আঁতৰোৱাৰ চেষ্টাত অহৰহ লাগি পৰিছে৷  অৱশ্যে বেছি সময় তাৰ বাবে অপেক্ষা লগা নহ’ল!

’We are going to Kuching this July!' 

অফিচলৈ সোমায়ে কাকো বিশেষভাৱে উদেশ্য নকৰাকৈ ডেভে ঘোষণা কৰিলেহি৷ কম্পিউটাৰৰ স্ক্ৰীণৰ পৰা দৃষ্টি আতঁৰাই কেইবাযোৰা চকুৱে প্ৰশ্নবোধক চিন এটা লৈ ডেভলৈ চাই পঠিয়ালে৷ অৱশ্যে কোনো বিশেষ আচৰিত নহ’ল৷ ডেভ এনেকুৱাই! 

ডেভ মানে ডেভিদ আমাৰ গৱেষণাৰ গাইড৷ এনেকৈয়ে মাজে সময়ে আমি সকলোৱে কাম কৰা কোঠাটোলৈ আহি ডেভে একো একোটা ঘোষণা কৰেহি, কৌতুক কৰে নাইবা একো কথা নাথাকিলে আমাৰ ’ফুড টেবুল’ (যিখন সকলোৱে অনা হৰেক ৰকমৰ খাদ্যৰে প্ৰায়ে উপচি থাকে)-ৰ বস্তুবোৰকে চাই নতুন দুই এটাৰ সোৱাদ লৈ যায়হি৷ বিশেষ প্ৰয়োজন নাথাকিলে ডেভে এনে সময়ত কামৰ কথা সাধাৰণতে নুলিয়ায়৷

আমি কোনেও একো মাত নমতা দেখি ডেভে নিজেই ভেদ ভাঙিলে-

’কুচিঙত এখন কনফেৰেঞ্চ আছে৷ ক্ৰান্তীয় বৰ্ষাৰণ্যৰ জৈৱবৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ ওপৰত৷’
’অ ইয়েছ৷ এ টি বি চি!’ বন্ধু ফিলিক্সে মাত দিলে৷

ডেভে উৎসাহহে পাই গ’ল যেন৷ ক’লে-
’আমাৰ লেবৰ পৰা এখন চিম্প’জিয়া কৰা যাওক৷’

বাচ্, লগে লগেই ঠিক হৈ গ’ল৷ সকলোৱে আগ্ৰহেৰে চিম্প’জিয়াৰ আয়োজনত লাগি পৰিলো৷ চিম্প’জিয়াত আমাৰ গৱেষণাৰ থীম অনুসৰি এটা বিষয় লৈ সেইবিষয়ত জড়িত অন্য বিজ্ঞানীসকলক বক্তৃতা দিবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিলো৷ আমাৰ লগ দিলে একেধৰণৰ গৱেষণা কৰি থকা চিংগাপুৰৰ নেশ্যনেল ইউনিভাৰ্ছিটিৰ এটা দলে৷  বিষয় ঠিক হ’ল- পৰিৱেশ আৰু জৈৱবৈচিত্ৰ্য বিপন্ন নকৰাকৈ বিশ্বৰ আঠ বিলিয়ন লোকৰ বাবে কেনেকৈ খাদ্যৰ যোগান ধৰিব পাৰি? 

আমাৰ বৃহৎ লেবটোৰ পৰা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি থকা  মুঠতে পাঁচজন ওলালো কুচিঙলৈ বুলি- চিণ্ডি, পেট্ৰিক (পেডী), ফিলিক্স, ৰেবেকা আৰু মই৷ সাংগঠনিক কামত সদায়ে আগৰণুৱা চিণ্ডিয়ে দুমাহ পূৰ্বেই এয়াৰ বি এন বিত বিচাৰি-খুঁচৰি আমি সকলো একেলগে থাকিব পৰাকৈ এটা এপাৰ্টমেন্ট বুক কৰিলে৷ 

যোৱাৰ পৰত পিছে সকলো কামৰ বাবে বেলেগ বেলেগ ঠাইত থকাৰ বাবে ভাগে ভাগে যাব লগীয়াত পৰিলো৷  মই অকলশৰেই ওলালো লণ্ডনৰ পৰা৷ মালয়েছিয়ান এয়াৰলাইনছত কুৱালালমপুৰলৈ প্ৰায় বাৰঘন্টীয়া যাত্ৰা৷ কুৱালালামপুৰত এঘন্টাৰ বিৰতিৰ পিছত অন্য এখন ঘৰুৱা বিমানেৰে কুচিঙলৈ ডেৰঘন্টাৰ বাট৷ কুৱালালামপুৰত এঘন্টাৰ ভিতৰতে ইমিগ্ৰেশ্যনৰ কাম শেষ কৰি দ্বিতীয়খন বিমান সময়মতে ধৰিবলৈ যে টনাটনি হ’ব, সেইটো পিছতহে উপলব্ধি কৰিলো৷ দুয়োখন বিমান মালয়েছিয়ান এয়াৰলাইনছ বাবে যেনিবা অলপ সকাহ পালো৷ 

দুখন চিনেমা, কেইঘন্টামানৰ টোপনি আৰু কনফাৰেঞ্চত দিবলগীয়া মোৰ বক্তৃতাৰ ওপৰত কাম কৰাৰ বৃথা চেষ্টাৰ শেষত  কুৱালালামপুৰত অৱতৰণ কৰাৰ সময়ত দেখোঁ মই যাবলগীয়া বিমানখন উৰা মাৰিবলৈ মাথোঁ পোন্ধৰ মিনিট বাকী!

দৌৰাদৌৰিকৈ ওলায়ে দেখোঁ এয়াৰলাইনৰ ষ্টাফ ৰৈ আছে৷ হাতত প্লেকাৰ্ড৷ লিখা আছে,  'Passengers to Kuching, this way'

মোৰ চকুৰ দৃষ্টি অনুসৰণ কৰি ল’ৰাজনে সুধিলে, ’Connecting flight to Kuching?'
খৰধৰকৈ ক’লো, ’হয় হয়, আছে জানো এতিয়াও?’

’হয়, আপোনালোকৰ কাৰণেই ৰৈ আছে৷ বাওঁহাতে পোনে পোনে গৈ থাকক আৰু অলপ আগৰ পৰা ডমেষ্টিক টাৰমিনেললৈ ট্ৰেইনত যাব পাৰিব৷’

মোৰ আশে পাশে থকা কেইবাগৰাকী যাত্ৰীৰো মোৰ দৰেই থৰকাছুটি হেৰাল৷ অগাপিছাকৈ আমি সকলোৱে দৌৰিলো ৷ ট্ৰেইনত পাঁচমিনিটৰ বাট৷ তেতিয়ালৈ বিমানৰ নিৰ্দ্বাৰিত সময় পাৰ হৈছে৷

বিমানৰ পৰা দেখা পোৱা দক্ষিণ চীন সাগৰৰ একাংশ
কুৱালালমপুৰ এয়াৰপৰ্টটো ইমান বিশাল বুলি উপলব্ধিয়ে কৰা নাছিলো৷ টাৰ্মিনেল সলাবলৈকে আমি ট্ৰেইনেৰে যাবলগীয়াত পৰিলো৷ গৈ দেখোঁ তাৰ ইমিগ্ৰেশ্যনতো মানুহৰ দীঘলীয়া শাৰী৷ উপায়বিহীন হৈ শান্তভাৱেই থিয় দি ৰ’লো৷ শাৰীত মোৰ সন্মুখৰ আটাইকেইজন যাত্ৰীৰো গন্তব্যস্থান কুচিং ৷ ৰক্ষা যে ভিজাৰ প্ৰয়োজন নহ’ল এইবাৰ৷ মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰে ভাৰতীয় সকলক কেইবছৰমান ধৰি ই-এন্ট্ৰিৰ সুবিধা দিছে৷ ই-এন্ট্ৰি কৰিলে নিজৰ ফটো আৰু অন্য তথ্য-পাতিবোৰ দি মাথোঁ অনলাইন ৰেজিষ্ট্ৰেশ্যন কৰিব লাগে৷ ৰেজিষ্ট্ৰেশ্যনৰ তথ্যখিনিৰ পৰীক্ষা একেবাৰে ইমিগ্ৰেশ্যনতহে হয়৷ অৱশ্যে এই সুবিধা ল’লে খুউব বেছি পোন্ধৰ দিনহে থাকিব পাৰি৷

ইমিগ্ৰেশ্যনৰ কামখিনি সামৰি এইবাৰ  নিৰ্দিষ্ট গেটখন বিচাৰি দৌৰাদৌৰি আৰম্ভ হ’ল৷ পাঁচ-ছয়জনীয়া আমাৰ দলটোৱে অগা পিছাকৈ দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে৷ ফাইনেল কলত বাৰে বাৰে শুনিবলৈ পালো মোৰ নামটো৷  মোৰ দৌৰৰ গতি বাঢ়িল৷  কোনোমতে শেষমুহুৰ্ত্তত গৈ পাইহে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলালো৷

এঘন্টাৰ ভিতৰতে আমাৰ বিমান গৈ কুচিং এয়াৰপৰ্টত নামিলগৈ৷ কুচিঙত দিনৰ দহ বাজিছে তেতিয়া৷ বিমানৰ পৰা ওলায়ে মোৰ চকু ছাট মাৰি ধৰিলে  উজ্জল ৰ’দজাকে! কিমানদিন যে হৈ গ’ল এনে ৰ’দ নেদেখাৰ৷ ব্ৰিটিছ আকাশত বছৰৰ বেছিভাগ দিনেই ওন্দোলা ডাৱৰৰহে লুকাভাকু৷  মালয়েছিয়াত অনাগত ৰ’দোজ্জল দুসপ্তাহৰ কথা ভৱিয়ে উচ্ছসিত হৈ উঠিলো৷ 

 চাৰাৱাক নদীৰ পাৰত ৰৌদ্ৰোজ্জল  কুচিং মহানগৰী

Tuesday, 1 January 2019

অপূৰ্ব আয়াৰলেণ্ড (অন্তিম খণ্ড)

উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ অপূৰ্ব সাগৰীয় বাট (Causeway Coastal Route)-ৰে আমাৰ বাছ আগবাঢ়িল৷ বাটৰ দুয়োপাৰে চলমান দৃশ্যবোৰৰ ঘনে ঘনে পট পৰিৱৰ্ত্তন হ’ল৷ ভাৱ হ’ল যেন এখন জীৱন্ত ছৱিৰ মাজেৰেহে আমিবোৰ গৈ আছোঁ! 



ক্ষন্তেকৰ বাবে যদি এহাতে শান্ত নিৰ্মল সাগৰ আৰু আনহাতে থিয় শিলাময় পাহাৰ, মুহুৰ্ততে সেয়া সলনি হৈ চকুৰ আগত ভাঁহি উঠিল সাগৰীয় এখন সৰু নগৰ আৰু ঘাঁহনি পথাৰত ভেড়াৰ জাক৷  গাইড আয়ানে আমাক কৈ গ’ল দুয়োপাৰৰ ঠাইবোৰৰ অতীত আৰু বৰ্তমানৰ কাহিনী৷ 

বুশ্বমিলৰ হুইস্কি

আবেলি আমাৰ বাছ ৰ’লগৈ এখন সৰু গাঁৱত৷ গাওঁখনৰ মাজেৰে বুশ্ব নৈ পাৰ হৈ গৈ উত্তৰ অন্ত্ৰিমৰ সাগৰত পৰিছেগৈ-যাৰ নামেৰে গাওঁখনৰ নাম ৰখা হৈছে বুশ্বমিল৷ এই গাওঁখন প্ৰখ্যাত ইয়াৰ চাৰিশবছৰ পুৰণি হুইস্কি প্ৰস্তুত কৰা উদ্যোগৰ বাবে৷ শুনিলো বিশ্বৰ ভিতৰতে এই উদ্যোগেই প্ৰথম সুৰা তৈয়াৰ কৰাৰ লাইচেন্স পাইছিল হেনো৷ ১৬০৮ চনতে ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম জেমছে ইয়াৰ গভৰ্নৰ থ’মাছ ফিলিপছক এই লাইচেন্স দিছিল৷ তাৰপিছত ক্ৰমান্বয়ে অ’ল্ড বুশ্বমিলৰ ’মল্ট হু্ইস্কি’ৰ খ্যাতি দেশ-দেশান্তৰলৈ বিয়পিবলৈ ধৰিলে৷ এবাৰ ভয়ানক জুয়ে সকলো গ্ৰাস কৰি পেলোৱাৰ পিছতো বুশ্বমিল পুনৰ জীয়াই উঠিল আৰু ২০০৮ চনত চাৰিশ বছৰীয়া জন্মদিন উদযাপন কৰিলে ধুমধামেৰে৷ 

বুশ্বমিলত হুইস্কিৰ বেৰেল

সকলো নামি গাওঁখনৰ ওচৰে পাজৰে খোঁজ দিলো৷ গাওঁখনৰ বাটে-পথে গৌৰৱময় অতীতক লৈ কৰা নানা চাইনবৰ্ড আৰু গ্ৰাফিটি চকুত পৰিল৷ ভিজিট’ৰ চেন্টাৰত হুইস্কিৰ সেই  ইতিহাস সুঁৱৰি হৰেক ৰকমৰ বস্তু৷ হুইস্কি চ’চৰ পৰা হুইস্কিৰ সুবাস থকা চকলেট, বিস্কুট, জামলৈকে৷ এইটো ইয়ালৈ আহিহে মন কৰিছোঁ৷ ইয়াতহে মন কৰিছোঁহি, বিভিন্ন খাদ্যৰ ৰেচিপিত  ৱাইন, বীয়েৰ, হুইস্কি ইত্যাদি খুবেই দৰকাৰী আৰু জনপ্ৰিয় সামগ্ৰী৷ 


বহুতে গৈ ওচৰৰ পাবখনত খন্তেক বহিলেগৈ বিখ্যাত হুইস্কিৰ সোৱাদ ল’বলৈ, কিছুমানে যি পাৰে কিনি ল’লে স্মৃতি হিচাপে৷ প্ৰায় এঘন্টামান তাতে কটাই আমিবোৰ বাছলৈ উভতি আহিলো৷ এইবাৰ বাছে গতি ল’লে আমাৰ শেষ আৰু দিনটোৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্যস্থান জায়েন্টছ ক’জৱেলৈ বুলি৷

জায়েন্টছ ক’জৱে

জায়েন্টছ ক’জৱে বুশ্বমিল গাৱঁৰ পৰা মাথোঁ তিনি কিলোমিটাৰ আঁতৰত৷ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে আমাৰ বাছ ৰ’লগৈ সাগৰৰ পাৰত৷ তাৰপৰাই ডাৱৰৰ লুকা ভাকুৰ মাজেৰে দেখা পালো ৰ’থলিন দ্বীপটো৷ শাৰী শাৰী গাড়ীৰ লানি৷ জায়েন্টছ ক’জৱেলৈ সাগৰৰ পাৰে পাৰে এটা দীঘলীয়া বাট৷ বাছৰ পৰা নামি সেই বাটেৰে অহৰহ অহা-যোৱা কৰি থকা মানুহৰ ভিৰত মিলি পৰিলোগৈ৷

ক’জৱেলৈ যোৱা বাটছোৱা

বতৰ খুবেই ডাৱৰীয়া৷ হয়তো ৰাতিলৈ পুনৰ বৰষুণ হ’ব৷ বতাহৰ হো-হোৱনি আৰু সাগৰৰ ঢ়ৌ শিলৰ গড়াৰ ঠেকা কোৱাৰ প্ৰচণ্ড গৰ্জন৷ অৱশ্যে বতৰে মানুহৰ উৎসাহ সেমেকাব নোৱাৰিলে৷ ভিন্ন বৰ্ণৰ ভিন্ন ভাষাৰ অলেখ অসংখ্য মানুহ-মানুহবোৰৰ উত্তেজিত পৰিতৃপ্ত চকু-মুখ !  প্ৰায় বিশমিনিটমান সাগৰৰ পাৰে পাৰে খোঁজ কঢ়াৰ পিছত থিয় দিলোগৈ জায়েন্টছ ক’জৱেৰ সন্মুখত৷ 


যিমান শুনিলেও, ফটোত দেখিলেও নিজ চকুৰে নেদেখিলে বিশ্বাস কৰিব নোৱাৰা এটা পৰিঘটনা! চকুৰে মনালৈকে দেখা পালো, শাৰী শাৰী শিল৷ সকোলোবোৰ চেপেটা আৰু ষড়ভূজীয়৷ প্ৰতিটো শিলৰ আকৃতি ইমানেই একে আৰু ইটোৰ ওপৰত সিটো শিল ইমানেই সুন্দৰকৈ জাপি থোৱা আছে যে প্ৰাকৃতিক ভাৱে সৃষ্টি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰিবলৈ টান৷ গাইড আয়ানে কৈছিল, এইবোৰ হেনো পৃথিৱীৰ গৰ্ভত সৃষ্টি হোৱা বেছাল্টৰ থিয় স্তম্ভৰ টুকুৰাহে৷ বহুহাজাৰ বছৰৰ আগতে আগ্নেয়গিৰি উদগীৰণত স্তম্ভবোৰ ওলাই আহিল আৰু টুকুৰা টুকুৰ হৈ সিচঁৰিত হৈ পৰিল৷ শিলবোৰৰ অপ্ৰাকৃতিক যেন লগা সাদৃশ্যৰ মূল কাৰণো সেয়াই৷
জায়েন্ট ক’জৱে 

বৈজ্ঞানিক ব্যখ্যা যিয়েই নহওক আইৰিছ লোকগাঁথাই এই অবিশ্বাস্য পৰিঘটনাক লৈ গঢ়ি তুলিলে এক অনুপম কাহিনী৷ আইৰিছ উপাখ্যান অনুসৰি এই ক’জৱে আচলতে আইৰিছ দৈত্য ফিন মেককুলে সাঁজিছিল৷ ফিনে এদিন খৱৰ পালে যে স্কটিছ দৈত্য বেনাণ্ডনাৰে আয়াৰলেণ্ড দখল কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে৷ এদিন সঁচাকৈয়ে বেনাণ্ডনাৰে ফিনক যুদ্ধৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান জনালে৷ তাৰ প্ৰস্তুতি কৰি  ফিন মেককুলে সাঁজি উলিয়ালে এই ক’জৱে  যাতে সাগৰেদি গৈ দুয়ো যুদ্ধৰ বাবে লগ হ’ব পাৰে৷ ইয়াৰে অৱশিষ্ট আজিৰ এই জায়েন্টছ ক’জৱে৷ 
জায়েন্ট ক’জৱেত ওপজা দিনৰ চেলফি

উপাখ্যানটো অৱশ্যে ইমানতে শেষ নহয়৷  যেতিয়া সেই বিয়াগোম স্কটিচ দৈত্য আহি পালে, শত্ৰুৰ বিশালাকায় ৰূপ দেখি ফিনে ভীষণ ভয় খালে আৰু সমুখ সমৰ বাদ দি বুদ্ধিৰ আশ্ৰয় ল’লে৷ গুণা-গঁথা কৰি বেনাণ্ডনাৰে ফিনক বিচাৰি অহাৰ সময়ত  ফিনৰ পত্নীয়ে তেওঁক কেঁচুৱাৰ দৰে জোলনাত শুৱাই ৰাখিলে৷  বেনাণ্ডনাৰে কেচুঁৱা ফিনক দেখি ভাবিলে,  কেচুঁৱাৰে যদি এই আকাৰ, বাপেক কেনে দৈত্যকায় হ’ব! এই কথা ভাবিয়ে ভয়ত তত হেৰুৱাই বেনাণ্ডনাৰ স্কটলেণ্ডলৈ পলাই গ’ল৷ কিন্তু যাওঁতে তেওঁ ক’জৱেটো ধ্বংস কৰি গ’ল যাতে ফিনে তেওঁৰ পিছ ল’ব নোৱাৰে৷ সেয়ে জায়েন্টছ ক’জৱেৰ বাটে বৰ্তমান স্কটলেণ্ড স্পৰ্শ নকৰেগৈ! আয়ানৰ মুখত এই লোকগাথাঁ শুনাৰ পিছত নিজ চকুৰে জায়েন্টছ ক’জৱে চাই অনুভৱ কৰিলো এই আশ্চৰ্য্যকৰ ঠাইখনে জগাই তোলা কৌতুহল নিবাৰণৰ বাবে মানুহৰ কল্পনাই কেনেকৈ চেঁকুৰৰ মালিব পাৰে, কেনেকৈ যুগ যুগ ধৰি সেই কিম্বদন্তি মানুহৰ মুখে মুখে চলি আহে!  

শ শ মানুহৰ মাজত বিলীন হৈ ময়ো পাখিলাহী পখিলাটি হৈ তল ওপৰ কৰি ফুৰিলো শিলৰ খটখটীবোৰেদি৷ সাগৰৰ প্ৰকাণ্ড ঢ়ৌবোৰে শিলত অহৰহ খুন্দা মাৰি তমোময় গৰ্জন কৰি কৰি সমগ্ৰ পৰিৱেশটোৱেই অপূৰ্ব কৰি তুলিলে৷ সন্ধিয়া নমাৰ পৰত  চপৰা চপৰ ওন্দোলা ডাৱৰে নীলিম আকাশখন লুকুৱাই পেলালেহি৷ হেঁপাহ পলুৱাই চাৰিওদিশৰ অপৰূপ শোভা উপভোগ কৰি এটা পৰিতৃপ্ত মন লৈ উভতনি খোঁজ পেলালো আমাৰ বাবে ৰৈ থকা বাছখনলৈ বুলি৷ ভাৱ হ’ল, ইয়াতকৈ বেছি আৰু কিহে মোৰ জন্মদিন স্মৰণীয় কৰি তুলিব পাৰে!

জীৱনৰ প্ৰথমটো সাগৰযাত্ৰা

অৱশেষত আয়াৰলেণ্ডৰ এই যাত্ৰাৰ অন্তিম দিনটো পালেহি৷ আগনিশাৰ দীঘলীয়া বাছ যাত্ৰাৰ ভাগৰ লৈয়ে কেৰলৰ ঘৰৰ মোৰ কোঠাটোত বয়-বস্তু সামৰাত লাগি পৰিলো৷ আয়াৰলেণ্ডৰ পৰা ইংলেণ্ডলৈ উভতাৰ পৰত ফ্লাইট নলৈ সাগৰেৰে যাম বুলি ঠিক কৰি থৈছিলো৷ বেলফাষ্টৰ পৰা লিভাৰপুললৈ নিয়মীয়াকৈ জাহাজ চলে৷ প্ৰায় আঠঘন্টাৰ বাট৷ জীৱনত কেতিয়াও সাগৰেৰে যাত্ৰা কৰি পোৱা নাই৷ গতিকে এইবাৰ এইটো অভিজ্ঞতাও হৈ যাওক বুলিয়ে ওলালো৷ সাগৰীয় উপসৰ্গ (চি চিকনেছ) বোৰৰ কথা ভাৱি মনটো অলপ অসহজ হৈ আছিল বাবে ফাৰ্মাচী এখনত তাৰ বাবে অগতীয়াকৈ খাব পৰা টেবলেটো লৈ ল’লো৷

পুৱা সাত বজা৷ মোৰ যোৱা কেইদিনৰ গৃহস্থ কেৰলক বিদায় জনাই ওলাই আহিলো৷ ৰাতি-পুওৱাই নাই তেতিয়াও৷ কিনকিনীয়া এজাক বৰষুণো আৰম্ভ হ’ল৷ কোনোমতে দৌৰাদৌৰিকৈ আহি বাছষ্টপত থিয় দিলোহি৷ ষ্টেনালাইন কোম্পানীৰ জাহাজ৷ বেলফাষ্টৰ জাহাজৰ বন্দৰটো পাবলৈ মই থকা ঠাইৰ পৰা বাছেৰে প্ৰায় আধাঘন্টা লাগে৷ বৰষুণৰ মাজতে বস্তু-বাহানি লৈ পালোগৈ৷ 

জাহাজৰ ডেকৰ পৰা উত্তৰ  সাগৰ

এনে দীঘলীয়া জাহাজ যাত্ৰাত মোৰ দৰে ’অন ফুট পেছেঞ্জাৰ’ সাধাৰণতে কমেই থাকে৷ প্ৰায়বিলাক যাত্ৰীয়ে নিজৰ গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰে৷ কিছু পৰ লাউঞ্জত  অপেক্ষা কৰাৰ পিছত এটা সময়ত  জাহাজত উঠিলোগৈ৷ বিশাল জাহাজ-পাঁচটা ডেকৰ একেবাৰে ওপৰত যাত্ৰীৰ শাৰী শাৰী গাড়ীবোৰ৷ এটা ডেক মূলত:  ৰাজহুৱা ঠাই৷ তাত দীঘলীয়া যাত্ৰাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সা-সুবিধা আছে৷ অতিকৈ পৰিস্কাৰ পৰিছন্ন আৰু আৰামী চকীৰে কেইবাটাও বৃহৎ লাউঞ্জ, শিশুৰ খেলা-ধূলা কৰা ঠাই, এখন কেফে, ৰেষ্টুৰেন্ট, গেমচেন্টাৰ আনকি এটা সৰু চিনেমা হ’লো৷ বাকীবোৰ ডেকত হোটেলৰ সজ্জাৰ দৰেই শাৰী শাৰী কেবিন৷ মই পিছে দিনটীয়া যাত্ৰা বাবে বেলেগকৈ কেবিনো লোৱা নাছিলো৷ সেয়ে প্ৰায়খিনি সময় লাউঞ্জতে কটালো৷ 
জাহাজৰ কেফে

যাত্ৰী যথেষ্ট যদিও ভিৰৰ দৰে ভাব এটা নাহিল৷ হয়তো আহল বহল ঠাইৰ বাবেই তেনে নালাগিল৷ কেইগৰাকীমান বয়সস্থ মহিলাই একোখন আৰামী চকীত বহি ঊলৰ লাৰু আৰু শলালৈ নিবিষ্ট মনে কামত লাগি থাকিল৷ সৰু ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ লৈ অহা পৰিয়ালৰ মাক-দেউতাকবোৰ ব্যস্ত হৈ লৰা ঢ়পৰা কৰি থাকিল শিশুৰ খেল-ধেমালিৰ ঠাইখিনিত৷ চিনেমা হ’লটোত ভুমুকিয়াই দেখিলো শিশুৰে এনিমেশ্যন ছবি এখন চলি আছে৷ দুৱাৰেদি পোহৰ সুমুৱাত মোলৈ ঘুৰি চালে কেইবাযোৰো কণমান চকুৱে৷ তাৰপৰা উলটি গৈ ৰেষ্টুৰেন্টতে বহিলোগৈ৷ 

জাকেজুমে যোৱা বহুতো মানুহে তাত একোখনকৈ টেবুল একপ্ৰকাৰ অধিকাৰ কৰি লৈয়ে ঘন্টাৰ পিছত ঘন্টা বীয়েৰৰ কেন লৈ আড্ডা দি থাকিল৷ চকুত পৰিল বাৰ-পোন্ধৰজনীয়া এটা পুৰুষৰ দল৷ বয়স হয়তো বিশৰ পৰা চল্লিশ মানলৈকে৷ সকলোৰে পিন্ধনত ফুলাম চাৰ্ট, ডিঙিত কৃত্ৰিম ফুলৰ মালা৷ ঘনে ঘনে  ৱেইটাৰে বীয়েৰৰ একোটাহঁত বৃহৎ জাৰ দলটোৰ টেবুলত পৰিবেশন কৰিলে আৰু একেটা হাৰতে টেবুলৰ পৰা উফৰি আহি থাকিল একোটাহঁত অট্টাহাস্য৷ নিশ্চয় বেচ্চেলৰেট পাৰ্টি! সন্ধিয়ালৈ দলটোৱে গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে৷ জাহাজৰ যাত্ৰীবোৰৰ কোনোৱে আমোদ পালে, কোনোৱে অলপ সময়ৰ বাবে গানত যোগ দিলে আৰু কোনোৱে অস্বস্তিত মুখ ঘুৰালে৷ সকলোৰে প্ৰতি নিৰ্বিকাৰ হৈ দলটোৰ মানুহখিনি পিছে আপোন পাহৰা হৈ ৰ’ল গান-আড্ডা আৰু বীয়েৰৰ মাজত৷

বতৰ ডাৱৰীয়াই হৈ থাকিল৷ সতেজ বতাহজাক গালে-মুখে লগাই মাজে মাজে ৰেলিঙত থিয় দিলোগৈ৷ চকুৰ সন্মুখতে বাৰে বাৰে সলনি হ’ল উত্তৰ মহাসাগৰৰ ৰং-ৰূপ৷ জাহাজৰ গতিয়ে নিৰন্তৰ অশান্ত কৰি তোলা সাগৰৰ পানীখনি আৰু চকুৰে মনালৈকে বতাহত নাচি থকা নীলিম ঢ়ৌবোৰে দেহ-মন আছন্ন  কৰি ৰাখিলে বহুপৰ৷ অনুভৱৰ পৃথিৱীতো ঢ়ৌ খেলি খেলি উঠা নমা কৰিলে ইটো সিটো বহুতো আবেগ৷ এনে মুহুৰ্ত্তবোৰেই যেন নীৰৱে বহু কথা কৈ যায়, বাৰে বাৰে উচ্ছল কৰি যায় হৃদয় ৷ 
অপৰূপ উত্তৰ সাগৰ

আঠঘন্টীয়া সাগৰ যাত্ৰাৰ সময়খিনি কেনেকৈনো পাৰ হৈ গ’ল গম নোপোৱাকৈয়ে নিশা সাতবজাত লিভাৰপুলত ভৰি থ’লোহি৷ তেতিয়া লিভাৰপুল মহানগৰী  মায়াময় হৈ উঠিছে সহস্ৰ ৰং বিৰঙী আলোকসজ্জাৰে৷
জাহাজৰ ডেকৰ পৰা সন্ধিয়াৰ লিভাৰপুল



----সমাপ্ত---- 

Monday, 31 December 2018

২০১৮ বৰ্ষৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ দহটা অসমীয়া গীত

বছৰৰ শেষৰ দিনটোত উভতি চাবলৈ মন গ’ল অসমীয়া সংগীতৰ পৃথিৱীখনলৈ৷ মোৰ প্ৰিয় গীত মানে সেইবোৰ গীত যাৰ ভাষাৰ লালিত্যই, সুৰৰ ঝংকাৰে আৰু মোহনীয় কন্ঠই মোক নিমিষতে লৈ যাব পাৰে অন্য এখন জগতলৈ, যি ক্ষন্তেকতে হৃদয়লৈ কঢ়িয়াই আনিব পাৰে চিনা-অচিনা আবেগৰ একোটা ঢ়ৌ৷ মোৰ বাবে ২০১৮ বছৰটোৰ এনে দহটা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ গীত উল্লেখ কৰিছোঁ৷

১) ন যুঁজৰ ৰণুৱা:
ৰচনা: ইবছন লাল বৰুৱা 
সুৰ আৰু কন্ঠ: জয় বৰুৱা

এইটো এটা ঐতিহাসিক পটভূমিত ৰচিত গান৷ জয় বৰুৱাৰ শক্তিশালী কন্ঠত প্ৰতিফলিত হৈছে বিভিন্ন প্ৰান্তত অযত্নপালিত হৈ থকা একালৰ কোঁচ সাম্ৰাজ্যৰ ধ্বংসাৱশেষ সমূহে কৈ যোৱা অতীত গাথাঁ৷ নৰনাৰায়ণ-চিলাৰায়ে ষোল্ল শতিকাত গঢ়া সেই পৰাক্ৰমী সাম্ৰাজ্যই মহাপুৰুষ জনাৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰি অসমত সত্ৰীয়া সংস্কৃতিৰ বুনিয়াদ গঢ়িছিল ৷ গানটোৱে প্ৰত্যেক অসমীয়াক সোঁৱৰাই যাব সেই গৌৰৱময় অতীতৰ কথা, সোঁৱৰাই যাব সেই একেই মন্ত্ৰৰে, হৃদয় উথলি উঠা জাতীয়তাবাদেৰে বৰ্তমানেও অসমৰ বাবে, অসমীয়া জাতিটোৰ বাবে হাতে কামে লাগি পৰাৰ কথা৷ প্ৰত্যেক অসমীয়াৰ দেহ-মনত শিহৰণ জগাব পৰা সঁচা অৰ্থতে এটা খুব প্ৰেৰণাদায়ক আৰু শক্তিশালী গীত৷ ভিডিঅ’টোৰ চিত্ৰায়নো মনোমোহা৷ কোঁচ সাম্ৰাজ্যৰ বিভিন্ন ধ্বংসাৱশেষবোৰ, খাঁটি অসমীয়া জীৱনৰ ছৱিবোৰে মুহুৰ্ত্ততে মনলৈ কঢ়িয়াই আনে অসমৰ মাটিৰ সুবাস৷ এই সকলোবোৰ কাৰণতে ’ন যুঁজৰ ৰণুৱা’ এই তালিকাৰ প্ৰথম গীত৷



২) ফাগুণ
ৰচনা: পৰম্পৰাগত অসমীয়া হোলী গীত
সুৰ আৰু কন্ঠ: অৰূপজ্যোতি বৰুৱা

’ফাগুণ আইল’ ৰে’ অসমত চলি অহা হোলী গীতৰ কথাৰে অপৰূপ চিত্ৰায়ন আৰু সুমধুৰ কন্ঠেৰে সৃষ্ট এটা গীত৷ বালি চাপৰিৰ শুভ্ৰতাৰ মাজত হোলীৰ নানৰঙৰ সমাবেশ, ৰিব ৰিব ফাগুণৰ পছোৱা বা আৰু প্ৰকৃতিৰ ৰং-ৰূপক আকোঁৱালি ল’ব খোঁজা এদল মানুহৰ কি এক অপূৰ্ব চিত্ৰায়ন! অসমীয়া ভাষাত এনে অভিনৱ আৰু কলাসুলভ গানৰ ভিডিঅ’ কমেই দেখিছোঁ৷ Cultivators সকলৰ পৰা অনাগত দিনত এনেকুৱাই আৰু গীত পাম বুলি আশা কৰিছোঁ৷

৩) Ai'n'e Undak | মিৰিউদ  
ৰচনা: মিৰান এচ টি (Miran ST)
কন্ঠ: পবা গৌৰব (Poba Gourab)
সংগীত: অনুপ কলিতা

শুনিলেই মন-প্ৰাণ মুহি যোৱা এটা মিচিং গীত৷ পবা গৌৰবৰ কি অপুৰ্ব কন্ঠ! পিছে দুখৰ (হয়তো লাজৰো) কথা, এটা শব্দও বুজি নাপাওঁ! কিন্তু গীতটো আজিলৈকে কিমান বাৰ শুনিছোঁ আৰু চাইছোঁ হিচাপ নাই৷ গতিকে এইটো প্ৰিয় গীত নহৈ কেনেকৈ পাৰে! আশা কৰোঁ, মিৰিউদে এদিন গীতবোৰত চাবটাইটল অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব৷ অথবা ভৱিষ্যতে এদিন নিজেও মিচিং ভাষা শিকিমগৈ৷



৪) নক্ষত্ৰ
ৰচনা: অভি শইকীয়া
কন্ঠ: শাংকুৰাজ কোঁৱৰ

যোৱাবছৰৰ ’জলপ্ৰপাত’ৰ পিছত নক্ষত্ৰ ৰেইনফৰেষ্ট ৰেকৰ্ডছৰ আন এটি অপূৰ্ব নিবেদন৷  অভি শইকীয়াৰ অপূৰ্ব ৰচনা আৰু শংকুৰাজৰ কন্ঠৰ যুঁটিয়ে নিশাৰ আকাশৰ সহস্ৰ নক্ষত্ৰৰ খেলাক ৰূপক হিচাপে লৈ কঢ়িয়াই আনিছে মানুহৰ চিৰ অন্বেষণৰ বিক্ষিপ্ত অনুভৱবোৰ৷ নিষ্পাপ শৈশৱৰ সোঁৱৰণি আৰু বাস্তৱ জীৱনৰ হাঁহাকাৰবোৰৰ মাজত দুলি থকা গানটো যেন আমাৰ দৰে অজস্ৰজনে বুকুত লৈ ফুৰা এটা জীৱন্ত গান!



৫) মনগীত
ৰচনা: মানস মহন্ত
সুৰ আৰু কন্ঠ: নীলোৎপল বৰা আৰু পাপন

আজিৰ অশান্ত আৰু হিংসাজৰ্জৰিত পৃথিৱীৰ বিমুঢ় মনবোৰলৈ শান্তি আৰু সম্প্ৰীতিৰ বাণী কঢ়িয়াই অনা গীত মনগীত৷ মৰমৰ মাত এষাৰি আৰু অকণমান সহানুভূতিয়ে যে আমাক এখুঁজি দুখুঁজিকৈ আগুৱাই লৈ যাব পাৰে সমন্বয়ৰ বাটত৷ মাত্ৰ প্ৰয়োজন সঠিক দিশত খোঁজটো দিয়াৰ, ইজনে সিজনৰ প্ৰতি সহায়ৰ হাতখন আগবঢ়োৱাৰ৷ ইয়াতকৈ শক্তিশালী বাৰ্তা কি হ’ব পাৰে এই ৰুদ্ধশ্বাস সময়ত? নীলোৎপল আৰু পাপনৰ মনোমোহা কন্ঠ আৰু সুৰৰ কথা বেলেগকৈ দোহৰাৰ হয়তো প্ৰয়োজনেই নাই৷

৬)  ল’ৰালি
ৰচনা সুৰ আৰু কন্ঠ: শাংকুৰাজ কোঁৱৰ

বাস্তৱ জীৱনৰ ক্লান্ত এখন হৃদয়ে শৈশৱৰ সোঁৱৰণিৰ মাজত বিচাৰি যায় হেৰোৱা প্ৰশান্তি৷ শৈশৱতে যে কেনে এক নিষ্পাপ পৃথিৱীত আপোন পাহৰা হৈ ৰওঁ আমি৷ নষ্টালজিক সেই সময়খিনিকে কলা-বগা নানা চিত্ৰৰে জীৱন্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা গায়কৰ৷ হেৰোৱা ল’ৰালি উভতাই পোৱাৰ হাঁহাকাৰৰ মাজতো আমি সকলোৱেই হয়তো স্বীকাৰ কৰি লওঁ শৈশৱৰ স্থান মাথোঁ সোঁৱৰণিত৷ স্বীকাৰ কৰি লওঁ ৰুঢ় বাস্তৱৰ মুখামুখি হ’লেই কাঁচৰ ঘৰৰ দৰে থনথনাই ভাঙি পৰিব সেই ল’ৰালিৰ সৌধ৷


৭) We shall overcome
ৰচনা: ৰাহুল গৌতম শৰ্মা
সুৰ আৰু কন্ঠ: অৰুপজ্যোতি বৰুৱা

হাজাৰ ধুমুহাই বাট ভেঁটিলেও আমি আগবাঢ়ি যাব লাগিব জীৱনৰ বাটত৷ এই প্ৰেৰণাদায়ক বাৰ্তাটোকে দি গৈছে অৰুপজ্যোতি বৰুৱাৰ কন্ঠৰ ’We shall overcome’ গানটোৱে৷ শাৰীৰিকভাৱে বাধাগ্ৰস্ত শিশুসকলৰ সংগ্ৰাম আৰু সপোনৰ অপৰূপ চিত্ৰায়নেৰে ভিডিঅ’টোও আকৰ্ষণীয়৷ হাতে হাত ধৰি পোহৰৰ সন্ধানত জীৱন সংগ্ৰামত সাহসেৰে আগবাঢ়ি যোৱাৰ বাবে সকলোকে অনুপ্ৰেৰণা যোগাব গানটোৱে৷


৮) আজি ৰাতি

ৰচনা: অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী
সুৰ: কাজল শৰ্মা
কন্ঠ: অনিন্দিতা পল

ভালপোৱাৰ নৈত উটি যোৱা এটি মায়াবী নিশাৰ মনোৰম চিত্ৰায়ণ ’আজি ৰাতি’৷ অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীৰ অপূৰ্ব কথা আৰু অনিন্দিতা পলৰ সুমধুৰ কন্ঠই জীৱন্ত কৰি তুলিছে প্ৰেমৰ সেই চিৰন্তন ভাষা য’ত সময়ৰ আঁত হেৰাই যায়, য’ত একাকাৰ হৈ পৰে দুটি সত্তাৰ অবুজ আবেগ, পাৰ ভঙা বাসনা৷ গানটোত ৰূপকৰ ব্যৱহাৰ অনন্য! কপিল বৰা আৰু জেৰিফা ৱাহিদৰ অভিনয়েও গানটোৰ ভাৱ-ভাষা প্ৰতিফলিত কৰাত সফল হৈছে বুলি ভাৱো৷



৯) সৰু সৰু আশাবোৰ
ৰচনা, সুৰ আৰু কন্ঠ: তৰালী শৰ্মা


কেলেণ্ডাৰ ছবিখনৰ এটি গীত ’সৰু সৰু আশাবোৰ’৷ জীৱনৰ ৰং বিৰঙী আশা-হতাশা, সুখ-দুখ সকলো সামৰিও জীৱন উপভোগ কৰাৰ স্পৃহাক কঢ়িয়াই আনে গানটোৱে৷ বাৰে বাৰে সুখৰ বাটটোৰ আঁত হেৰায়, সপোন ভাগে থুনুকা কাঁচৰ দৰে আৰু উপেক্ষিত হৈ ৰয় অভিমানবোৰ৷ কিন্তু তৰালী শৰ্মাৰ শক্তিশালী কন্ঠই কৈ যায়, ’তথাপিও জীৱন, ভালপাওঁ তোক মই!”

১০)  সেউজীয়া
ৰচনা: জ্যোতি-বিষ্ণু আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথৰ গীত
সুৰ আৰু কন্ঠ: অনিন্দিতা পল

’সেউজীয়া’ অনিন্দিতা পলৰ এটা সাহসী আৰু অভিনৱ প্ৰচেষ্টা৷ জ্যোতি-বিষ্ণু আৰু ৰবিন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ কেইবাটাও গানৰ সংমিশ্ৰণেৰে সেই কিম্বদন্তীসকলৰ গীতৰ মাজত আধুনিক এক উমৈহতীয়া সম্পৰ্ক আনিবলৈ চেষ্টা কৰিছে৷ এই প্ৰচেষ্টাত কালজয়ী গীতসমূহে যাতে স্বকীয় ৰূপ নেহেৰুৱায় তাৰ বাবেও সচেষ্ট হোৱা বাবে ভাল লাগিছে৷ অসমীয়া সংগীতত এনে পৰীক্ষামূলক আৰু সৎ প্ৰচেষ্টা হয়তো কম৷


বিশেষ উল্লেখ:


১) ৰৈ ৰৈ ধেমালি
সুৰ আৰু কন্ঠ: নীলোৎপল বৰা

পৰম্পৰাগত বিহুগীতকে আধুনিক চিত্ৰায়নেৰে তুলি ধৰিছে নীলোৎপল বৰুৱাই৷ যিকোনো বতৰতে অসমীয়াৰ হৃদয়লৈ বিহুৱা বা কঢ়িয়াই আনিব পৰা এটা গীত৷ সেয়ে বিশেষ উল্লেখ নকৰি নোৱাৰিলো৷



২) মই ভাগৰা নাই
ৰচনা: পাৰ্থজিত বৰুৱা
সুৰ আৰু কন্ঠ: জয় বৰুৱা

জীৱনৰ বিয়লি বেলা সোঁৱৰণিৰ মায়াৰে বাস্তৱৰ অৰ্থ বিচৰা এজন মানুহৰ প্ৰতিচ্ছৱি আঁকিছে গীতটোৱে৷ নিসন্দেহে ২০১৮ বছৰটোৰ এটা উল্লেখযোগ্য গীত৷


৩) চুই দিয়ানা
ৰচনা আৰু সুৰ: পলাশ সূৰ্য্য গগৈ
কন্ঠ: দীপলিনা ডেকা

এটা মনপৰশা ৰোমান্টিক গান৷ বিয়াৰ দুৱাৰদলিত এগৰাকী যুৱতীৰ হেঁপাহ আৰু সপোনবোৰক চিত্ৰায়ণ কৰিছে দীপলিনাই নিজে৷ গানটোৰ সুৰ অপূৰ্ব৷



বি: দ্ৰ: ইউটিউবত গীতকেইটিৰ প্লে’লিষ্ট

Tuesday, 4 December 2018

অপূৰ্ব আয়াৰলেণ্ড (সপ্তম খণ্ড)

আয়াৰলেণ্ডত শেষ দিন৷ মোৰ জন্মদিনো! আহি পোৱাৰ দিনাই ঠিক কৰি থৈছিলো, এই দিনটো আয়াৰলেণ্ড ভ্ৰমণৰ সকলোতকৈ আকৰ্ষণীয় দিন হ'ব বুলি৷ এনে এটা দিন য'ত গতানুগতিক জীৱনৰ পৰা ক্ষন্তেকীয়া হ'লেও এটা বিৰতিয়ে নতুনকৈ মোক সোৱঁৰাই যাব এই পৃথিৱীৰ অপূৰ্ব ৰং ৰূপ৷ সোঁৱৰাই যাব আকৌ এবাৰ, জীৱন জীৱন বৰ অনুপম!

ভবাৰ দৰেই কাম৷ উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ একেবাৰে উত্তৰ পাৰলৈ এদিনীয়া ট্যুৰ এটা বুক কৰিলো৷ মেক কম্বচ ক'চ্চ ট্ৰেভেলত৷ যাত্ৰাৰ সময় আছিল পুৱা আঠ বজা৷ কেৰলৰ ঘৰৰ পৰা আধাঘন্টা আগতেই ওলাই খোঁজ দিলো৷ ভালকৈ ৰাতিপুওৱাই নাই তেতিয়া৷ বতৰ খুউব ডাৱৰীয়া৷ ভীষণ ঠাণ্ডাও৷ তেনেকৈয়ে কিছুপৰ ৰোৱাৰ পিছত বাছ আহিল৷ মোৰ লগতে কেইবাজনো পৰ্য্যটক উঠিল৷ 

বেলফাষ্টৰ পৰা জায়েন্ট ক’জৱে যাত্ৰাপথ

আমাক সম্ভাষণ জনালে বাছৰ ড্ৰাইভাৰ আয়ানে ৷ তেঁৱে ট্যুৰ গাইডো৷ প্ৰথমেই সুধিলে,
'Anyone's birthday today?'
মোৰ সন্মুখৰ আসনত বয়সস্থ মানুহ এহাল৷ মানুহজনে হাঁহিমুখেৰে হাত দাঙিলে৷

সকলোৱে তেওঁক শুভেচ্ছা দিলে৷ ক্ষন্তেকৰ বাবে ভাবিলো, ক'মনে আজি মোৰো জন্মদিন বুলি! নাই, নকওঁ৷ আজিৰ দিনটো কেৱল নিজৰ লগত কটাব খোজোঁ৷ চিনাকী- অচিনাকী সকলোৰে শুভেচ্ছা, ফোন- ইন্টাৰনেট সকলোৰে পৰা বহু আঁতৰত!

বাছখন বেলফাষ্ট চিটি চেন্টাৰৰ পৰা ওলাই মেৰাইন হাইৱে হৈ সাগৰৰ পাৰে পাৰে চলিবলৈ ল'লে৷


মনোমোহা মেৰাইন হাইৱে


আমাৰ সোঁহাতে কেভ হিল, বাওঁহাতে নীলিম সাগৰ৷ আয়ানৰ ড্ৰাইভিং চিটতে এটা স্পিকাৰ সংযুক্ত৷ তেওঁৰ আইৰিছ সুৰত ইংৰাজী কোৱাৰ ধৰণটো বৰ আগ্ৰহেৰে শুনিলো৷ তেওঁ যাত্ৰাটোৰ এটা আভাস দিলে৷ বেলফাষ্টৰ পৰা জায়েন্ট ক'জৱেলৈ প্ৰায় এশ কিলোমিটাৰ দূৰ, দুঘন্টাৰ বাট যদিও বাটে বাটে অন্য আকৰ্ষণবোৰো চাই যাম বাবে দুপৰৰ পিছতহে তাৰ পামগৈ৷

আধাঘন্টামানৰ পিছতে আমাৰ বাছ ৰ'লেগৈ আইৰিছ সাগৰৰ পাৰত কেৰিক ফাৰ্গাছ দুৰ্গ
 ৷ আয়ানে ক'লে,

এই সৰু টাউনখনৰ নামেই কেৰিক ফাৰ্গাছ৷ দুৰ্গটো প্ৰায় এহেজাৰ বছৰ পুৰণি৷ অ তীতত বিভিন্ন সময়ত নৰ্মান, স্কটিচ, ইংৰাজ আৰু ফৰাচী সকলে এই দুৰ্গটো দখল কৰিছিল৷'
আইৰিছ সাগৰৰ পাৰত কেৰিক ফাৰ্গিছ দুৰ্গ
খন্তেকৰ বাবে নামি দুৰ্গটো বাহিৰৰ পৰাই চালো৷ চাৰিওফালে ইটাৰ ৱালেৰে আগুৰা৷ সাগৰ পথেৰে অহা যিকোনো শত্ৰুক বাধা দিবলৈ সদা সষ্টম এটা দুৰ্গ৷ হয়তো কিমান অতীত কাহিনী সাঁচি ৰাখিছে দুৰ্গৰ প্ৰতিখন বেৰে, প্ৰতিখন দুৱাৰ-খিৰিকীয়ে! ইমান প্ৰাচীন যদিও প্ৰায় অক্ষত অৱস্থাত থকা দেখি ভাব হ'ল হয়তো মাজে সময়ে পুনৰ্নিমাণ হৈ আছে৷

আমাৰ বাছে পুনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে৷ এইবাৰ ঘাইপথৰ দুয়োকাষে দেখা পালো চোতাল আৰু ফুলনি এখনেৰে সৈতে কেৱল এতলাৰ ঘৰবোৰ৷ ইংলেণ্ডৰ পৰম্পৰাগত ঘৰবোৰ সাধাৰণতেই কেইবামহলীয়া হয়৷ হয়তো মহানগৰৰ এই উপকন্ঠ অঞ্চলবোৰত এতিয়াও মাটিৰ দৰৰ জোৱাৰে গিলি পেলোৱা নাই!

আমাৰ লগে লগে এখন ৰামধেনু

আয়ানক সোধাত ক'লে,

'আয়াৰলেণ্ডৰ প্ৰায়বোৰ ঠাইত মাটিৰ দৰ ইংলেণ্ডৰ দৰে সুষম নহয়৷ মাটিৰ লগতে অঞ্চলটোৰ বহু কথাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে ক'ত মানুহে মাটি বা ঘৰ বিচাৰিব সেয়া৷ আগৰ হিংসাত্মক ঘটনাবোৰ শাম কাটিলে যদিও বেছিভাগ ঠাইত এতিয়াও ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক বিভেদ আঁতৰা নাই৷ ইংৰাজৰ অনুগত প্ৰটেষ্টান্ট লোকসকল আৰু জাতীয়তাবাদী কেথ'লিক লোকসকলে সিমান মিলামিছা নকৰে৷ গতিকে কিছুমান ঠাই এতিয়াও মাথোঁ কেথ'লিক আৰু কিছুমান মাথোঁ প্ৰটেষ্টান্ট হৈ ৰৈ গ'ল৷'

এইবাৰ সোঁহাতে শিলাময় পাহাৰ, বাওঁফালে সাগৰখন লৈ বাছখনে অকোঁৱা পকোৱা বাটেৰে গৈ থাকিল৷ শুকুলা ভেড়াৰ চৰণীয়া পথাৰবোৰ পাৰ হৈ কেইবাখনো সাগৰৰ পাৰৰ সৰু সৰু নগৰ দেখা পালো৷ আয়ানে ক’লে, ভেড়াপালন উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত জনপ্ৰিয় ব্যৱসায়৷ আয়াৰলেণ্ডৰ সাৰুৱা মাটি আৰু পৰ্য্যাপ্ত ঘাঁহনিৰ বাবে বহুতো খেতিয়কে ভেড়াপালন কৰিয়ে জীৱিকা অৰ্জন কৰিব পাৰে৷ বাটত পাই যোৱা সৰু সৰু সাগৰীয়া ঠাইবোৰৰ কাহিনীও আয়ানে বৰ শুৱলাকৈ কৈ গ’ল৷

বাছৰ পৰা দেখা পোৱা শুকুলা ভেড়াৰ চৰণীয়া পথাৰ
বতৰ ডাৱৰীয়া হৈয়ে ৰ'ল যদিও বৰষুণ নিদিয়া বাবে আমি আটায়ে সুখী হ'লো৷ এডোৰ বাট আমাক লগ দি গৈ থাকিল এখন সাতোৰঙী ৰামধেনু৷ ওলোমা দলংখন পোৱাৰ আগতে আমি পাৰ হ’লো বেলিকেছল নামৰ এখন সৰু চহৰ৷ আয়ানে ক’লে, আগতে পৰ্য্যটনৰ বাবে ব্যস্ত এখন চহৰ আছিল এই বেলিকেছল৷ কিন্তু  অৰ্থনেতিক মন্দাৱস্থাই সমগ্ৰ বিশ্বক কঁপাই যোৱাৰ সময়ত সেই উদ্যোগ ভাঙি পৰিল, বহুতো মানুহ অন্য ঠাইলৈ গুচি গ’ল জীৱিকাৰ সন্ধানত৷ অৱশ্যে এতিয়াও ইয়াত গ্ৰীষ্মকালত ভাড়াৰ বাবে বহুতো কাৰাভান ঘৰ পোৱা যায়৷ 

নিলীম সলিল ৰাশি আছে দুৰ-দিগন্ত বিয়পি
বাটৰ পৰাই সাগৰৰ সিপাৰে চকুত পৰিল ইংৰাজী এল আখৰটোৰ আকৃতিৰ এটা দীঘলীয়া দ্বীপ৷ নাম ৰ’থলিন দ্বীপ৷ প্ৰায় এশমান মানুহহে থাকে হেনো তাত৷ বেলিকেছলৰ পৰা তালৈ নিয়মীয়াকৈ ফেৰী চলে৷ তাত পাফিন চৰায়ে বাঁহ সাজেহি হেনো প্ৰতিবাৰে৷ সেইবাবে পক্ষী নীৰিক্ষকৰ বাবে এখন আকৰ্ষণীয় ঠাই৷ মোৰ ’ট্যু ডু’  তালিকাত মনতে যোগ দি থ’লো কথাটো৷ নিজ চকুৰে পাফিন চৰাই চাবলৈ পোৱাটো কেনে ভাগ্যৰ কথা হ’ব!

আইৰিছ সাগৰৰ ওপৰত ওলোমা সেঁতু

অৱশেষত আমি কেৰিক-এ-ৰিডৰ কাষ পালোগৈ৷ শাৰী শাৰী পৰ্য্যটকৰ গাড়ীৰ লগতে আমাৰ বাছো ৰ’লগৈ৷ গম পালো, তাৰ পৰা সেঁতুখন গৈ পাবলৈ বিছ মিনিট সাগৰৰ পাৰে পাৰে খোঁজকাঢ়িব লাগে৷ দলঙত উঠিবলৈ টিকট কৰি ল’লো সাত পাউণ্ডত, মানে আমাৰ হিচাপত ছশ টকা৷ 


আমি নামোগৈ মানে কিনকিনিয়াকৈ বৰষুণ এজাকো আৰম্ভ হ’ল৷ তথাপি মানুহৰ ভিৰ নকমিল৷ মানুহৰ লানি নিছিগা সোঁতত সোমাই পৰিলোগৈ৷ বাওঁফালে কেইবাফুট তলত সাগৰৰ ঢ়ৌৰ গৰ্জ্জন শুনি আৰু চাৰিওদিশৰ অপূৰ্ব প্ৰাকৃতিক দৃশ্য উপভোগ কৰি কেতিয়ানো সেঁতুৰ কাষ পালোগৈ গমকে নাপালো৷
গুগল আৰ্থত সেঁতুলৈ খোঁজেৰে অহা বাটছোৱা (ৰঙা পথটো)
মূল আয়াৰলেণ্ড আৰু কেৰিক-এ-ৰিড দ্বীপৰ শিলৰ সৰু পাহাৰ এটা সংযোগ কৰি বিশমিটাৰমান দীঘল এখন সেঁতু৷  প্ৰায় এশ ফুট তলত সাগৰৰ পানীৰ গৰ্জন! প্ৰতিবছৰে এই সেঁতুত  উঠাৰ অভিজ্ঞতা ল’বলৈ ইয়ালৈ হেনো পাঁচলাখ পৰ্যন্ত মানুহ আহে৷ প্ৰায় তিনিশ বছৰ পূৰ্বে এই সেঁতু খন চালম’ন মাছুৱৈ সকলে সাজিছিল ৷ পিছত কেইবাবৰো সেঁতুখনৰ মেৰামতি কৰিছে৷  কেৰিক-এ-ৰিড দ্বীপটোত মাথোঁ এটা ঘৰ আছে য’ত মাছুৱৈ সকল কেতিয়াবা থাকেগৈ৷ আমি যোৱাৰ দিনা বতৰ বেয়া বাবে দ্বীপটোলৈ যোৱাৰ অনুমতি নাছিল৷  
মায়াপুৰী! সাগৰৰ সিপাৰে ৰ’থলিন দ্বীপ, সন্মুখত কেৰিক-এ-ৰিড দ্বীপ
সেঁতুত উঠিবলৈ কিছু সময় ৰ’ৱ লাগে৷ এটা দল পাৰ হোৱাৰ পিছত সিপাৰে ৰৈ থকা অন্য এটা দলক উভতি আহিবলৈ দিছে৷ তাৰপিছত হে দ্বিতীয় এটা দলে আকৌ পাৰ হ’ব পাৰে৷ কিছুপৰ ৰৈ এটা সৰু দলৰ সৈতে ভৰি থ’লো ওলোমা সেঁতুখনত৷ কেইমিনিটমানৰ বাট মাথোঁ৷ কিন্তু ৰছীৰ মাজৰ সুৰুঙাৰে তললৈ চাই পঠিয়ালে বুকু কঁপি যোৱাকৈ গৰজি আছে সাগৰখনে! শ্বাসৰুদ্ধকাৰী এটা অভিজ্ঞতা!

পাৰ হৈয়ে সিপাৰৰ পৰা পিছত অহাসকলৰ ৰূপ চাই আমোদ ল’লো৷ দুগৰাকীমান বয়সস্থ মহিলাই চিৎকাৰ কৰি উঠিল সেঁতুত ভৰি দিয়েই৷ শুনিলো, কেইবাবাৰো এনেকুৱা ঘটনাও ঘটিছে য’ত এবাৰ পাৰহৈ দ্বীপটো গৈ পোৱা মানুহৰ দলঙেদি ঘুৰি আহিবলৈ সাহস নোহোৱাৰ বাবে নাৱেদি উভতাই আনিছে৷ তথাপিও সেই উত্তেজনা, সেই আবেগৰ সৈতে মুখামুখি হোৱাৰ বাসনাই এই ঠাইলৈ টানি আনিছে অসংখ্য মানুহক! 
কেৰিক-এ-ৰিড ওলোমা সেঁতু
বিখ্যাত কবি ছিমাছ হিনীৰ কবিতাতো এই সেঁতুখনে ঠাই পাইছে৷

’A lone figure is waving
From the thin line of a bridge
Of ropes and slates, slung
Dangerously out between
The cliff-top and the pillar rock.
– A Postcard from North Antrim, 1978.

আকাশ আৰু সাগৰৰ লুকাভাকুৰ মাজত সপোন সপোন লগা এটা পৰিৱেশত ওলোমা সেঁতুখনৰ অভিজ্ঞতাই অন্য সকলোৰে দৰে মোকো যেন নিমিষতে প্ৰাণোচ্ছল কৰি থৈ গ’ল৷ প’ষ্টকাৰ্ডৰ দৰে লগা সাগৰৰ মাজৰ অপূৰ্ব শিলাখণ্ড, নীলিম সাগৰ, অদুৰৰ ৰ’থলিন দ্বীপ- সকলোবোৰৰ মনোমোহা দৃশ্য হেঁপাহ পলুৱাই উপভোগ কৰিলোঁ৷  এটা বিস্মিত আৰু পৰিতৃপ্ত মন লৈ উভতনি খোঁজ দিলো বাছলৈ বুলি৷


পৰৱৰ্ত্তী খণ্ড:অবিশ্বাস্য জায়েন্টছ ক’জৱে

Sunday, 2 December 2018

অপূৰ্ব আয়াৰলেণ্ড (ষষ্ঠ খণ্ড)

গালিভাৰৰ জন্মস্থানত

বেলফাষ্ট থকাৰ সময়তে এদিন বান্ধৱী তাম্মাৰ ফোন আহিল৷ মই বেলফাষ্টত আছোঁ বুলি জানি তাই উৎসাহেৰে কৈ উঠিল,

’Don't miss the Cave Hills! তাৰ শিখৰৰ পৰা বেলফাষ্টৰ দৃশ্য চাবলগীয়া!’

বাছেৰে কেভ হিললৈ বুলি
তাম্মা যোৱাবছৰ বেলফাষ্টলৈ আহিছিল৷ দীঘলীয়াকৈ কিছু সময় কটাই ইয়াৰ চুকে কোণে ফুৰি গৈছিল তাই৷ তায়ে ক’লে, এই কেভ হিলৰে একাংশ সাগৰৰ পৰা বিয়াগোম মানুহ এজনৰ নাক যেন দেখা পাই জনাথান ছুইফটে ’গালিভাৰছ ট্ৰেভেলছ’ ৰ প্ৰেৰণা পাইছিল! ইমান দূৰ আহি গালিভাৰৰ প্ৰকৃত জন্মস্থানো নোচোৱাকৈ উভতি যামনে! গতিকে এদিন কেভ পাহাৰলৈ বুলি ওলাই আহিলো৷  

কেভ পাহাৰটো আছে বেলফাষ্টৰ উপকন্ঠত৷ গুগুল মেপৰ নিৰ্দেশনা মতে আপাৰ কুইন ৰ’ডত  এক নম্বৰ বাছত উঠিলোগৈ৷ ইংলেণ্ডৰ দৰেই দুমহলীয়া বাছ৷ ড্ৰাইভাৰজনক ক’লো, কেভ হিললৈ যাব খোঁজো৷ তেওঁ ক’লে, নৰ্থ চাৰ্কোলাৰ ৰ’ডৰ ষ্টপ পালে বাছৰ সন্মুখলৈ আহিবলৈ৷ তেতিয়া তেঁৱে দেখুৱাই দিব ক’ৰ পৰা কেনেকৈ যাব লাগে৷ 

বাছেৰে কমেও আধাঘন্টাৰ বাট৷ গতিকে ওপৰৰ মহলাত একেবাৰে সন্মুখৰ আসনত আৰামৰে বহি ল’লোগৈ৷ সন্মুখৰ পৰা ভালকৈ সকলোবোৰ চাই যাব পাৰিম বুলিয়ে৷ 

চিটি চেন্টাৰৰ পৰা ওলাই বাছখন আহল-বহল ঘাইপথেৰে আগবাঢ়িল৷ শৰতক আদৰি সোণাৰু হালধীয়া হৈ পৰা বাটৰ দুয়োকাষৰ গছবোৰে পিছলৈ বাট বুলিলে৷ বাটত কেইবাটাও আকৰ্ষণীয় ষ্ট্ৰীট আৰ্ট চকুত পৰিল৷ ব্ৰিটেইনৰ বহুতো মহানগৰত মন কৰিছোঁ, বেৰঙী চুক কোণবোৰ আকৰ্ষণীয় কৰি পোহৰাই তুলিবলৈ কাউন্সিল (আমাৰ তাৰ পৌৰসভাৰ দৰে)-এ ষ্ট্ৰীট আৰ্টক মাধ্যম কৰি লৈছে৷ মহানগৰখন দেখিবলৈতো ধুনীয়া হয়ে, লগতে এইবোৰ পৰ্য্যটনৰো এটা উৎস হৈ পৰে৷
বেলফাষ্টত শৰতৰ আগমণ
ওপৰৰ পৰাই মাজে মাজে বাছ ষ্টপবোৰ মন কৰি গ’লো৷ ইংলেণ্ডৰ দৰেই ইয়াৰো বাছবোৰৰ প্ৰত্যেকটো আসনত ’ষ্টপ’ চুইছ থাকে৷ বাছ ষ্টপ পোৱাৰ আগতে কোনোবাই সেইটো টিপিলেহে বাছখন ৰখায়৷ নামিবলৈ বা উঠিবলৈ কোনো যাত্ৰী নাথাকিলে নিৰ্ধাৰিত ষ্টপবোৰতো বাছ নৰয়৷ গতিকে ড্ৰাইভাৰজনে কোৱাৰ দৰেই নিৰ্দিষ্ট ষ্টপ পোৱাৰ পিছত তললৈ নামি গৈ তেওঁৰ কাষত থিয় দিলোগৈ৷ তেওঁ মিহিকৈ হাঁহি মাত লগালে,

’Your stop is right after this one.'

নামিবৰ পৰত তেওঁ ক’লে,

’সেই যে সন্মুখত ব’ৰ্ডখন দেখিছা, তাৰ পৰা বাওঁহাতে পোনে পোনে ওপৰলৈ গৈ থাকিলেই পাবাগৈ৷’


বেলফাষ্ট দুৰ্গ
তেওঁ কোৱাৰ দৰেই ওপৰলৈ দহমিনিট মান খোঁজকাঢ়িলো৷ বাটৰ দু্য়োফালে আটোমটোকাৰি ঘৰ কিছুমান৷ প্ৰায়বোৰৰে সন্মুখত অকণমানকৈ ফুলনি৷ ইয়াত ঠাইৰ অভাৱ কাৰণেই নেকি মানুহে বৰ পৰিকল্পিতভাৱে ঘৰৰ বাহিৰে-ভিতৰে সকলোবোৰ ঠাই ব্যৱহাৰ কৰে৷ সেয়ে অকণমান ঠাইতে বিচৰা সকলোবোৰ কৰি লোৱাৰ উদাহৰণ ঘৰে ঘৰে দেখা পাওঁ৷

কিছুদূৰ গৈয়ে এখন গেইট পালোগৈ৷ কেভ হিল কান্ত্ৰি পাৰ্কৰ সীমা তাৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছে৷ বিশাল অঞ্চলটোৰ ভিতৰতে আছে বেলফাষ্ট দুৰ্গ, উদ্যানখন আৰু সমগ্ৰ পাহাৰটো৷ প্ৰথমেই দুৰ্গটোলৈকে আগবাঢ়িলো৷ 

এখন সৰু উদ্যানেৰে প্ৰকাণ্ড দুৰ্গটো৷ গম পালো নৰ্মানসকলে আঠশ বছৰ পুৰ্বে বনোৱা বেলফাষ্ট দুৰ্গটো জুইত ধ্বংস হোৱাৰ পিছত এইটো দুৰ্গ তিনিশ বছৰৰ আগতেহে নিৰ্মাণ কৰি উলিয়াইছে৷ দুৰ্গটোত এতিয়া সংগ্ৰহালয় আছে, লগতে বিয়া, পাৰ্টি আদিও হয়৷

ভিতৰলৈ নগৈ সন্মুখৰ উদ্যানখনতে কিছুপৰ বহিলো৷ তাৰ পৰা বেলফাষ্ট মহানগৰৰ সৈতে আইৰিছ সাগৰৰ মনোমোহা দৃশ্য চাই ভাল লাগিল৷ ক্ষন্তেক পিছতে ওলাই আহিলো মোৰ মূল লক্ষ্যস্থানলৈ বুলি৷ 

কেভ হিলৰ বিভিন্ন পথৰ মেপ
দূৰ্গৰ ওচৰতে এখন মেপ দেখা পাই পাহাৰৰ ট্ৰেকিং পথকেইটা ভালদৰে চাই ল’লো৷ ইচ্ছা অনুযায়ী তিনিটা পথ লোৱাৰ সুবিধা আছে- ষ্টেট ট্ৰেইল, কেভ হিল ট্ৰেইল আৰু কেছ’ল ট্ৰেইল ৷ তিনিওটাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল আৰু প্ৰত্যহ্বানমূলক ট্ৰেইল হ’ল কেভ হিল ট্ৰেইলটো৷ সাত কিলোমিটাৰ জুৰা এটা বৃত্তাকাৰ পথ৷ কিন্তু এইটোৰে গ’লেহে প্ৰায়বোৰ আকৰ্ষণীয় ঠাই চাবলৈ সুবিধা পাম৷ সেয়ে ঠইক কৰিলো, দিনটো হাতত আছে যেতিয়া সেই বাটেৰেই যাওঁ৷




পাইনৰ কাঠনি
ঠায়ে ঠায়ে থকা সেউজীয়া কাড় চিনবোৰ অনুসৰণ কৰি আগবাঢ়িলো৷ নিজম নিতাল পৰিৱেশ৷ মাজে মাজে চৰাইৰ কিছৰ মিছিৰ৷ শৰতক আদৰি প্ৰায়বোৰ গছেই ৰং সলাইছে৷ শীতৰ বাবে যা-যোগাৰ আৰম্ভ কৰিছে৷ প্ৰথমে কিছু জোপোহা গছৰ অৰণ্যৰ মাজেৰে গৈ পাইন গছৰ কাঠনিত সোমালোগৈ৷ মাজে মাজে দুই এজন মানুহ দেখা পালো৷ ওপৰৰ পৰা নামি আহি আছে৷ সকলোৱে ’হাই-হেল্ল’ কৈ মাতি দি থৈ গ’ল৷ 

পাইনৰ কাঠনিৰ পৰা ওলাই এডোখৰ সৰু মুকলি সমতল৷ ঘাঁহনিৰে ভৰা৷ ইয়াত এইবোৰক মোৰলেণ্ড বুলি কয়৷ চূণশিলৰ খনি এটাও চকুত পৰিল৷  চাৰিওফালে চাই আপ্লুত হৈ পৰিলো৷ পৰিস্কাৰ আকাশ নহ’লেও ডাৱৰৰ লুকাভাকুৰ মাজেৰে এফালে দেখা পালো বেলফাষ্ট মহানগৰখন, আনফালে আইৰিছ সাগৰ! কি অপূৰ্ব দৃশ্য!

কেভ হিলৰ তলত বেলফাষ্ট মহানগৰ
কিছুপৰ ফটো লোৱাত ব্যস্ত হৈ পৰিলো৷ এইখিনিৰ পৰা কিছু থিয় পাহাৰটো৷ গতিকে কিছু ওপৰলৈ বগাব লগা হ’ল৷ অৱশ্যে সাগৰৰ নিৰ্মল বতাহজাকে বাৰে বাৰে দেহ-মন সতেজ কৰি গ’লহি৷ এফালে এখন বেঁৰা দেখা পালো৷ বেঁৰাৰ সিপাৰে কেইটামান গৰু৷ হয়তো কাৰোবাৰ ব্যক্তিগত ফাৰ্ম৷ তাৰ কাষে কাষে ঘাঁহনিৰে কিছুদূৰ খোঁজ দিয়ে দেখা পালো মেকআৰ্টৰ দুৰ্গটো (McArt’s Fort)৷ কেভ পাহাৰৰ শিখৰ এই মেকআৰ্টৰ দুৰ্গ৷ এসময়ত এই দূৰ্গৰ পৰাই বেলফাষ্টৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে বহুতো যুদ্ধ হৈছিল হেনো৷  
মেক আৰ্টৰ দুৰ্গৰ পৰা দৃশ্য
দুৰ্গটোৰ অকণমান সমান ঠাই৷ শিখৰ বাবে বতাহৰ জোৰো বহুত৷ তেনেকৈয়ে কাণ-মূৰ ঢ়াকি বহুপৰ তাতে বহি ৰ’লো৷  তলৰ পুতলাঘৰ যেন দেখা দিয়া মহানগৰৰ অট্টালিকাবোৰ, বাটেৰে অহৰহ চলি থকা গাড়ী-মটৰ,  পাৰাপাৰহীন সাগৰ চাই চাই কি যে এক অনুভৱে মোক জোকাৰি গ’ল! সেই ব্যস্ত পৃথিৱীৰ পৰা বহু দূৰৈত এই নিৰিবিলি শান্ত পাহাৰৰ বিশালতাইহে যেন উপলব্ধি কৰাই দিলে, কিমান ক্ষুদ্ৰ এই জীৱন আৰু জীৱনৰ পোৱা নোপোৱাৰ হিচাপবোৰ! জীৱনটো নিৰপেক্ষভাৱে চাবলৈ বহুসময়ত কিজানি প্ৰয়োজন হয় দৈনন্দিন জীৱনৰ পৰা ক্ষন্তেকীয়া দুৰত্বৰ৷ প্ৰয়োজন হয়, হৃদয়ৰ কোলাহলবোৰক বাট এৰি দিবলৈ এসাগৰ মৌনতা আৰু দেহৰ ভিতৰে বাহিৰে প্ৰশান্তিৰ ধল বোৱাই আনিব পৰা এনেকুৱা এজাক বতাহৰ৷ কিয় জানো, এনে মুহুৰ্ত্তবোৰত নিজকে খুউব ভাগ্যৱান যেন লাগি যায়! ইচ্ছা হ’ল বুলিয়েই যে গুচি আহিব পাৰোঁ এনেকৈয়ে প্ৰকৃতিৰ কোলালৈ আৰু নিজৰ মাজলৈ! কোনো দিশতে কাৰো ওচৰত কৈফিয়ৎ নিদিয়াকৈ কেৱল নিজৰ যুক্তি-ভাৱনাৰে জীয়াই থাকিব পৰাটোৱেটো আজিৰ দিনত আটাইতকৈ টান কাম!
ডেভিলছ পান্সবাউল ঠাইখন
মেকআৰ্টৰ দুৰ্গৰ পৰাই দেখিলোঁ থিয় পথ এটাৰে বাওঁহাতে নামি গ’লে দুটামান গুহা৷ মনত পৰিল, মেক আৰ্টৰ দুৰ্গৰ পৰা ঘপকৈ নামি আকৌ গুহাৰ ওচৰত ওপৰলৈ যোৱাত বাতিৰ দৰে দেখাৰ কাৰণে এই ঠাইডোখৰৰ নাম  ’Devil’s Punchbowl’৷ বিপৰীতফালৰ পৰা কিছুমান মানুহ ওপৰলৈ আহি গুহাবোৰ চোৱা দেখা পালো৷ কিন্তু এইফালৰ পৰা কোনোৱে চোন যোৱা নাই৷ হয়তো নামি যোৱা পথটো খুউব থিয় বাবে৷ 
কেভ হিলৰ গুহা


কাঠনিৰ মাজেৰে
মুকলি মন এটা লৈ সেইবাটেৰেই মই নামি গ’লো৷ ভবাৰ দৰে পথটো কঠিন যেন নালাগিল৷ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে গুহা কেইটা পালোগৈ৷ পথৰ শেষৰ গুহাটোৰ ওপৰতো আৰু দুটা গুহা৷ যুদ্ধৰ সময়ত হেনো ইয়াতে সৈনিকবোৰে ৰচদ-পাতি লুকুৱাই ৰাখিছিল৷ ভিতৰখন জুমি চাওঁ বুলিয়ে গুহাটোৰ মুখখনলৈ উঠিবলৈ বৃথা চেষ্টা এটা কৰিলো৷ শিলবোৰ খুউব পিছল হৈ আছিল৷ কেনেবাকৈ পিছল খালে সহায় কৰিবলৈ আশে পাশে কোনো মানুহো নেদেখিলো৷ অগ্যতা সেই ইচ্ছা বাদ দিবলৈ বাধ্য হ’লো৷

তাৰ পৰা নামিয়ে আকৌ অ’ক আৰু পাইনেৰে ভৰা কাঠনি এখনত সোমাই পৰিলো৷ এইটো বাটত যথেষ্ট মানুহৰ আহ-যাহ৷ হয়তো ইয়াৰ পৰাই অন্য ঠাইতো ওলাবগৈ পাৰি৷ মাউন্টেইন বাইক লৈ ওপৰলৈ চলাই যোৱা ডেকা ল’ৰাৰ দল এটাও লগ পালো৷ তাৰ বাহিৰে প্ৰায়ভাগ কুকুৰ লৈ অহা বৃদ্ধ, মহিলা আৰু আদহীয়া মানুহ৷ কুকুৰ যেন ইয়াৰ যান্ত্ৰিক জীৱনবোৰত প্ৰাণচাঞ্চল্য ধৰি ৰখাৰ একমাত্ৰ ভৰসা৷ কেতিয়াবা ভাৱ হয়, সকলোৱে যেন নিজৰ পোহনীয়া কুকুৰটোলৈকে এৰি দিয়ে সকলো আবেগ- জীৱনৰ হা-হুতাহ, সুখ-দুখ আৰু হেঁপাহ৷ 



তললৈ নমাৰ বাবেই কিজানি কম সময়তে উভতি আহি বেলফাষ্ট দুৰ্গৰ ওচৰ পালোহি যেন লাগিল৷ বেলফাষ্টত সন্ধিয়া নামিবৰ হৈছে তেতিয়া৷ এটা পৰিতৃপ্ত মন লৈ বাছৰ বাবে ষ্টেণ্ডত ৰ’লোগৈ৷ মহানগৰমুখী বাছখন আহিবলৈ তেতিয়াও কিছু সময় বাকী৷
কেভ হিলত শৰত


Saturday, 1 December 2018

অপূৰ্ব আয়াৰলেণ্ড (পঞ্চম খণ্ড)

চিটি চেন্টাৰত জুই


ৱাকিং ট্যুৰৰ গাইড মেথিউৰ সৈতে আমি চিটি চেন্টাৰৰ মূল বজাৰ অঞ্চলটো পালোহি৷ তাতে  দেখা পালো, জুইৰ গ্ৰাসত পৰা এটা সুবৃহৎ অট্টালিকা সকলোফালে বেৰা দি আৱৰি থোৱা আছে৷

মেথিউক সোধাত ক’লে, ’এইটো প্ৰিমাৰ্ক বিল্ডিং আছিল৷
তিনিশ বছৰ পুৰণি এটা ঐতিহাসিক অট্টালিকা৷ ত্ৰিশবছৰমান আগতেহে প্ৰিমাৰ্কে লয়৷’

প্ৰিমাৰ্ক এটা আইৰিছ ফেশ্বন ৰিটেইলাৰ৷ পঞ্চাছবছৰমানৰ আগতে প্ৰথমে ডাবলিনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু এতিয়া ব্ৰিটেইনৰ প্ৰতিখন মহানগৰতে প্ৰিমাৰ্ক ব্ৰিটিছসকলৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় আৰু সহজলভ্য শ্ব’ৰুম৷ আমাৰ তাৰ বিশাল মেগামাৰ্টৰ দৰে!

মেথিউয়ে ঘটনাটোৰ কথা ক’লে,
’যোৱা 
আগষ্ট মাহত বিল্ডিংটোৰ আটাইতকৈ ওপৰৰ ফ্ল’ৰটোত মেৰামতিৰ কাম চলি আছিল৷ তাৰে পৰাই কেনেবাকৈ জুই কাঠৰ বীমত লাগি গোটেইটোত বিয়পি পৰিল৷
জুইৰ গ্ৰাসত প্ৰিমাৰ্ক
কাৰো জীৱনৰ ক্ষয়-ক্ষতি নহ’ল যদিও এই জুই নুমুৱাওঁতে তিনিদিন লাগিল৷এতিয়া চাৰিওফালে পুলিচে বেঁৰা দি পেলোৱাত আশে পাশে থকা শ্ব’ৰুমবোৰলৈকো মানুহে ঘুৰি পকি যাব লগাত পৰিছে৷’

আমোদজনকভাৱে গম পালো, প্ৰিমাৰ্কৰ এই জুই আৰু বেঁৰৰ বাধাই হঠাতে বেলফাষ্টৰ চিটি চেন্টাৰতে বাণিজ্য হেনো আশী শতাংশ কমাই পেলালে! বাতৰিত ওলোৱামতে  ঘুৰি পকি কাষৰ ঠাইবোৰলৈ যাব লগা হোৱা কাৰণেই বেলফাষ্টৰ চিটি চেন্টাৰলৈ স্থানীয় লোকসকল মানুহ অহা কমি গ’ল৷ 

ব্ৰিটেইনত দেখিছোঁ অগ্নিসুৰক্ষা সকলো ঠাইতে খুউব গুৰুতৰ বুলি গণ্য কৰে ৷ আমাৰ বিশ্ববিদ্যালয়তে নিয়মীয়াকৈ ফায়াৰ ড্ৰিল হয়৷ সময়ে সময়ে সকলোৱে ফায়াৰ চেফটিৰ মূল্যায়নত ভাগ ল’বলগীয়া হয়৷ প্ৰতিটো বিল্ডিঙতে কেনেবাকৈ জুই লাগিলে ওলাই গৈ ৰ’ৱলগীয়া নিৰাপদ ঠাই (assembly point)ৰ নিৰ্দেশ থাকে৷ প্ৰতিটো ঘৰত, এপাৰ্টমেন্টতো ফায়াৰ এলাৰ্ম থকাটো বাধ্যতামূলক৷ যোৱাবছৰৰ লণ্ডনৰ গ্ৰেনফেল টাৱাৰৰ জুইৰ ঘটনাৰ পিছত আগতকৈ বেছি সচেতন হৈ পৰিছে সকলো৷

মনোমোহা কমাৰ্চিয়েল কৰ্ট

চিটি চেন্টাৰৰ বজাৰ এৰি আমাৰ দলটো এইবাৰ এটা সৰু বাটৰ সন্মুখত ৰ’লগৈ৷ দুশাৰী ঘৰৰ মাজেৰে যোৱা বাটটোৰ দুয়োকাষে ৰঙা বেঞ্চ৷ দুয়োফালে ঘৰবোৰ ফুলৰ টাবেৰে, নানা ফলকেৰে আটকধুনীয়াকৈ সঁজাই থৈছে৷ বাওঁহাতে ঘৰৰ বেৰত বহুতো ষ্ট্ৰীটৰ নাম- ফৰচুনা ষ্ট্ৰীট, চাৰ্লি ভিলে ষ্ট্ৰীট, ক্ল’নি ষ্ট্ৰীট ইত্যাদি৷

মেথিউয়ে তাতে ৰৈ সুধিলে৷
’কোনোবাই ষ্ট্ৰীট উইথ ন’ নেমছ গানটো শুনিছেনে?’

দুজনমানে মূৰ জোঁকাৰিলে৷ আমি বেছিভাগেই শুনা নাই৷
’সেই গানটোও আয়াৰলেণ্ডৰ সেই ট্ৰাবলছৰ সময়খিনি সুঁৱৰি ৰচা৷ সেইসময়ত আইৰিছ বিপ্লৱীসকলে বেলফাষ্টৰ আশে পাশে বহুতো বাটৰ নামবোৰ অঁতৰাই পেলাইছিল৷ উদেশ্য আছিল স্বাধীনতা সংগ্ৰাম দমন কৰিবলৈ পঠোৱা ব্ৰিটিছ সেনাসকলক অপৰিচিত ঠাইত বিবুদ্ধিত পেলোৱা৷ এই স্মৃতিকে সজীৱ কৰি ৰাখিবলৈ এই বাটটোত সকলোবোৰ ষ্ট্ৰীটৰ নাম ৰখা হৈছে৷'

বেলফাষ্টৰ আটাইতকৈ পুৰণি পাবখন
গতিকে কমাৰ্চিয়েল কৰ্টত মোৰ পৰিচয় ঘটিল অন্য এটা কালজয়ী গীতেৰে

I want to run, I want to hide
I want to tear down the walls that hold me inside
I wanna reach out and touch the flame
Where the streets have no name

I want to feel sunlight on my face
I see that dust cloud disappear without a trace
I wanna take shelter from the poison rain
Where the streets have no name, oh oh

Where the streets have no name
Where the streets have no name
We're still building then burning down love
Burning down love
And when I go there, I go there with you
It's all I can do

ডাৰ্ক হৰ্ছ পাবৰ আটকধুনীয়া বাটচ’ৰা
বাটটোৰ দুয়োকাষে লগালগিকৈ কেইবাখনো পাব৷ নামবোৰ আমোদজনক- ’ডিউক অব য়ৰ্ক’, ’ডাৰ্ক হৰ্ছ’, ’ডাৰ্টি অনিয়ন’, ’থাৰ্ষ্টি গ’ট’,  ’হাৰ্প বাৰ’ ইত্যাদি ৷ মেথিউয়ে ক’লে, ইয়াত বিখ্যাত আইৰিছ বিয়েৰ আৰু অ’টছ চাইডাৰ পোৱা যায়৷ সেই কেঁকুৰিটোতে ৰং বিৰঙী ছাতি ওলোমাই বৰ সুন্দৰকৈ সজাই থোৱা এটা বাটচ’ৰা দেখা পালো৷ বাটচ’ৰাটোৰ দুয়োকাষে থকা বেৰত ৰঙীণ ছৱি৷ সোমাইগৈ পালোগৈ এখন আকৰ্ষণীয় চোতাল! চাৰিওফালে ৰঙীণ ছৱি আৰু কাহিনীতে সাংঘাতিক ধুনীয়াকৈ সজাই ৰাখিছে৷

প্ৰতিখন পাবতে সন্ধিয়া লাইভ আইৰিছ সংগীতৰ অনুষ্ঠান হয়৷ গতিকে ৰাতিহে সাৰ পাই উঠে এই ঠাই আৰু শেষ নিশালৈকে মানুহেৰে গিজগিজাই থাকে৷ 
ডাৰ্ক হৰ্ছ পাবৰ মনোমোহা পাছচোতাল

বিগ ফিছ

লগান নদীৰ পাৰত দেখিলো দহ মিটাৰ দীঘল এটা চালমন মাছ৷ মাছটোৰ নীলা বাকলিবোৰ চেৰামিক টাইলছৰ৷ প্ৰতিখন টাইলতে বেলফাষ্টৰ ইতিহাসৰ বিভিন্ন প্ৰতিচ্ছৱি৷ 

দ্য বিগ ছালমন ফিছ অব ন’লেজ

ভাৱ হ’ল, এই মহানগৰে সঁচাই সযতনে জীয়াই ৰাখিছে অতীতক, আপোন পৰিচয়ক৷ ইয়ালৈ অহা যিকোনো মানুহেই বাধ্য হ’ব আইৰিছ সকলৰ জাতীয়তাবোধক সন্মান কৰিবলৈ৷

বেলফাষ্ট টাইটানিক- টাইটানিকৰ সোঁৱৰণত গঢ়া সংগ্ৰহালয়