এডমণ্টন মহানগৰীত মোৰ চুবুৰীয়া পুৰণি বন্ধু মেট আৰু টিগান। প্ৰথম বছৰ হাল'ৱিনৰ আগে আগে সিহঁতৰ সাতবছৰীয়া ছোৱালী তিলে মোক সুধিলে,
‘তুমি হাল'ৱিনৰ ৰঙালাউ মোৰ সৈতে একেলগে কটিবলৈ আহিবানে?’
হাল'ৱিনৰ অন্যতম পৰম্পৰা হৈছে ৰঙালাউত বিভিন্ন ভূতৰ মুখা বা কুকুৰ-মেকুৰীৰ মুখ কাটি উলিওৱা। সেইবোৰক কোৱা হয় জেক-অ'-লেণ্টাৰ্ন (Jack-o'-Lantern)। তিলক মই জন্মৰ পৰাই পাইছোঁ- প্ৰথমতে ইংলেণ্ড আৰু এতিয়া কানাডাত কাকতালীয়ভাৱে চুবুৰীয়া হৈ পৰিছোঁ আমি। গতিকে তাইৰ শৈশৱৰ এনে এটা বিশেষ পৰ্বৰ ভাগ ল'বলৈ ময়ো উৎসাহী হৈ পৰিলোঁ।
হাল'ৱিনৰ আগে আগে এদিন আমি চাৰিও মিলি প্ৰকাণ্ড ৰঙালাউকেইটা কাটিলোঁ। প্ৰথমে ঠাৰিৰ চাৰিওফালে ঘূৰণীয়াকৈ কাটি ঢাকনি এখন উলিয়ালোঁ। তাৰ পিছত ভিতৰৰ গুটি আৰু শাহখিনি আঁতৰাই ৰঙালাউটো ফোঁপোলা কৰি ল'লোঁ। এইবাৰ ৰঙালাউৰ বাহিৰৰ ফালে বাকলিত তিলে মেকুৰীৰ মুখ এখন আঁকি লৈ কাটিবলৈ লাগিল। মই আঁকিলোঁ এটা ফেঁচাৰ মুখ। মিহিকৈ চকু-মুখবোৰ কাটি লৈ সন্ধিয়া ফোঁপোলা ৰঙালাউৰ ভিতৰত মমবাতি একোডাল জ্বলাই দিলোঁ। হৈ গ'ল আমাৰ জেক-অ'-লেণ্টাৰ্ন!
সেইদিনাই টিগানে মোক সকীয়ালে,‘জলি, কেণ্ডি-চকলেট আদি সাজু কৰি ৰাখিবা দেই। এই চুবুৰীত হাল'ৱিনৰ বহুত ভিৰ হয়। প্ৰায় প্ৰতিঘৰ মানুহেই হৰেক ৰকমৰ সাজ-সজ্জা কৰে। কেণ্ডি বিচাৰি বহুত ল'ৰা-ছোৱালী আহিব।’
সেইদিনাই টিগানে মোক সকীয়ালে,‘জলি, কেণ্ডি-চকলেট আদি সাজু কৰি ৰাখিবা দেই। এই চুবুৰীত হাল'ৱিনৰ বহুত ভিৰ হয়। প্ৰায় প্ৰতিঘৰ মানুহেই হৰেক ৰকমৰ সাজ-সজ্জা কৰে। কেণ্ডি বিচাৰি বহুত ল'ৰা-ছোৱালী আহিব।’
 |
| হাল'ৱিনত চুবুৰীয়াৰ সাজ-সজ্জা |
মেটে জনালে, আইৰিছ বিশ্বাস অনুসৰি এই নিশাটোত হেনো জীৱিত আৰু মৃতলোকৰ পৃথিৱীৰ মাজৰ সীমাৰেখা অস্পষ্ট হৈ পৰে আৰু মৃতকৰ আত্মা জীৱিতসকলৰ মাজলৈ ওলাই আহে। তাৰেই কল্পনা, লোকবিশ্বাস আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতিৰ উৎসৱ এই হাল'ৱিন।সেই নিশা সৰু-বৰ সকলোৱে আলৌকিক পৃথিৱীখনৰ সৈতে একাত্ম হৈ আনন্দ লয়।
সঁচাকৈয়ে সেইবাৰ হাল'ৱিনৰ ৰূপ দেখি মই তবধ মানিলোঁ। সমগ্ৰ চুবুৰী যেন পৰিৱৰ্ত্তিত হ'ল এক ৰহস্যময় ঠাইলৈ। সকলোৰে ঘৰ-চোতালত কংকাল, ডাইনী, ভূত আদিৰ দেখিলেই ভয় লগা সাজ-সজ্জা। ঘৰৰ দুৱাৰমুখ, খিৰিকী আৰু চোতালত মমবাতিৰে উজ্বলাই ৰখা ৰঙালাউৰ পোহৰে এক ৰহস্যময় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিলে। সাঁজ লগাৰ লগে লগে বিভিন্ন বেশভূষাৰ শিশুহঁতে ঘৰে ঘৰে টোকৰ মাৰিবলৈ ধৰিলে।
‘Trick or treat!’
মোৰ দুৱাৰত ইমান টোকৰ পৰিল যে অৱশেষত দুৱাৰমুখতে বহি লৈ কেণ্ডি বিলাবলৈ আৰম্ভ কৰিলোঁ। তিল আহিল এজনী ডাইনী বা উইটচৰ সাজত। তাইৰ কণমানি দুচকুত ৰঙা ৰং, মূৰত দুডাল ৰঙা শিং। হাঁহি হাঁহি মোৰ পৰা হাল'ৱিনৰ চকলেট লৈ গ'লহি তাই।
সেইযে তিলৰ জহতে হাল'ৱিনৰ পৰশ লাগিল, প্ৰতিবছৰে তাৰ মাদকতা ক্ৰমাৎ বাঢ়ি গৈ থাকিল। পিছৰবাৰ মোৰ জীৱনসংগী কাইল আৰু মই দুয়ো ভূতৰ সাজ পিন্ধি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে ওলালোঁ। মেট-টিগান আৰু তিলো আমাৰ লগ হ'ল। তিলৰ কেণ্ডিৰ মোনা ইমান গধুৰ হৈ পৰিল যে কেইবাবাৰো ঘৰত বেগ খালী কৰি পুনৰ ওলাবলগীয়া হ'ল। শিশুৰ ভিৰৰ বাবে আমাৰ চুবুৰীৰ বাটত সেই সন্ধিয়া গাড়ী-মটৰ বন্ধ কৰি কেৱল পদচাৰীৰ বাবে মুকলি ৰখা হ'ল।
প্ৰতিঘৰৰ ব্যতিক্ৰমী সাজ-সজ্জা আৰু আয়োজন দেখি সেইবাৰেই মোৰ মনত এটা হেঁপাহ জাগিল। বাটত মোৰ লগে লগে ভূতৰ মুখা পিন্ধি খোজ দিয়া কাইলক ক'লোঁ,
‘অহাবাৰ হাল'ৱিনত আমি অসমীয়া ভূত সাজিম দেই!’
‘অসমীয়া ভূত?’ কাইলৰ মাতত আশ্চৰ্যৰ সুৰ।
‘অসমীয়া ভূতৰ পৃথিৱীখনো কম ৰোমাঞ্চকৰ নহয়! কিমান যে ভূত-প্ৰেতৰ কাহিনী শুনি শৈশৱ পাৰ কৰিছোঁ!’
সি মান্তি হ'ল। কিন্তু ঘৰ-সংসাৰ, চাকৰি আৰু এশ-এবুৰি ব্যস্ততাই বহুদিনলৈ সেই কথা পাহৰাই পেলালে। তেনে এটা দিনতে ৰকি পৰ্বতমালালৈ দুয়ো ফুৰিবলৈ ওলালোঁ। পাহাৰীয়া সৰু চহৰ গ'ল্ডেনত সন্ধিয়া এখন ৰেস্তোৰাঁত ৰাতিৰ সাজ খাবলৈ সোমালোঁ। চাৰিওফালে সংগীতৰ মূৰ্চ্ছনা, মানুহৰ হাঁহি-কথা। সেই পৰিৱেশতে বহি ঘপকৈ মনত পৰাৰ দৰে কাইলক সুধিলোঁ,
‘হাল'ৱিনলৈ মাত্ৰ দুমাহহে আছে, নহয়নে?’
‘ঠিকেই। ছেপ্টেম্বৰ সোমাবৰে হ'ল।’
‘সেই যে অসমীয়া ভূতৰ কথা কৈছিলোঁ, মনত আছেনে?’
‘আছে, কিন্তু কি ভূতৰ কথা কৈছিলা মনত নাই।’
‘অসমত বহুত ভূত আছে। তাৰে কোনবোৰ হাল'ৱিনৰ কাৰণে ভাল হ'ব, সেইটোহে ঠিক কৰিব লাগিব।’
‘মানে?’
.jpg) |
| মোৰ কল্পনাৰ জখিনী! |
‘প্ৰথমেই নাম ল'ব লাগিব জখিনীৰ। অসমীয়া জখিনীৰ ইয়াৰ উইটচৰ সৈতে কিছু পৰিমাণে মিল আছে। দীঘল কেকুঁৰা চুলিৰে এগৰাকী বুঢ়ী মানুহ এই জখিনী।’ বহীৰ পাতত অকোঁৱা পকোঁৱাকৈ দীঘল চুলি টানি টানি মই কৈ গ'লোঁ, ‘জখিনীয়ে এৰাবাঁৰীত থাকি ভাল পায়। ঘৰৰ পিছফালৰ তেনে এৰাবাঁৰীৰ পৰা মাজৰাতি মানুহৰ নাম কাঢ়ি মাতি থাকে। কেনেবাকৈ ভুল কৰি ঘৰৰ বাহিৰ ওলালে আৰু উভতাৰ বাট নাই।’
সৰুতে আইতাই কোৱা জখিনীৰ সাধুবোৰে মনটো জোঁকাৰি গ'ল। তেনে সাধুৱে কত নিশা যে উজাগৰী কৰি ৰাখিছিল! কাইলে সেয়া শুনি ছৱিখনকে খুউব মনোযোগেৰে চালে। তাৰ পিছত আহিল বাঁক। বাঁকৰ সাধু প্ৰায়ে দেউতাৰ মুখত শুনিছিলোঁ। মাজৰাতি বিল-পিতনি বা নদীলৈ যোৱা মাছমৰীয়াৰ এই বাঁকৰ চিকাৰ হয়। মাছৰ লোভত সুযোগ পালেই মাছমৰীয়াক মাৰি পিতনিত ওলোটাকৈ পুতি থয়। কেতিয়াবা আকৌ মাছমৰীয়াৰ ভেশত গাঁৱৰ মানুহৰ ঘৰো ওলায়গৈ।
কাইল অবাক হৈ শুনিলে। ‘বাঁক’ শব্দটো উচ্চাৰণ কৰিবলৈও চেষ্টা কৰিলে। চন্দ্ৰবিন্দুৰ উচ্চাৰণ দুবাৰমান শুধৰাই দিবলগীয়া হ'ল। পিছে মোৰ উৎসাহ আৰু কাহিনী থমকি নৰ'ল। আমাৰ কিন্তু কেৱল ভয় লগা ভূতেই নহয়, ভাল ভূতো আছে। তেনে এবিধ ভূত হ'ল বুঢ়া ডাঙৰীয়া। মানুহে কয়, এই ভূতে গাঁৱৰ বাঁহনিত থকা আটাইতকৈ ওখ বাঁহডালত বহি গাঁওখন পহৰা দি থাকে। কোনোবাই বেয়া কাম কৰিলেহে শাস্তি দিয়ে। বুঢ়া ডাঙৰীয়াৰ সাজ-পোছাকো বিশেষ—শুভ্ৰ ধূতি-পাঞ্জাবী, আৰু দেহৰ পৰা লেম-লেমকৈ ওলমি থকা কাপোৰ। মোৰ হাত খৰকৈ চলিল।
‘আপোনালোকে কি খাব?’
ৱেইটাৰজনৰ মাতত মোৰ তন্ময়তা ভাঙিল। কাইলো যেন উচপ খাই উঠিল।
‘অঁ, বেয়া নাপাব। আমনি কৰিলোঁ যদি। অৰ্ডাৰটোহে ল'ব খুজিছোঁ।’
‘অঁ, একো নাই। আমি হাল'ৱিনৰ কথাহে পাতি আছিলোঁ।’ তেওঁক আশ্বাসৰ সুৰত ক'লোঁ।
‘হাল'ৱিন? অঁ, হাল'ৱিন পালেহিয়েই নহয়?’
‘অঁ, অঁ।’
‘আমি এইবাৰ হাল'ৱিনত অলপ বেলেগ ধৰণৰ সাজ-সজ্জা কৰিম বুলি ভাবিছোঁ।’ কাইলৰ উৎসাহী মাত!
পৰিকল্পনা কৰিয়ে হোৱা নাই, লোকক কৈ পেলালেই বুলি কাইলৈলৈ অলপ ঘোপা চকুৰে চালোঁ। সি মোৰ দৃষ্টি সম্পূৰ্ণ আওকাণ কৰি এইবাৰ মোক ক'লে, ‘জলি, দেখুৱাই দিয়াচোন তোমাৰ ছৱিখন।’
উপায়ন্তৰ হৈ সংকোচেৰে টোকাবহীখন ৱেইটাৰজনৰ ফালে আগবঢ়াই দিলোঁ। কাইলে এইমাত্ৰ মোৰ পৰা শুনা জখিনীৰ বৰ্ণনাকে তেওঁক দিলে। তেওঁ হাঁহি হাঁহি ক'লে, ‘এই ভূতজনীচোন বৰ মৰমলগা!’
আমি দুয়ো হাঁহি পেলালোঁ।
ৰকিৰ পৰা উভতি অহাৰ পিছত এদিন দুয়ো ওলালোঁ এখন থ্ৰিফ্ট দোকানলৈ। কানাডাত আগতে ব্যৱহাৰ কৰা যিকোনো বস্তু কম দামত কিনাৰ এই ব্যৱস্থাটো খুউব জনপ্ৰিয়। থ্ৰিফটিং ইয়াত বহুতৰে চখ। দোকানখনত বহু বস্তুৰ মাজত বিচাৰি ফুৰোঁতে হঠাতে চকুত পৰিল এজনী ডাইনীৰ মূৰ্তি। প্ৰায় মানুহৰ সমান ওখ!
 |
| থ্ৰিফট দোকানত |
জখিনী প্ৰায় সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত বাঁক আৰু বুঢ়া ডাঙৰীয়াৰ কি কৰা যায়, সেই চিন্তাত পৰিলোঁ।
কাইলে ক'লে,‘এইবাৰ এটাকে কৰোঁ নহয়? তিনিটা ভূত বহুত বেছি হ'ব।’
মই প্ৰায় জাঙুৰ খাই উঠিলোঁ। কেৱল জখিনীৰে হাল'ৱিন কেনেকৈ হ'ব পাৰে? ক'লোঁহে হয়, মনৰ উদ্যমত যেন শৰীৰে চেঁচাপানী ঢালিলে। প্ৰায় এমাহজোৰা অসুখে মোৰ সকলো পৰিকল্পনাতে যতি পেলালে। হাল'ৱিনৰ দিনটোলৈ অপেক্ষা কৰি থকা মনটোৱে অৱশ্যে আশা এৰি দিয়া নাছিল। মোৰ হেঁপাহটোৰ কথা মনত ৰাখিয়েই হয়তো এইবাৰ কাইলে নিজেই কামত লাগি পৰিল।
মোৰ টোকাবহীত আঁক বাঁকৰ বিৱৰণ চাই চাই সি কাৰ্ডবৰ্ডেৰে নাও এখন সজাত লাগিল। বাঁকে মাছমৰীয়াক মাৰি পিতনিত আধা ডুবাই ৰখা নাওখন! জখিনী সাজু, বাঁকৰ নাও সাজু। এতিয়া মাথোঁ হাল'ৱিনৰ দিনটোলৈ অপেক্ষা। তাৰ মাজতে এদিন বৰফ পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। আমি কিছু চিন্তাতেই পৰিলোঁ। এই শীতৰ মাজত হাল'ৱিনৰ আনন্দ ম্লান নপৰেতো!
হাল'ৱিনৰ দিনা অৱশেষত ৰ'দ ওলাল। আগতকৈ শীতৰ প্ৰকোপো কিছু কমিল। হাল'ৱিনৰ পুৱালৈ গা কিছু টঙোৱাত বাকী ৰোৱা সাজ-সজ্জাখিনি সামৰাত লাগিলোঁ। বুঢ়া ডাঙৰীয়াৰ মূৰত এখন গামোচা পিন্ধাই চোতালৰ একাষৰ পাইন গছত ওলোমাই দিলোঁ। জখিনীৰ চাদৰ-মেখেলাযোৰ আকৌ এবাৰ ঠিক-ঠাক কৰি দিলোঁ।
 |
| হাল'ৱিনৰ বুঢ়া ডাঙৰীয়া |
বাঁকৰ বাবে ঠাই হ'ল চোতালৰ একেবাৰে মাজতে। পানীৰ আভাস দিবলৈ নীলা প্লাষ্টিক পাৰি তাৰ ওপৰত কলপতীয়া বাঁকক বহুৱালোঁ। কাষতে কাইলে সজা কাৰ্ডবৰ্ডৰ নাওখন আৰু মাছমৰীয়াৰ লাওখোলা। চাৰিওফালে লাইট লগাই, ষ্টাইৰ'ফ'মৰ সমাধি এটাত ‘অসমীয়া ভূত’ৰ চিনটো আঁৰি দিলোঁ। সেই ৰূপ দেখি মোৰ হাঁহিটো বহল হৈ গ'ল। আমাৰ সৰু পৃথিৱীখন যেন এদিনৰ বাবে অসমলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ল।
 |
| বৰফৰ মাজত বাঁক |
সাঁজ লগাৰ আগেয়েই চুবুৰীত শিশুৰ সোঁত আৰম্ভ হ'ল। এটাৰ পিছত আনটো শিশুৱে আহি ‘Trick or treat!’ বুলি মাত লগালেহি। মৰ্টন আৰু চকলেটৰ লগতে সিহঁতক আদৰণি জনালে আমাৰ তিনিটা অসমীয়া ভূতে। জ্বলি উঠা দুচকু আৰু লৰচৰ কৰি উঠা জখিনীক দেখি সিহঁতে বৰ আমোদ পালে। অভিভাৱকসকলেও পদূলিৰ পৰা আমাৰ সাজ-সজ্জা চালেহি। বহুতে জখিনীক দেখি দিনতে ভয় খোৱাৰ কথা ক'লে। কোনোবাই হাঁহিলে, কোনোবাই আকৌ ফটো তুলিবলৈ নাপাহৰিলে। প্ৰতিটো প্ৰতিক্ৰিয়াই আমাৰ বাবে যেন হৈ পৰিল এক পুৰস্কাৰ।
 |
| জখিনী |
.png) |
| হাল'ৱিনৰ সমাধিত অসমীয়া ভূতৰ চিনাকি |
জীৱিত আৰু মৃতকৰ মিলন ঘটা সেই অন্ধকাৰ নিশা সকলোৰে অজানিতে যেন মোৰো দুখন পৃথিৱী এক হৈ গ'ল- অসমীয়া কেনেডিয়ান হিচাপে।
 |
| হাল'ৱিনত কাইল আৰু মই |
বি:দ্ৰ: অসমীয়া ভূতসমূহৰ সাজ-সজ্জা আৰু বৰ্ণনা মোৰ শৈশৱত শুনা লোককথাৰ আধাৰত কৰা হৈছে। সেয়েহে অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাস আৰু লোককথাৰ সৈতে ইয়াৰ কিছু পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে।
.jpg)
.jpg)
.jpg)
