Saturday, 7 February 2026

সূৰ্যোদয়ৰ দেশ জাপানত (১৩)

পূৰ্বৰ খণ্ডত-

শ্বিনজুকুত সন্ধিয়াৰ অভিযান

'আপোনালোক ট্যুৰৰ বাবে ৰৈ আছে নেকি?'

টকিঅ'ৰ শ্বিনজুকু অঞ্চলত সন্ধিয়াৰ ব্যতিব্যস্ততা আৰম্ভ হৈছে। মূল পথত হৰেক ৰকমৰ গাড়ীৰ লানি। দুয়োকাষে ৰঙীন লাইটৰ চমক। মানুহৰ অবিৰাম অহা-যোৱা। সেই ভিৰৰ একাষে ষ্টাৰ বাক্সৰ সন্মুখত কাইল আৰু মই থিয় দি আছিলোঁ। ইংৰাজীত মাতষাৰ শুনি ঘুৰি চালোঁ। 

এজন চফল যুৱক। বয়স আৰু দেখা-শুনাই ছাত্ৰ যেন ভাৱ হয়। চিনাকি দি ক'লে,

'মোৰ নাম কাই, ময়ে আপোনালোকৰ আজিৰ ট্যুৰ গাইড।'

তেওঁৰ কথাত আৰু দুগৰাকীমান কাষ চাপি আহিল। কাইৰ চাৰিওফালে প্ৰায় দহ-বাৰজনীয়া এটা গোট  হ'ল। আমাৰ দৰেই বিদেশী পৰ্য্যটক! সকলোকে উদেশ্যি কায়ে ক'লে, ' আজি আমি কেইবাঠাইত বিভিন্ন জাপানী খাদ্যৰ সোৱাদ ল'ম। খাদ্যই হওক বা জাপানৰ অন্য বিষয়ে হওক আপোনালোকৰ যিকোনো প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ চেষ্টা কৰিম। প্ৰথমে শ্বিনজুকুৰ এটা বিখ্যাত খাদ্যৰ গলি চাওঁগৈ আহক।'

তেওঁৰ খোজ আগবঢ়াৰ লগে লগে আমাৰ দলৰ এগৰাকীয়ে সমানে খোজ দি প্ৰশ্ন সুধিবলৈ আৰম্ভ কৰিলেই! মোৰ মনটো পিছে কিছু সংকুচিত হৈ পৰিল। এই শ্বিনজুকু অঞ্চলটো খাদ্যৰ বাবে অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। কিন্তু ইয়াৰ ঠেক গলিবোৰত হৰেক ৰকমৰ খাদ্যৰ পোহাৰৰ মাজত নিজে ঘুৰি ফুৰিবলৈ অসুবিধা হ'ব বুলিয়ে অনলাইন ট্যুৰ গাইড বুক কৰিছিলোঁ। আশা আছিল, জাপানী গাইডৰ সহায়ত সততে নেদেখা-নুশুনা প্ৰকৃত জাপানী খাদ্যৰ সোৱাদ ল'ম। 

পিছে কাই দেখাতেই অনা-স্থানীয় গাইড। সুযোগ পাই সুধি গম পালোঁ, তেওঁ মাথোঁ দুটা বছৰ ধৰি জাপানত আছেহি। তেওঁৰ পিছে পিছে গৈ থকাৰ মাজতে কাইলক কাণে কাণে কৈ পেলালোঁ,

'অনা-স্থানীয় মানুহ এজনে জাপানীসকলৰ স্থানীয় খাদ্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আনক জ্ঞান দিবলৈ যোৱাতো কেনেকৈ গ্ৰহণযোগ্য হ'ব পাৰে?'

কাইলে মোৰ চেপা মাতটোতে বিৰক্তি উজাই অহাৰ উমান পালে কিজানি! কান্ধত হেঁচা এটা মাৰি আশ্বাস দিয়াৰ সুৰত সি ক'লে, 'ট্যুৰত আহিলোঁৱে যেতিয়া তেওঁনো ক'ত কি দেখুৱায় এবাৰ মুকলি মনেৰে চোৱাৰ চেষ্টা কৰাচোন! গাইড যেনেকুৱাই  নহওক খাদ্যবোৰ ভাল হয়েই বা!'

হয়ভৰ দিবলৈ বাধ্য হ'লোঁ। এইবাৰ কাইৰ লগে লগে সমগ্ৰ দলটো বাটৰ কাষত থামকি ৰ'ল। তেওঁ আমালৈ চাই ক'লে, 'এতিয়া আমি অ'ম'ইডে য়'ক'চ্চ (Omoide Yokocho) ৰ মাজেৰে খোজ দিম। এই খাদ্যৰ গলিয়ে জাপানৰ সন্ধিয়াৰ প্ৰকৃত ৰূপটোৰ সৈতে আপোনালোকক চিনাকি কৰাই দিব। দিনটোৰ কাম শেষ কৰি বহুতো লোকে বন্ধু-বান্ধৱৰ সৈতে একেলগে বহি ইয়াত ছাকে (জাপানী চাউলৰ মদ)ত চুমুক দিয়েহি—দিনটোৰ ক্লান্তি এৰি হাহি-গল্পত ডুব যোৱাৰ চেষ্টা কৰে।সন্ধিয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ অলেখ-অসংখ্য দোকানবোৰ খাদ্যৰ সুগন্ধি আৰু মানুহৰ হাঁহি-মাতেৰে জীপাল হৈ উঠে।' 

টকিঅ'ৰ অ'ম'ইডে য়'ক'চ্চ

সঁচাকৈয়ে ঠেক গলিটোৰে খোজ দি সেই ৰূপ নিজ চকুৰে চোৱাৰ সুযোগ পালোঁ। গলিৰ দুয়োফালে সৰু সৰু জাপানী বাৰ ইজাকায়া আৰু খাদ্যৰ ষ্টল। কাঠৰ সৰু সৰু দোকান, ৰঙীণ জাপনী লেম্প, আৰু  ধোঁৱাই থকা চুপৰ বাতি লৈ ভিতৰত বহি থকা মানুহবোৰলৈ কৌতুহলেৰে চালোঁ। কাইৰ উপদেশ মানি আমাৰ দলটো ক'তো নোসোমোৱাকৈ আগবাঢ়ি গৈ থাকিলোঁ। অ'ম'ইডে য়'ক'চ্চ পাৰ হৈ গৈ আমি এখন আহল-বহল ৰেস্তোঁৰাত সোমালোঁগৈ। কায়ে আগতীয়াকৈ সমগ্ৰ দলটোৰ বাবে আসন ৰাখি খাদ্যৰো অৰ্ডাৰ দি থৈছিল হেনো। 

মুখামুখিকৈ বহি এইবাৰহে দলটোৰ বাকীসকলৰ সৈতে চা-চিনাকি হোৱাৰ সুযোগ পালোঁ। কাঠৰ বেঞ্চখনত মোৰ কাষত অটাৱাৰ বেৰী আৰু জেনিন, আমাৰ সন্মুখত আমেৰিকাৰ চিয়াটলৰ এলেক্স আৰু কলীন। চাৰিও আমাৰ সমবয়সীয়া। 

'তুমি ইঞ্জিনিয়াৰ নেকি?' বেৰীয়ে কাইলৈলৈ চাই ক'লে।

প্ৰশ্নটো শুনি মই আচৰিত হ'লোঁ। কিন্তু কাইলে সহজভাৱে ক'লে, 'অঁ, আমি কানাডাৰ এলবাৰ্টাৰ পৰা আহিছোঁ। মোৰ ইঞ্জিনিয়াৰিঙো তাতে কৰা।'

'তেওঁৰ হাতৰ আঙঠিটো দেখি গম পালোঁ।' বেৰীয়ে মোৰ মুখলৈ চাই হাঁহি হাঁহি ক'লে। কাইলে হাঁহিত যোগ দি সোঁহাতৰ কেঞা আঙুলীৰ আঙঠিটো সকলোকে দেখুৱালে। 

তেতিয়াহে মোৰ মনত পৰিল, সেয়া কানাডাৰ সকলো ইঞ্জিনিয়াৰে ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পিন্ধা লোহাৰ আঙঠি (Iron Ring)- ইঞ্জিনিয়াৰৰ নৈতিকতা আৰু দায়িত্বশীলতাৰ এক চিৰন্তন সোঁৱৰণ হিচাপ। ১৯০৭ চনত কানাডাৰ কুবেক চহৰত নিৰ্মাণ চলি থকা এখন বৃহৎ দলং হঠাৎ ভাঙি পৰি বহু লোকৰ অকাল মৃত্যু হৈছিল। এই দূৰ্ঘটনাই যেন সকলোকে সোঁৱৰাই গ'ল, ইঞ্জিনিয়াৰসকলৰ দায়িত্ব কেনে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু সৰু ভুল বা অৱহেলাৰ পৰিণতি কি হ'ব পাৰে! তাৰে ফলস্বৰূপে ১৯২২ চনত কানাডাত আৰম্ভ হয় “The Ritual of the Calling of an Engineer” অনুষ্ঠান। এই অনুষ্ঠানত স্নাতক ইঞ্জিনিয়াৰসকলক এটা লোহাৰ আঙঠি দিয়া হয়। নতুনচামক মনত পেলাই দিয়া হয় সুৰক্ষা, সততা আৰু দায়িত্বশীলতা ইঞ্জিনিয়াৰিংৰ মূল ভিত্তি!

কাইলে সেই ইতিহাস সকলোকে কৈ উঠাৰ পিছতে বেৰীয়ে ক'লে, 'আচলতে ময়ো ইঞ্জিনিয়াৰ!'

'ময়ো!' এইবাৰ এলেক্সে কৈ উঠিল।

সকলোৱে একেলগে হাঁহি পেলালে। একেটা গোটতে তিনিগৰাকীকৈ ইঞ্জিনিয়াৰ!

এনেতে কাই আৰু এগৰাকী ৱেইটাৰে আমাৰ টেবুলত কেইবাখনো প্লেট থ'লেহি। এখনত ছুছি ৰ'ল সৈতে ৱাছাবি আৰু চই চছ, এটা কাঠৰ বাতিত সাগৰীয় শেলাইৰ চালাড আৰু অন্য এটা ডাঙৰ বাতিত বৰফৰ ওপৰত তিনি-চাৰিবিধ কেঁচা মাছৰ টুকুৰা!

'এয়া সকলোৰে বাবে। তিনিওবিধৰে সোৱাদ ভিন্ন। খাই চাওকচোন!'

তাৰ লগে লগে ৱেইটাৰগৰাকীয়ে ছাকে মদ বাকি দিলেহি। অতিথিলৈ আদৰ দেখুৱাই পৰম্পৰা অনুসৰি কাঠৰ গিলাচ উপচি পৰাকৈ!

খাদ্যৰ প্লেট আৰু বাতি দুটা ইজনৰ পৰা সিজনৰ হাতলৈ আগবাঢ়িল। চালাড অলপ নিজৰ প্লেটত লৈ বেৰীয়ে ধেমালিৰ সুৰেৰে ক'লে, 

'আমি তিনিও বাৰু ইঞ্জিনিয়াৰ! আমাৰ পাৰ্টনাৰ কেইগৰাকীৰ পেছা কি অনুমান কৰিব পাৰিবনে?'

'আৰু কোনোবা ইঞ্জিনিয়াৰ নেকি? এলেক্সে হাঁহি হাঁহি সুধিলে। জেনিন, কলীন আৰু মই পোনপটীয়া উত্তৰ নিদি খেলখনৰ ৰং চাই থাকিলোঁ।

প্ৰথমে সকলোৱে চিয়াটলৰ কলীনলৈ চালে! 

'স্পৰ্টছ?' বেৰীৰ অনুমান।

'শিক্ষয়ত্ৰী?' সুৰত সুৰত মিলাই কাইলে সুধিলে।

কলীনে মূৰ জোকাৰিলে। 'নহয়, মই লাইব্ৰেৰীয়ানহে!'

'কাণৰ তিনিযোৰ কাণফুলি আৰু পনিটেইল চাই মই আকৌ স্পৰ্টছ বুলি ভুল কৰিলোঁ।' বেৰীৰ কৈফিয়ৎ শুনি আমি হাঁহি পেলালোঁ।

জেনিনক লৈ কৰা অনুমানবোৰো ভুল বুলি প্ৰমাণ কৰি তাই ক'লে, 'মই আচলতে নাৰ্ছ!'

এইবাৰ গোটৰ সকলোৱে মোলৈ চালে।

কলীনে ক'লে, 'তুমি ক্ৰিয়েটিভ বা কলাত্মক কিবা এটা ফিল্ডৰ হ'বা যেন লাগিছে।'

মোৰ হাঁহি উঠি গ'ল, 'হয়ো- নহয়ো!' 

সকলোৰে কৌতুহলী মুখবোৰ দেখি বুজাই ক'লওঁ, 'আচলতে মই পেছাত বিজ্ঞানী, নিচাত লেখক!' গতিকে কলা আৰু বিজ্ঞানৰ দুয়োটাই খাঁটে!

জাপানৰ পাচিংক' খেল

ৰেস্তোৰাঁৰ পৰা ওলাই আকৌ শ্বিনজুকুৰ নিয়ন লাইট আৰু ভিৰৰ মাজেৰে আমাৰ দলটোৱে খোজ দিলে। কাইৰ কথা-বতৰাৰ পৰা জাপানী খাদ্যৰ বিষয়ে তেওঁৰ আগ্ৰহ আৰু দখলৰ উমান পাইছোঁ। তেওঁৰ প্ৰতি প্ৰথমে ওপজা বিৰক্তি মোৰ কমি আহিছে। এইবাৰ এক বিশাল অট্টালিকাৰ সন্মুখত ৰৈ তেওঁ ক'লে,

'আপোনালোকে জাপানৰ পাচিংকো সংস্কৃতিৰ বিষয়ে শুনিছেনে?'

বেৰী আৰু জেনিনৰ বাহিৰে আমি সকলোৱে মূৰ জোঁকাৰি ক'লোঁ, 'নাই শুনা!'

সেই অট্টালিকাৰ মূল দুৱাৰখন মেলি ধৰি কায়ে ক'লে, 'এবাৰ ভুমুকিয়াই চাই আহকচোন। মই বাহিৰতে ৰৈছোঁ। তাৰপিছত বুজাই ক'ম।'

সোমাই দেখিলোঁ, গেইম চেণ্টাৰৰ দৰে শাৰী শাৰী মেচিন আৰু সন্মুখত চকী। বহুতো মানুহ মগ্ন হৈ খেলি আছে। সৰু লোহাৰ বলবোৰ অহৰহ তললৈ সৰি শব্দ সৃষ্টি কৰি আছে।

'সেইবোৰ পাচিংক' মেচিন' কায়ে ক'লে, 'বাহিৰৰ পৰা চালে ইবোৰ একেবাৰে গেম চেণ্টাৰ যেন লাগে, কিন্তু বহুলোকৰ বাবে এয়া কেৱল খেল নহয়, ই দৈনন্দিন জীৱন। পাচিংকো মূলতঃ পিনবল-ধৰণৰ এটা খেল। খেলুৱৈয়ে বল কিনে, মেচিনত পেলায়, আৰু ভাগ্য অনুসাৰে জিকে বা হাৰে। জাপানত জুৱা আইনগতভাৱে নিষিদ্ধ হোৱাৰ বাবে, ইয়াত এটা কৌশলী ব্যৱস্থা আছে—জিকিলে পোৱা বলবোৰ বাহিৰৰ “এক্সচেঞ্জ কাউণ্টাৰ”ত সেইবোৰ নগদ টকাৰ সৈতে পৰোক্ষভাৱে সলনি কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাটোৱেই পাচিংকোক এক ধৰণৰ “আইনী জুৱা”ৰ ৰূপ দিছে। যি এবাৰ খেলিছে আসক্ত হৈ পৰিছে!'

জাপানৰ নগৰজীৱনৰ সেই কিছু অদ্ভুত ৰূপে আমাক কিছু বিস্মিত কৰিলে, কিছু আমোদ দিলে। কিন্তু তেতিয়াও যেন আমাৰ বাবে তাতোকৈ এক ডাঙৰ বিস্ময় ৰৈ আছিল। কাইক অনুসৰণ কৰি আমি 'কাবুকিচ্চ' (Kabukicho) নামৰ এটা এলেকাত ভৰি দিলোঁগৈ। কায়ে আঙুলীয়াই দেখুৱালে এটা প্ৰকাণ্ড অট্টালিকাৰ ছাঁদৰ পৰা ওলাই থকা গডজিলাৰ বিশাল মূৰটো। ভাৱ হ'ল যেন হঠাৎ গডজিলা চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্য এটাৰ মাজতে থিয় হৈ আছোঁ। এটা ৰোমাঞ্চকৰ শিহৰণ জাগিল!

অন্য ঠাইৰ দৰে এই এলেকাতো বাটৰ কাষে কাষে ৰেস্তোৰাঁ, জকমকীয়া বিজ্ঞাপন, বাটত আমাৰ দৰেই অনেক পৰ্যটক, কাম শেষ কৰি ওলাই অহা স্থানীয় মানুহ, আৰু নিশাটোক নিজৰ ধৰণে উপভোগ কৰা বিভিন্ন মুখ—সকলো মিলি কাবুকিচ্চ' যে এক জীৱন্ত মঞ্চ! কিন্তু সেইসকলো পৰিচিত ৰূপৰ উপৰি চকুত পৰিল বাটৰ কাষে কাষে মডেলৰ দৰে থিয় দি আছে বহুতো যুৱক-যুৱতী। প্ৰায়বোৰৰ হাতত একোখন প্লেকাৰ্ড, ইংৰাজীত লিখা আছে - ১০০০০ য়েন/ঘণ্টা।

তেওঁলোকৰ পৰা কিছু আঁতৰত ৰৈ কায়ে আমাক ক'লে, 'এই এলেকা প্ৰাপ্তবয়স্কৰ বিনোদনৰ এলেকা। সেই যুৱক-যুৱতী সকলে হোষ্টেছ ক্লাবক টকিঅ'ৰ বাটলৈ উলিয়াই আনিছে। ঘণ্টাৰ হাৰত তেওঁলোকে আপোনাক সংগ দিব, আপোনাৰ সৈতে মদ গিলিব, মুঠতে সেই ঘণ্টাতো আপোনাৰ বাবে উপভোগ্য কৰি তুলিব!'

সেয়া শুনি অ'ছাকাৰ ক্লাববোৰলৈ মোৰ মনত পৰি গ'ল, 'এওঁলোক যৌন কৰ্মীও নেকি?' কাইক সুধিলোঁ।

'ইয়াত থিয় দি থকা সকলো নহয়। জাপানৰ আইন মতে সেয়া নিষিদ্ধ।কিন্তু ইয়াৰ কিছুমান গলিত অবৈধ যৌন ব্যৱসায়ো আছে বুলি শুনোঁ। তেনে বহু ঠাইত কোনো নাম নাথাকে। বন্ধ দুৱাৰৰ সন্মুখত মাথোঁ জিলিকি থাকে ইনফ'ৰমেশ্যনৰ আই চিনটো। বহুতো পৰ্যটকে সেয়া সহায়ৰ চিন বুলিও ভুল কৰি পায়। যেনেকৈয়ে নহওক, এই সকলো কৰ্মীয়ে নিসংগ যেন লগা মানুহক লক্ষ্য কৰি লয়। আপোনাক যদি দেখাত দুখী বা ক্লান্ত যেন লাগে, তেওঁলোকে মাত লগাব, ভাল লগা সময় এখিনি একেলগে কটাবলৈ নিমন্ত্ৰণ জনাব।'

'দেখিয়ে কেনেকৈ সেয়া গম পাব সেয়া?' আমাৰ দলৰ ইটালীৰ পৰা অহা ভাই-ককাই দুজনৰ এগৰাকীয়ে সুধিলে।

'তাৰেই পৰীক্ষা কৰিম এতিয়া!' কায়ে দুষ্টালিৰ হাঁহি এটা মাৰিলে, 'আপোনালোকৰ কাৰ কাৰ সাহস আছে ওলাওক- আমি এজন এজনকৈ সেই কৰ্মী সকলৰ সন্মুখেৰে খোজ কাঢ়ি যাম। কোনোবাই নিমন্ত্ৰণ পাই নেকি চাওঁ!'

আমি প্ৰথমে ইজনে সিজনলৈ চালোঁ। কি কয় আমাৰ গাইডে! কিন্তু ক্ষন্তেক ভাৱি বেৰীয়ে কান্ধ জোকাঁৰি ক'লে, 'হুৱাই নট!' তাৰ পিছত অকলে সেইদিশে আগবাঢ়ি গ'ল।

শলঠেকত পৰাদি পৰি আমিও এজন এজনকৈ সেইদিশে খোজ ল'লোঁ। উজ্বল ৰঙী টপ আৰু মিনি স্কাৰ্টেৰে অনেক যুৱতী, গাত লিপিট খাই থকা টিচাৰ্টেৰে কেইবাগৰাকী যুৱকো। তেওঁলোকৰ সন্মুখেৰে খোজ দি যাওঁতে অনুভৱ কৰিলোঁ, তেওঁলোকে যেন আমাক প্ৰত্যেককে ভৰিৰ পৰা মূৰলৈ পৰীক্ষা কৰি চাইছে। হয়তো জুখি চাইছে আমাৰ কোনোবা সেই মায়াৰ জগতৰ বাবে সাজুনে! নাইবা হয়তো ট্যুৰ গাইডৰ এনে খেলাৰ সৈতে তেওঁলোক ইতিমধ্যে পৰিচিত।

কাইলে যেন ইচ্ছা কৰিয়ে খুউব ধীৰেৰে খোজ দিলে। সেয়ে সি পিছ পৰি ৰ'ল। মোৰ কাষে কাষে খোজ দিলেহি দলৰ অন্য এগৰাকী মহিলাই। বয়স প্ৰায় পঞ্চাছৰ ঘৰত হ'ব কিজানি। অকলশৰীয়া পৰ্যটক।

'বিশ্বাস হোৱা নাই জানানে আমি যে এনেকৈ এওঁলোকৰ সন্মুখেৰে খোজ কাঢ়িছোঁ।' তেওঁ মুখ টিপি হাঁহি হাঁহি ক'লে।

'জাপান ভ্ৰমণৰ ব্যতিক্ৰমী অভিজ্ঞতা আৰু!' মই ক'লোঁ।

পিছৰ ৰেস্তোৰাঁখনত তেওঁৰ মুখামুখিকৈ বহি ভালকৈ চিনাকি হ'লোঁ। তেওঁৰ নাম এনি। ব্ৰিটিছ যদিও কৰ্মসূত্ৰে আজি ছবছৰ মান ধৰি জাপানত আছেহি।

'এয়া আপোনালোকৰ কাৰণে এবিধ নতুন খাদ্য আনিছোঁ- প্ৰ'টিনবিধৰ সোৱাদ লৈ অনুমান কৰকচোন কি হ'ব পাৰে।' কায়ে প্ৰত্যেককে এখনকৈ প্লেট দি ক'লে। কাইৰ কথা শুনি দুগৰাকীমানে মুখত দিবলৈকে সংকোচ কৰিলে। এনিয়ে ক'লে, এনে ৰহস্যময় খাদ্য খাই গা বেয়া কৰিব নোৱাৰোঁ দেই!

টকিঅ'ত জাপানী খাদ্যৰ সোৱাদ লৈ

মোৰ পেটে পেটে কিছু হাঁহি উঠিল- খাদ্যৰ ট্যুৰত আহিও ভিন্ন খাদ্যৰ স্বাদ লোৱাৰ উৎসুকতা নাইনে! কাইল আৰু মই কৌতুহলেৰে চালোঁ।ডিপ ফ্ৰাই কৰা এবিধ প্ৰ'টিন। গতিকে কেৱল চাই ধৰিব নোৱাৰি। পিছে মুখত দিও মাছেই নে মাংসই ক'বলৈ টান হ'ল। সোৱাদটো যেন চিনাকি হ'লেও অচিনাকি। পিছত কায়ে সকলোৰে কৌতুহল ভাঙি ক'লে, সেয়া আচলতে ট্যুনা মাছ! তেতিয়াহে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলাই বাকীকেইগৰাকীয়ে তাৰ সোৱাদ লৈ চালে।

টকিঅ'ৰ ত্ৰিমাত্ৰিক মেকুৰী

'ইয়াৰ আগতে মই কোৰিয়াৰ চিউলত কাম কৰিছিলোঁ জানা, তেতিয়া প্ৰতি সপ্তাহতে শনিবাৰে ইয়ালৈ গুচি আহোঁ।' এনিয়ে কৈ গ'ল।

'ফুৰিবলৈকে?'

'অঁ জানাই নহয় চিউল কেনে! সেয়ে সময় কটাবলৈকে টকিঅ'লৈ আহোঁ!'

'নাজানোঁ! কিন্তু কোৰিয়ালৈ যোৱাৰ, তাৰ ৰং-ৰূপ চোৱাৰ বহুত হেঁপাহ মোৰ!'

মুখ ফুটাই সেয়া নক'লোঁ। কিন্তু বিভিন্ন ঠাইক লৈ এনিৰ তেনে মন্তব্যবোৰ শুনি আমোদ পালোঁ। ব্যক্তিত্ব অনুসৰি পৰ্যটনৰ ধাৰণা আৰু আকৰ্ষণৰ যে কেনে ভিন্নতা থাকিব পাৰে সেয়া যেন নতুনকৈ উপলব্ধি হ'ল।

শ্বিনজুকুৰ নিয়ন লাইটৰ মাজেৰে আকৌ আমাৰ দলটো আগবাঢ়িল। শ্বিনজুকু ষ্টেচনৰ ওচৰৰ বিশাল চাৰিআলি এটাত থমকি ৰৈ কায়ে ক'লে, 'সকলোৱে সৌ ওপৰলৈ চাওকচোন!' 

দেখা পালোঁ চাৰিআলিৰ কোণতে থকা এটা বিশাল অট্টালিকাৰ একেবাৰে ওপৰৰ দুটা মহলা জুৰি এটা মেকুৰীৰ ছৱি! ত্ৰিমাত্ৰিক মেকুৰীটো দেখাত একেবাৰে সঁচা মেকুৰীৰ দৰে। আমি চাই থাকোঁতেই সি অলস ভাৱে শুই  থকাৰ পৰা এঙামুৰি দি উঠিল, তাৰপিছত তলত কেমেৰা টোঁৱাই ৰৈ থকা মানুহবোৰলৈ চাই পঠিয়ালে। ভাৱ হ'ল যেন এইমাত্ৰ ওপৰৰ পৰা জপিয়াই দিবহি! ইমান জীৱন্ত! কাইৰ পৰা গম পালোঁ, এই ত্ৰিমাত্ৰিক মেকুৰী শ্বিনজুকুৰ এক উল্লেখযোগ্য আকৰ্ষণ।

তাৰেই এটা গলিত বাটৰ কাষৰ ষ্টলত আমি মিঠাইৰ বাবে ৰ'লোঁগৈ। কায়ে আমাৰ হৈ জাপানৰ এবিধ জনপ্ৰিয় মিঠাই টাইয়াকি (Taiyaki) অৰ্ডাৰ কৰিলে। মাছৰ আকৃতিৰ ৱাফ'ল বিধৰ মাজত পছন্দ অনুসৰি বিভিন্ন মিশ্ৰণ ভৰাই দিয়া হয়। 'টাই' নামৰ এটা মাছবিধ জাপানত সৌভাগ্যৰ প্ৰতীক বাবেই হেনো মিঠাইবিধৰ এই জনপ্ৰিয়তা। কাইলে ৰঙা বীন পেষ্ট ল'লে। মই চখতে অৰ্ডাৰ কৰিলোঁ চকলেট দি কৰা টাইয়াকি। মিঠা যদিও অতিপাত মিঠা নহয়। মাছৰ ৱাফল আৰু ভিতৰৰ  মিশ্ৰণৰ সোৱাদ মিলি বৰ জুতিলগা।

টকিঅ'ৰ বহু ঠাইৰ খাদ্য আৰু আকৰ্ষণীয় ঠাইৰ তথ্য-পাতি দি কায়ে তাতে ট্যুৰৰ সামৰণি মাৰিলে। সন্ধিয়াৰ আৰম্ভণিতে অহা বিৰাগৰ সলনি এইবাৰ কৃতজ্ঞতাৰে তেওঁক মই বিদায় জনালোঁ।

টকিঅ'ত গডজিলাৰ আক্ৰমণ!


Sunday, 1 February 2026

সূৰ্যোদয়ৰ দেশ জাপানত (১২)

পূৰ্বৰ খণ্ডত-

'মক্সি অ'ছাকালৈ আদৰণি জনাইছোঁ। এয়া আপোনালোকৰ বাবে কম্প্লিমেণ্টেৰী ককটেইল।'

কাইল আৰু মই ককটেইল গিলাচ দুটালৈ চালোঁ- তাৰ পিছত দুয়ো দুয়োলৈ। দুয়োৰে চকুত আমোদ। কিয়'ট'ৰ ৰিয়'কানৰ পৰা ওলাই আহিয়ে কেনে এক বৈপৰীত্যৰ মুখামুখি হৈছোঁহি এই হোটেলত। মক্সি অছাকাত ৰিচেপশ্যনৰ সলনি পোনেই বাৰ। বাৰত চেক ইন কৰি লৈ এয়া আমাৰ সন্মুখত সুৰাৰ গিলাচ!

অ'ছাকাৰ সৈতে আমাৰ প্ৰথম চিনাকি হ'ল এনেকৈয়ে! কিয়'ট'ৰ পৰা প্ৰায় এঘণ্টা ট্ৰেইনেৰে আহি আজি আবেলি অ'ছাকা মহানগৰীত ভৰি দিছোঁহি। প্ৰথম দৃষ্টিতে ভাৱ হৈছে, এই মহানগৰৰ আৱহাৱা ভিন্ন। ব্যস্ত ঘাইপথ, বিশাল অট্টালিকা, মানুহৰ হৈ চৈ - টকিঅ' বা কিয়'ট'ৰ দৰে একেই মহানাগৰিক ব্যতিব্যস্ততা আছে। কিন্তু ইয়াত যেন এটা মুকলি মুকলি উচ্চল ভাৱ। মানুহৰ ব্যৱহাৰ মাৰ্জিত যদিও কিয়'ট'ৰ দৰে আনুষ্ঠানিকতা নাই। কিয়'ট'ৰ পৰা কেৱল দিনটোৰ বাবেহে অ'ছাকালৈ অহাৰ পৰিকল্পনা আছিল আমাৰ। পিছে এই মহানগৰীৰ ৰঙীণ নৈশ পৃথিৱীখনৰ ৰূপ চাবলৈকে আজিৰ ৰাতিটো অ'ছাকত কটোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল'লোঁ।  হোটেলৰ কোঠাত বয়-বস্তু থৈ সন্ধিয়া খোজেৰেই ওলাই আহিলোঁ। অ'ছাকাৰ কাৱামাৰ্চি ড'ৰী পথ। চকুত পৰিল হোটেলৰ আশে-পাশে কেইবাটাও ক্লাব। ক্লাব মানে নাইট ক্লাব নহয়- এয়া জাপানৰ হ'ষ্টেচ ক্লাব (hostess club)। বাহিৰৰ পৰা দেখাত এইবোৰ বিলাসী বাৰ যেন লাগে। কিন্তু কোনো ধৰণৰ ডাঙৰ চাইনবৰ্ড নাই। ক্লাব এ, ক্লাব আমুৰ, ডাৰলিন- নামবোৰ দেখি কথাটো টং কৰিবলৈ অলপ সময় লাগিল। আগতে শুনি অহাৰ বাবেহে বুজিলোঁ, সেই দুৱাৰৰ সিপাৰে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবে জাপানৰ এক গোপন জগত।

এই হ'ষ্টেছ ক্লাববোৰ ঐতিহাসিক গেইছা সংস্কৃতিৰ এক আধুনিক ৰূপ যেন। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত জাপানে নতুনকৈ জীৱন আৰম্ভ কৰাৰ সময়তে হেনো এই সংস্কৃতিৰ জন্ম। দিনটোৰ হাড়ভঙা পৰিশ্ৰমৰ অন্তত বহু চাকৰিয়ালে সন্ধিয়া কাৰোৱাৰ সহমৰ্মী সংগ বিচাৰিছিল।এগিলাচ পানীয়ৰ সৈতে নিজৰ কথা ক’ব পৰা, মুকলি মনেৰে দৈনন্দিন সুখ-দুখ ভগাই ল'ব পৰা এটা নিৰাপদ আশ্ৰয়ৰ সন্ধান কৰিছিল। সেই প্ৰয়োজনৰ সমিধান হিচাপে উত্থান হ'ল এই হ'ষ্টেচ ক্লাবসমূহৰ। নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ হাৰৰ বিনিময়ত এগৰাকী হ'ষ্টেচ বা গৃহিণীয়ে আপোনাক আদৰি নিব। সাদৰেৰে বহা কোঠাত বহুৱাই এগিলাচ পানীয় আগবঢ়াব আৰু কৌতুহলেৰে সুধিব আপোনাৰ জীৱনৰ সুখ-দুখৰ কথা। বহুতে ভৱাৰ দৰে এই ক্লাববোৰত আইনীভাৱে যৌন ব্যৱসায় নচলে। কিন্তু ঠাই-বিশেষে সেই সীমাও হেনো ধুঁৱলী কুঁৱলী হৈ পৰিব পাৰে। মূলত: বাস্তৱ পৃথিৱীৰ ৰোমাণ্টিক সম্পৰ্কৰ যেন বিকল্প এয়া।  

'ভিতৰখননো কেনে এবাৰ চাবলৈ মন আছিল, কিন্তু সাহসহে নাই!' ইউৰোপীয়ান ক্লাব এটাৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈ থাকোঁতে কাইলক ক'লোঁ। মোৰ কৌতুহল সামৰিবলৈ টান হ'ল যেন!

'অকলশৰীয়া মানুহে হ'ষ্টেচৰ সংগ উপভোগ কৰাটোহে মূল উদেশ্য! আমি দুয়ো সোমালে কেৱল পৰ্যটনৰ অভিজ্ঞতা ল'বলৈ গৈছোঁ বুলি দেখিয়ে গম পাব। ফেইক কাষ্ট'মাৰ বুলি লগে লগে ধৰা পৰি যাম!' কাইলে হোহোৱাই হাঁহি ক'লে।

সেই অভিজ্ঞতা নোলোৱাকৈয়ে উপলব্ধি হ'ল, এইখন দেশত মানুহে দৈনন্দিন কেনে পৰিশ্ৰম কৰে, কিমান কথা হয়তো মনৰ ভিতৰত ৰাখে, একাকী নিশাবোৰত কিমানে হয়তো এনে ক্লাবত সোমায়গৈ টকাৰ বিনিময়ত এক সৰল মানৱীয় উষ্ণতা বিচাৰি! এয়া জানো এক প্ৰাথমিক মানৱীয় প্ৰয়োজনৰ সুযোগ লৈ কৰা শোষণ নহয়? নে এক আদিম বিনিময় ব্যৱস্থা? সেই নিসংগ মানুহবোৰলৈ মোৰ বৰ দুখ লাগিল।

ডটনব'ৰীৰ ৰঙীণ সন্ধিয়া

খোজেৰেই নাম্বা অঞ্চলৰ বিভিন্ন বাৰ, লাউঞ্জ আৰু ৰেস্তোৰাঁ পাৰ হৈ টন্বৰী (Tonbori) নদীৰ পাৰ পালোঁগৈ।চকুত পৰিল নিয়ন লাইটৰ জকমকীয়া এখন আদৰণি -ডটনব'ৰী (Dōtonbori)। এয়া অ’ছাকাৰ বিনোদন আৰু খাদ্য-সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ ডটনব'ৰী। বাটৰ দুয়োকাষে চকু চাৎ মৰাকৈ ভিন্ন ৰঙী নিয়ন লাইট। তাৰ মাজে মাজে উজ্জ্বল বিলব’ৰ্ডত হৰেক ৰকমৰ বিজ্ঞাপন। চকুত পৰিল জনপ্ৰিয় গ্লিকো দৌৰবিদৰ ছৱিখনো। এজাকি গ্লিকো (Ezaki Glico) নামৰ এটা কোম্পেনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই চিহ্নটো যেন অ'ছাকাৰ উচ্চলতা আৰু শক্তিৰ এক প্ৰতীক। সেইবাবেই কিজানি এই চিন বৰ্তমান অ'ছাকাৰ এক চিনাকি হৈ পৰিছে। তাৰ তলত অলেখ অসংখ্য মানুহৰ ভিৰ। কোনোবাই ছবি তুলিছে। কোনোবাই টন্বৰী নৈৰ পানীত নিয়ন লাইটৰ খেলা চাইছে। সকলো মিলি ইয়াত ডট'নব'ৰীৰ নিশা চঞ্চল হৈ উঠিছে।

ডটনব'ৰীৰ ৰঙীণ নিশা
ভিৰ ফালি কাইল আৰু মই লাহে লাহে খোজ দিলোঁ। অলেখ-অসংখ্য খাদ্যৰ গোন্ধই আমাক আদৰি নিলে যেন। বাটৰ কাষৰ দোকান-পোহাৰত বিভিন্ন খাদ্য। টাক'য়াকি, অক'ন'মিয়াকি, কাটছু, গিয়'জা- কিছুমান চিনাকি, কিছুমান অচিনাকি জাপানী খাদ্য। প্ৰায়বোৰ দোকানৰ সন্মুখত একোজন কৰ্মচাৰী। হাতত মেন্যু লৈ তেওঁলোকে অহৰহ বাটৰুৱাক মাতিছে। কিছুলোক সোমাই গৈছে। বহুতে বাটৰ কাষতে থিয় দি বিভিন্ন খাদ্যৰ জুতি লৈছে। যেন এক খাদ্য আৰু বিনোদনৰ মহোৎসৱ চলিছে! এইবাবেইতো অ'ছাকা জাপানৰ পাকঘৰ বুলি জনাজাত। ইয়াৰ অলিয়ে-গলিয়ে প্ৰতিদিনে খাদ্যৰ উৎসৱ, প্ৰতিনিশা নিয়ন লাইটৰ চমক!

গ্লিকোৰ দৌৰবিদৰ সন্মুখত

'ক'ত খাবা আজি?' কাইলে সুধিলে। মোৰ দৰে তাৰো কিজানি জীভাৰ পানী পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।

'ইমানবোৰ বেলেগ বেলেগ খাদ্য! আজি একে ঠাইতে বহি খোৱা নহ'ব আৰু- ষ্ট্ৰীট ফুডৰ ৰাতি আজি!'  মই ক'লোঁ।

কথামতেই কাম! প্ৰথমে টাক'য়াকিৰ দোকান এখনৰ সন্মুখত শাৰী পাতিলোঁ। মানুহৰ ভিৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবে মেচিনৰ পৰা কুপন লোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। ৰৈ থাকোঁতেই টাক'য়াকিৰ প্ৰস্তুতিও চাই থাকিব পাৰি।এই টাক'য়াকি জাপানৰ এক অতি জনপ্ৰিয় খাদ্য- বাহিৰে কচকচীয়া, ভিতৰি একেবাৰে কোমল একোটা লাৰু। লাৰুৰ ভিতৰত থকা অক্টোপাছ (জাপানী ভাষাত 'টাক'')ৰ বাবে এই নাম। 

আমাৰ চকুৰ সন্মুখতে কাৰিকৰে ময়দা, কণী, মাছৰ চচ আৰু মচলা একেলগে মিহলালে। তাৰপিছত জুলীয়া মিশ্ৰণটো টাক'য়াকিৰ বাবে গোল গাঁত থকা লোহাৰ তাৱাখনত ঢালি দিলে। প্ৰতিটো গাঁতত যোগ দিলে সৰু সৰু অক্টোপাছৰ টুকুৰা, কেঁচা পিঁয়াজ আৰু আদা। তাৰ পাছত খৰকৈ চপষ্টিকেৰে আধা সিজা লাৰুবোৰ লৰাই লৰাই সম্পূৰ্ণ গোলাকাৰ কৰি গ'ল। সেয়া মন্ত্ৰমুগ্ধৰ দৰে চাই থাকোঁতেই আমাৰ হাতত পৰিলহি ছটা টাক'য়াকিৰ লাৰুৰ সৈতে পেকেট একোটা।

অন্য বহু লোকৰ দৰে আমিও বাটৰ কাষত থিয় দি পেকেট খুলিলোঁ। টাক'য়াকি চচ, মেয়'নেজ আৰু ব'নিট' ফ্লেকছ (শুকান মাছৰ পাতল টুকুৰা)ৰ তলত তপত টাক'য়াকি কেইটা। ইমানেই তপত যে ফুঁকি ফুঁকিহে মুখত দিলোঁ- টাক'য়াকি যে গৰমে গৰমে খোৱাৰ নিয়ম! মুখত পৰাৰ লগে লগে তৃপ্তিত মোৰ দুচকু মুদ খাই গ'ল। জীভাত দিয়ে গলি যোৱাকৈ কোমল টাক'য়াকিৰ মাজত অক্টোপাছৰ টুকুৰাৰ অপূৰ্ব স্বাদ।

টাক'য়াকিৰ সোৱাদ লৈ

টাক'য়াকিৰ সোৱাদ লৈ এইবাৰ এখন কণমানি ৰেস্তোৰাঁত সোমালোঁ। জাপানৰ অন্য সৰু ৰেস্তোৰাঁৰ দৰে ইয়াতো এবিধেই খাদ্য পোৱা যায়- জাপানী পেনকেক অক'ন'মিয়াকি। এই শব্দটোৰ জাপানী অৰ্থই এই খাদ্যবিধৰ সংজ্ঞা- অক'ন'মি মানে “নিজৰ পছন্দমতে”, আৰু ইয়াকি মানে “ভজা”। অৰ্থাৎ, নিজৰ পছন্দ মতে ভজা খাদ্য। ৱেইট্ৰেছগৰাকী আগবাঢ়ি আহি সুধিলে,

'অ'ছাকাৰ সোঁৱৰণী বিশেষ অক'ন'মিয়াকি খাব নেকি?'

অ'ছাকাৰ সোঁৱৰণী বিশেষ! সেই সুযোগ হেৰুওৱাৰতো প্ৰশ্নই নুঠে। কাইল আৰু মই প্ৰায় একেলগে কৈ উঠিলোঁ, 'হয় হয়- সেইটোৱেই খাম!'

অ'ছাকাৰ সোঁৱৰণী বিশেষ অক'ন'মিয়াকি
লগে লগে আমাৰ খোৱা মেজতে থকা গৰম লোহাৰ তাৱা(টেপ্পান)ৰ ওপৰত তেওঁ জুলীয়া মিশ্ৰণ এটা ঢালি দিলে। এটা এটাকৈ যোগ দি গ'ল- বন্ধাকবি, মাংস, অক্টোপাছ, পিয়াঁজ ইত্যাদি। নিখুঁত হাতৰ কৌশলেৰে লাহে লাহে ভাজি হৃদয়ৰ আকাৰ দিলে। প্ৰায় সম্পূৰ্ণ উঠাৰ পৰত অক'ন'মিয়াকি চচ আৰু মেয়'নেজৰ ৰেখা আঁকি লিখি দিলে, 'Osaka Memory 10.11.2025'

ডটনব'ৰীৰ অলিয়ে গলিয়ে সেই নিশা বহুপৰলৈ কাইল আৰু মই ঘুৰি ফুৰিলোঁ। য'তেই কিবা এটাই ভৰিৰ খোজ থমকাই পেলালে, সেইদিশেই আগবাঢ়ি গ'লোঁ- নতুন এক আকৰ্ষণৰ আমেজ ল'বলৈ, ডট'নব'ৰীৰ ৰঙীণ নিশাৰ গভীৰতালৈ। ভাৱ হ'ল যেন সেই নিশা ডট'নব'ৰীয়ে অ'ছাকা মহানগৰীৰ মায়াময় ৰূপ এটাৰ সৈতে চিনাকি কৰি দিলে। অ'ছাকাৰ প্ৰাণচাঞ্চল্যৰ এটা পাহৰিব নোৱাৰা পৰশ দি গ'ল। 

অ'ছাকা দূৰ্গৰ সেউজীয়া

পিছদিনা পুৱাতে আমাৰ হোটেলৰ সন্মুখত টেক্সি ৰ'লহি। জাপানৰ জনপ্ৰিয় গ' এপৰ টেক্সি। খিৰিকীত লেইচ দিয়া বগা পৰ্দা। আনকি টেক্সিৰ আসনতো কোমল বগা কভাৰ। সেয়া দেখি মোৰ চাৎকৈ অতীজৰ অসমত চলা বগা এম্বেছাদবোৰলৈ মনত পৰি গ'ল। 

'অ'ছাকা কেছ'ল?' আদহীয়া টেক্সিচালকজনে মূৰ বেঁকা কৰি সুধিলে।

'হয়! আৰিগাট' গজাইমাছ!' কাইলে ক'লে।

প্ৰায় দহমিনিটৰ পিছতে টেক্সি চালকে আমাক নমাই দিলেহি অ'ছাকা দূৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত।

অ'ছাকা দূৰ্গৰ দেৱাল

বতৰ কিছু ডাৱৰীয়া। দূৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ কেইবাখনো- কিন্তু যিকোনো দিশৰ পৰা সোমালে প্ৰথমেই আদৰে বিশাল খাল বা মোট সমূহে। এইবোৰ দূৰ্গৰ প্ৰাকৃতিক সুৰক্ষাৰ বাবে গঢ়া হৈছিল হেনো। খালৰ সিপাৰে চকুত পৰিল, ওখ শিলৰ দেৱাল। তাৰপিছতেই আৰম্ভ হৈছে অ'ছাকা দূৰ্গৰ উদ্যান- শাৰী শাৰীকৈ বিভিন্ন গছ-গছনি। একোণত কেৱল চেৰীফুলৰ গছ। সেই গছবোৰৰ মাজে মাজে খোজ কাঢ়ি কল্পনা কৰিলোঁ, বসন্তত এই গছবোৰত ভৰি ভৰি ফুলা চেৰীফুলে কি যে এক অপৰূপ কৰি তুলিব এই উদ্যান!

অ'ছাকা দূৰ্গ
উদ্যানৰ পৰাই মূল দূৰ্গটোৰ ৰূপো উপভোগ কৰিলোঁ। বাহিৰৰ পৰা পাঁচ তলা যেন লাগে, কিন্তু ভিতৰৰ গঠনত হেনো মুঠ আঠটা তলা আছে। দূৰৈৰ পৰাই প্ৰতিটো মহলাৰ সোণালী কাৰুকাৰ্য জিলিকি আছে। এই দূৰ্গৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ১৫৮৩ চনতে আৰম্ভ হৈছিল। সেই সময়ৰ প্ৰখ্যাত ছামুৰাই শাসক টয়োট'মি হিদেয়োশ্বি (Toyotomi Hideyoshi)ৰ উদ্দেশ্য আছিল তেওঁৰ শাসনৰ অধীনত একত্ৰিত হোৱা নতুন জাপানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে এই দূৰ্গ গঢ়ি তোলা। সেইসময়ত অ'ছাকা দূৰ্গ জাপানৰ সৰ্ববৃহৎ দূৰ্গ আছিল। কিন্তু হিদেয়োশ্বিৰ মৃত্যুৰ কেইবছৰ পিছতেই বিৰোধী টকুগাৱা ইয়াছু (Tokugawa Ieyasu) ৰ সেনাই আক্ৰমণ কৰি এই দূৰ্গ ধ্বংস কৰে আৰু টয়োট'মি বংশৰ শাসনৰ অন্ত পেলায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ইডো যুগৰ অন্য এক শাসক ট'কুগাৱা হিদেতাদা (Tokugawa Hidetada)ই এই দূৰ্গৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰায়। জাপান একত্ৰিত কৰাৰ সপোন আৰু শক্তিৰ প্ৰতীক হিচাপে যেন আজিও সদৰ্পে থিয় দি আছে এই অ'ছাকা দূৰ্গ।  

জাপানী বুলেট ট্ৰেইনৰ গতি

দূৰ্গৰ পৰা পোনে পোনেই শ্বিন অ'ছাকা ষ্টেচন ওলালোঁগৈ। আজি অ'ছাকাৰ পৰা টকিঅ'লৈ আমাৰ উভতনি যাত্ৰা। এইবাৰ বুলেট ট্ৰেইনত প্ৰথম যাত্ৰা! অ'ছাকাৰ পৰা ট'কিঅ’লৈ যাত্ৰা কৰিবলৈ বহু পথ আছে, কিন্তু অন্য ট্ৰেইনত এয়া আঠঘণ্টীয়া দীঘলীয়া যাত্ৰা। বিমানেৰে নগ'লে একমাত্ৰ গত্যন্তৰ বুলেট ট্ৰেইন। এই দীঘলীয়া বাট বুলেট ট্ৰেইনেৰে মাথোঁ তিনিঘণ্টাতে পাৰ হ'ব পাৰি।

বুলেট ট্ৰেইনৰ সন্মুখত মই
বুলেট ট্ৰেইনৰ বাবে ষ্টেচনত আছুতীয়া প্লেটফৰ্ম। ইয়াত পিছে কোনেও বুলেট ট্ৰেইন বুলি নকয়। এই ট্ৰেইনৰ জাপানী নাম শ্বিনকানছেন (Shinkansen)। স্বয়ংক্ৰিয় টিকেট পৰীক্ষক গেইট পাৰ হৈ গৈ প্লেটফৰ্মত ভৰি দিলোঁ। প্লেটফৰ্মত কোনো হুলস্থুল নাই, কোনো চিঞৰ-বাখৰ নাই। কোনো খৰখেদা নাই।মানুহবোৰে নিজৰ নিজৰ ঠাইত শান্তভাৱে শাৰী পাতি আছে। ভাগে ভাগে ট্ৰেইনৰ প্ৰতিটো কম্পাৰ্টমেণ্টৰ সংখ্যাৰ চিন মতে মিলাই যাত্ৰীসকলে শাৰী পাতিছে।

'শ্বিনকানছেন মাত্ৰ একমিনিট সময়হে ৰ'ৱচোন!' প্লেটফৰ্মৰ ডিজিটেল জাননী দেখি মোৰ যেন চকু কপালত উঠিল।

কাইলেও আচৰিত হৈ টিকেট চাই ক'লে, 'ঠিকেই, তেন্তে আমিও সাতনম্বৰ কম্পাৰ্টমেণ্টৰ শাৰীত সাজু হৈ থকা ভাল হ'ব!'

কাৰবাৰটো মোৰ কিছু অবিশ্বাস্য যেন লাগিল। ইমানবোৰ যাত্ৰী একমিনিটৰ ভিতৰত ট্ৰেইনত উঠাতো কেনেকৈ সম্ভৱ হ'ব পাৰে! এনেতে হঠাৎ দূৰৰ পৰা এটা শব্দ শুনিলোঁ। মানুহবোৰক দেখি আমিও সতৰ্ক হৈ ৰ'লোঁ। চকুৰ পলকতে হোহোৱাই আহি আমাৰ সন্মুখত উপস্থিত হ'লহি চিকুণ বগা ৰঙী শ্বিনকানছেন। মুখখন হাঁহৰ ঠোঁটৰ দৰে। সেই আকৃতিয়ে হেনো বতাহৰ সৈতে ঘৰ্ষণ কমাই ৰাখে আৰু গতি লোৱাতো সহায় কৰে। পিছে সেইপৰত কেনেবাকৈ ট্ৰেইনত সোমোৱাতে মনোযোগ দিলোঁ। আৰু আচৰিতভাৱে আমি সকলো যাত্ৰী সঁচাকৈয়ে একমিনিটৰ ভিতৰতে ট্ৰেইনত উঠিলোঁ।

ট্ৰেইনৰ ভিতৰখন ট্ৰেইনতকৈ বিমানৰ কেবিন যেন ভাৱ হয়। বয়-বস্তুৰ বাবে আছুতীয়াকৈ চেল্ফ আছে। তাতে লক কৰি থোৱাৰো ব্যৱস্থা। সকলো থানথিত লগাই আৰামী আসনত বহোঁতেই ট্ৰেইনে গতি ল'লে।কোনো জোকাৰনি নাই, কোনো শব্দ নাই। কেৱল খিৰিকীৰ বাহিৰৰ দৃশ্যবোৰে হঠাৎ দ্ৰুতগতিত সলনি হ’বলৈ ধৰিলে। তাৰপৰাহে অনুমান কৰিলোঁ, এয়া ঘণ্টাত ২৫০–৩০০ কিলোমিটাৰ গতি! জাপানী শ্বিনকানছেনৰ ধুমুহাৰ গতি! জাপান ভ্ৰমণৰ এয়াও এক বিস্ময়কৰ অভিজ্ঞতা।

ষ্টেচনত জাপানী শৃংখলা


Saturday, 24 January 2026

সুৰ্যোদয়ৰ দেশ জাপানত (১১)

পূৰ্বৰ খণ্ডত-


জাপানী ৰিয়'কানৰ আতিথ্য

জাপানৰ অপৰূপ মহানগৰী কিয়'ট'ত আমাৰ শেষ নিশা। দিনটোৰ ঘূৰা-ফিৰাৰ অন্তত দুয়ো এখন পৰম্পৰাগত অতিথিশালাত ভৰি দিলোঁগৈ। এই অতিথিশালাবোৰক জাপানী ভাষাত ৰিয়'কান বুলি কয়।প্ৰায়ে শুনি আহিছোঁ ৰিয়'কানত থকাৰ অভিজ্ঞতা অবিহনে হেনো জাপান ভ্ৰমণ সাৰ্থক নহয়। ৰিয়'কানত থকা-খোৱাৰ সকলো ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ পৰম্পৰাগতভাৱে কৰা হয়। সেয়ে জাপানী সংস্কৃতি আৰু জীৱনশৈলীৰ প্ৰকৃত সোৱাদ লোৱাৰ এনে সোণালী সুযোগ হেৰুওৱাৰ প্ৰশ্নই নুঠে!

ৱাটাজেন ৰিয়'কানৰ সন্মুখভাগ (উৎস: গুগল)

প্ৰায় দুশবছৰীয়া অতিথিশালা ৱাটাজেন ৰিয়'কান (Watazen Ryokan)।মহানগৰৰ মাজমজিয়াতে জাপানী আৰ্হিৰ তিনিমহলাৰ সেই কাঠৰ ঘৰ। সন্মুখত দুয়োফালে কাঠৰ বেঁৰা আৰু তাৰ সোঁমাজত এখন গোলাপী পৰ্দাৰ আদৰণি। ৰিচেপশ্যনত থকা জাপানী যুৱকজনে ভঙা ভঙা ইংৰাজীৰে আমাক আদৰিলে। কথা-বতৰা আৰু আচৰণত তেওঁ খুউব অমায়িক। কথাৰ মাজত কেইবাবাৰো আমাৰ আগত মূৰ দুপিয়ালে। প্ৰত্যুত্তৰত কাইল আৰু ময়ো বাৰে বাৰে মূৰ দোৱালোঁ। ভাৱ হ'ল, জাপানী শিষ্টাচাৰ এনে সংক্ৰামক যে অন্য লোকো স্বাভাৱিকতে বিনম্ৰ হৈ পৰিবলৈ বাধ্য!

এইবাৰ যুৱকজনে আমাক সন্মুখৰ কোঠাটোলৈ আঙুলীয়াই দেখুৱালে, 'আপোনালোকক সততে দৰকাৰ হ'ব পৰা সকলো বয়-বস্তু সেই কোঠাটোত আছে, নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি লৈ ল'ব পাৰে।'

দুয়ো কোঠাটোলৈ আগবাঢ়ি গ'লোঁ। জাপানৰ অন্য হোটেলতো এনে ব্যৱস্থা দেখি আহিছোঁ। টুথব্ৰাছ, ফণিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাহ-কফিৰ পেকেটলৈকে নিশাটো কটোৱাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যুগুতাই দিয়ে। কিন্তু এই ৰিয়'কানত দিয়া প্ৰায়বোৰ বয়-বস্তুৱে আমাৰ অচিনাকি। কাইল আৰু মই কি ল'ম কি নল'মকৈ থেৰোঁগেৰোঁ কৰি থকা দেখি জাপানী যুৱকজন আগবাঢ়ি আহিল। এটা এটাকৈ সা-সামগ্ৰীবোৰ আমাক চিনাকি কৰাই দিলে।

'এয়া জাপানৰ পৰম্পৰাগত পায়জামা- য়ুকাটা (Yukata)। আপোনালোকে নিজৰ জোখৰ একোটা লৈ ল'ব পাৰে। কেনেকৈ পিন্ধিব সেইবিষয়ে ইংৰাজীত এই কাগজখনত বৰ্ণনা কৰা আছে। এয়া জাপানী জেকেট হাওৰি (Haori)। কোঠাত ঠাণ্ডা পালে য়ুকাটাৰ ওপৰতে পিন্ধিব পাৰে।'

এটা এটাকৈ সকলো সামগ্ৰী তেওঁ দিয়া কাপোৰৰ মোনাত ভৰাই ল'লোঁ। তাৰপিছত চিৰিৰে উঠি আমাৰ বাবে ঠিক কৰি দিয়া কোঠাটো পালোঁগৈ। বাহিৰৰ পৰা দেখাত অন্য হোটেলৰ কোঠাৰ দৰে। কিন্তু চাবি পকাই সোমায়ে চকুত পৰিল কোঠাৰ সাজ-সজ্জা ভিন্ন। দুৱাৰমুখৰ একাষে জোতা-চেণ্ডেলৰ বাবে আছুতীয়াকৈ এটা চেল্ফ। তাৰ বিপৰীতে গা-ধোৱা ঘৰ আৰু শৌচাগাৰ। তাত পিন্ধিবলৈ এযোৰ পৃথক চেণ্ডেল। প্ৰথমেই সেয়ে জোতা খুলি চেল্ফৰ পৰা এযোৰ চেণ্ডেল পিন্ধি ল'লোঁ। 

তাৰ পৰা আগলৈ এখন দুৱাৰৰ সিপাৰে মূল কোঠাটো। তাত ভৰি দিয়ে মই হাঁহি পেলালোঁ, 'ইমান মুকলি!'

'নিক্ক'ৰ ঘৰটোৰ দৰেই নহয়নে?' কাইলে ক'লে।

ঠিকেই, নিক্ক'ত লোৱা এয়াৰবিএনবিৰ দৰে এই কোঠাটোতো আচবাব পত্ৰ বিশেষ নাই। কুঁহিপাত বৰণীয়া টাটামি মেটৰ মজিয়াৰ ওপৰত কোঠাৰ সোঁমাজতে মাথোঁ জাপানী আৰ্হিৰ মেজ এখন আৰু চকী এযোৰা।মেজখন সচৰাচৰ মেজৰ তুলনাত যথেষ্ট চাপৰ। তাৰ লগতে মিলাই দিয়া চকী দুখনো খুঁটা বিহীন। কোঠাটোৰ লগতে সৰু বেলকনি- তাত অন্য় এযোৰ চকী মেজ। সিমানেই!  

কোঠাত একোণত বয়-বস্তুবোৰ থৈ দুয়ো য়ুকাটা পিন্ধি ল'লোঁ। কিম'ন'ৰ দৰেই কিন্তু ৰেচমৰ সলনি কপাহী কাপোৰৰ অনাড়ম্বৰ। দুয়োৰে নীলা য়ুকাটাত নক্সা আৰু জাপানী আখৰ কিছুমান। আহল বহল শ্লিভেৰে বৰ আৰামদায়ক। নিৰ্দেশনা চাই কাঁকালত ওবি অৰ্থাৎ বেল্টডাল গাঁথি দি ল'লোঁ। ঠাণ্ডা বিশেষ নাই বাবে জেকেটৰ প্ৰয়োজন নহ'ল। 

পৰম্পৰাগত য়ুকাটাৰে ৰিয়'কানত কাইল আৰু মই
এনেতে দুৱাৰত টোকৰ পৰিল। কিম'ন' পৰিহিত এগৰাকী মহিলা। দুৱাৰমুখতে মোলৈ মূৰ দোৱাই তেওঁ ভঙা ভঙা ইংৰাজীত ক'লে, 'আপোনালোকৰ আদৰণি পৰ্বব (Welcome ceremony) ৰ বাবে আহিছোঁ। ভিতৰলৈ সোমাব পাৰোঁনে?'

মই হয়ভৰ দি মূৰ দোৱালোঁ। কিন্তু কোঠাৰ ভিতৰলৈ দুখোজ দিয়ে তেওঁ থমকি ৰ'ল। তেওঁৰ চকু মোৰ চেণ্ডেলযোৰত। মুখত যেন এক বিচলিত ভাৱ। ভঙা ভঙা ইংৰাজীত ক'লে, 

'সেয়া ইয়াত পিন্ধিবৰ বাবে নহয়।'

'হয়, বুজিছোঁ! সেয়ে ভিতৰত পিন্ধিছোঁ।' তেওঁক দেখুৱাই মই মূলকোঠাত ভৰি দিলোঁ। আগতকৈও বিচলিত দৃষ্টিৰে মহিলাগৰাকীয়ে কৈ উঠিল, 'নহয় নহয়, এইখিনি বাহিৰ- সৌখিনি ভিতৰচ'ৰা'

বুজাৰ চেষ্টা কৰি মই এইবাৰ প্ৰথম দুৱাৰখনৰ বাহিৰফালে আঙুলীয়াই ক'লোঁ, 'আউটছাইড?'

তেওঁ মূৰ জোকাৰিলে, 'নহয় নহয়, এয়া বাহিৰ- সৌখিনিৰ পৰাহে ভিতৰ চ'ৰা।'

কাইল আৰু মই সমানেই বিব্ৰত! আমিচোন ভিতৰতে আছোঁ। ইয়াৰ কোনখিনি ঠাই বাহিৰ আৰু কোনখিনি ভিতৰ। ক'ত কোনযোৰ চেণ্ডেল পিন্ধিব লাগে?

তেওঁ এইবাৰ হয়তো হাতে-কামে বুজোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে। প্ৰথমে মূল দুৱাৰেদি সোমায়ে পোৱা ঠাইখিনিত থিয় দি আঙুলীয়াই ক'লে, 'এয়া বাহিৰ!'

তাৰপিছত তেওঁৰ চেণ্ডেলযোৰ খুলি লৈ দ্বিতীয় দুৱাৰখনেৰে আমাৰ কোঠালৈ সোমাই ক'লে, 'এয়া ভিতৰ! ইয়াত চেণ্ডেল পিন্ধিব নালাগে।'

তেতিয়াহে মোৰ মগজুত বাল্ব এটা উজ্বলি উঠাৰ দৰে উঠিল। মূল দুৱাৰৰ পৰা সোমাই জোতা-চেণ্ডেল থোৱা চেল্ফ আৰু গা ধোৱা ঘৰলৈ যোৱা ঠাইখিনি আচলতে বাহিৰত পৰে। তাত তেওঁলোকে দিয়া চেণ্ডেল পিন্ধিব লাগে। কিন্তু মূল কোঠাৰ টাটামি মেটৰ মজিয়াত চেণ্ডেলৰ প্ৰয়োজন নাই। সেইবাবেহে মোজা পিন্ধি ঘুৰি ফুৰা কাইল মোৰ দৰে বিপাঙত নপৰিল।

সেই ভুল বুজাবুজিৰ অন্ত পৰাত তিনিও যেন একেলগে স্বস্তিৰ নিশ্বাস পেলালোঁ। কাইল আৰু মই এইবাৰ মেজৰ দুয়োকাষে বহিলোঁ- তেওঁ আমাৰ সন্মুখত আঠুঁ লৈ বহিলে। ট্ৰেৰ পৰা চাহৰ পিয়লা আৰু কাপ-প্লেট মেজত নমাই থ'লে। আকৌ এবাৰ আমালৈ মূৰ দোৱাই ক'লে,

'জাপানী পৰম্পৰাত অতিথিক আদৰিবলৈ আমি আদৰণি পৰ্ব্ব কৰোঁ। এই প্ৰথাক 'ওমোটেনাছি' (omotenashi) বুলি কোৱা হয়। প্ৰথমেই এই সেমেকা টাৱেলেৰে আপোনালোকে হাত মোহাৰি ল'ব পাৰে।'

তেওঁ আগবঢ়াই দিয়া টিছ্যুৰে হাত মোহাৰি ল'লোঁ। তাৰপিছতেই তেওঁ পিয়লাৰ পৰা গ্ৰীণ টি বাকি দিলে।  লগতে এবিধ মাচ্চাৰে কৰা সেউজীয়া মিঠাই। জাপানী পৰম্পৰাত গ্ৰীণ টিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাৰ বিষয়ে তেওঁ কিছু কথা ক'লে। সেয়া শুনি শুনি দুয়ো তৃপ্তিৰে চাহ আৰু মিঠাই খালোঁ। শেষত তেওঁ ক'লে,

'আপোনালোকক এই অতিথিশালালৈ আদৰণি জনাইছোঁ। কিবা প্ৰয়োজন হ'লে আমাক জনাব।' 

তেওঁ যোৱাৰ আগে আগে কাইলে মোৰ মনৰ কথাটোকে সুধি পেলালে, 'আমি নিশা ক'ত শুম?'

'সন্ধিয়া আমাৰ কৰ্মচাৰীয়ে আহি আপোনালোকৰ বিছনাপত্ৰ ঠিক কৰি যাব।'

সেইদিনা আবেলি কাইল আৰু মই ওচৰতে থকা গিয়ন কৰ্ণাৰ (Gion corner) লৈ ওলাই গ'লোঁ। প্ৰাচীন কিয়'ট'ৰ এই ঠাই গেইছা সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে জনাজাত। গেইছা বুলি ক'লেই ৰঙীণ কিম'ন' আৰু অপূৰ্ব কেশবিন্যাস আৰু প্ৰসাধনেৰে  মহিলা এগৰাকীৰ ছৱিখন ভাঁহি উঠে। বহুতে গেইছাক যৌনকৰ্মী বুলি ভুল ধাৰণা কৰে, কিন্তু জাপানী সংস্কৃতিত তেওঁলোকৰ মূল পৰিচয় হ’ল—শিল্পী আৰু সংস্কৃতিৰ বাহক। তেওঁলোক নৃত্য, সংগীত, কবিতা, কথোপকথন আৰু অতিথি আপ্যায়নৰ কলাত প্ৰশিক্ষিত মহিলা। ১৭–১৮ শতিকাত, এডো যুগত জাপানত গেইছা সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হয়। এই গেইছাসকলে বহু বছৰ ধৰি নৃত্য, সংগীত, আচৰণ, আৰু সামাজিক শিষ্টাচাৰৰ কঠোৰ প্ৰশিক্ষণ লয়। তেওঁলোক গেইছা ঘৰ বা ওকিয়াত থাকে আৰু প্ৰতি সন্ধিয়া পৰম্পৰাগত চাহঘৰ বা ওচায়াৰ অনুষ্ঠানত অংশ লয়।

গিয়ন কৰ্ণাৰ: গেইছাৰ পৃথিৱীত এভুমুকি

আজিও গিয়'ন কৰ্ণাৰত জাপানৰ এই ঐতিহ্যময় গেইছা সংস্কৃতি সজীৱভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে। গিয়নৰ সৰু সৰু গলি, কাঠেৰে নিৰ্মিত পৰম্পৰাগত ঘৰ ওকিয়া, কাগজৰ লণ্ঠন আৰু শিলৰ বাটবোৰে অতীতৰ গেইছাৰ পৃথিৱীত এভুমুকি মৰা যেন অনুভৱ হ'ল।  বৰ্তমান চাহঘৰ (ওচায়া), মন্দিৰ আৰু ঐতিহ্যময় দোকানেৰে এই অঞ্চল এক সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী।  

উভতি আহি দেখোঁ সঁচাকৈয়ে টাটামি মেটৰ মজিয়াতে আমাৰ বিছনা-পত্ৰ ঠিক কৰি দিয়া হৈছে। ৰিয়'কানৰ পৰিৱেশ, দেহত য়ুকাটাৰ আৰাম সকলো মিলি আধুনিকতাৰ কোলাহল এৰি এক শান্ত, ধীৰ জীৱনলৈ লৈ যোৱা যেন অনুভৱ হ'ল। সেই নিৰিবিলি প্ৰশান্তিয়ে নিমিষতে মোৰ টোপনি আনি দিলে।

পিছদিনা ধলপুৱাতে সাৰ পাই মই ওলাই গ'লোঁ অনছেনলৈ। এই ৰিয়'কানৰ ভিতৰতে ৰাজহুৱা স্নানাগাৰ বা অনছেন। বহুতো ৰিয়'কানত হেনো ব্যক্তিগত স্নানাগাৰ নাথাকেই। সকলো অতিথি ৰাজহুৱা অনছেনলৈকে সকলো। ভাগ্যক্ৰমে আমাৰ কোঠাত আহল-বহল ব্যক্তিগত স্নানাগাৰো আছে। কাইল তেতিয়াও বিছনাত। যোৱানিশা জ্বৰৰ প্ৰকোপত হেনো বেচেৰাই চকুৰ টিপকে মাৰিব নোৱাৰিলে।  

ৱাটাজেন ৰিয়'কানৰ অনছেন নিজান। হয়তো সকলো অতিথি এতিয়াও টোপনিৰ কোলাত। নিক্ক'ৰ আৰ্হিতে এফালে শাৰী পাতি বহি লৈ প্ৰথমে গা ধুৱাৰ ব্যৱস্থা। তাৰপিছতহে অনছেনৰ মুকলি পানীত নামিব পাৰি। অকলশৰে অনছেনৰ পানীত বেছ কিছুপৰ পৰি থাকি এটা সময়ত কোঠালৈ উভতিলোঁ। কাইল ইতিমধ্যে সাৰ পাইছে। দুয়ো একেলগে পুৱাৰ আহাৰৰ বাবে ৰিয়'কানৰ পাকঘৰলৈ খোজ দিলোঁ।

ৰিয়'কানত পৰম্পৰাগত পুৱাৰ আহাৰ

আহল বহল ডাইনিং ৰুম। কেইবাখনো খোৱা মেজত ৰিয়'কানৰ অতিথিয়ে খাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ৰিয়'কানৰ এগৰাকী কৰ্মচাৰীয়ে আমাক আগবঢ়াই নি একোণৰ মেজৰ বহিবলৈ দিলে। মেজত বিভিন্ন আকৃতিৰ চিনামাটিৰ প্লেট আৰু বাতি। এখন সজাই থোৱা আছে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ খাদ্য। সোঁমাজত দুটা সৰু ষ্টভ। আমি বহাৰ লগে লগেই অন্য এগৰাকী কৰ্মচাৰী আহি ভাগে ভাগে খাদ্য সজাই দিলেহি। ষ্ট'ভ সাজু কৰি টফুৰ দুটাকৈ টুকুৰা উতলিবলৈ দিলে। লগতে ক'ত কি যোগ দি খাব লাগে সেইবিষয়ে ইংৰাজী নিৰ্দেশনাসহ এখন কাগজ দিলে। জাপানী অমলেট, সাগৰীয় শেলাই, টফু, ভাত, মাচ্চা মিঠাই আদি কেইবিধমান খাদ্য চিনি পালোঁ। কিন্তু বাকী সকলো অচিনাকি। সেয়ে নিৰ্দেশনা চাই চাই এটা এটাকৈ সামগ্ৰী যোগ কৰি গ'লোঁ। ষ্ট'ভৰ পৰা নমাই পোনে পোনে সোৱাদ লৈ চালোঁ। প্ৰতিবিধ খাদ্যৰ কি অপূৰ্ব জুতি!  জাপানত খোৱা সকলোবোৰ খাদ্যৰ ভিতৰত এই পৰম্পৰাগত পুৱাৰ সাজ মোৰ হৃদয়ত স্মৰণীয় হৈ ৰ'ল।

কাইলৰ মুখখনো যথেষ্ট উজ্বল হৈ আহিল। পৰম্পৰাগত জাপানী খাদ্যই যেন তাৰ অসুখীয়া দেহক যথেষ্ট সকাহ দিলে।

'এনে খাদ্য জীৱনলৈ পাহৰিব নোৱাৰি!' কোঠালৈ উভতাৰ বাটত সি ক'লে।

'কিয়'ট'ৰ অভিজ্ঞতাকে কেতিয়াও পাহৰিব নোৱাৰিম!' মই ক'লোঁ। কিছু তৃপ্তিৰে, কিছু দুখেৰে। আজি যে আমি কিয়'ট' এৰাৰ কথা!

পিছৰ খণ্ডত-

Saturday, 17 January 2026

সূৰ্যোদয়ৰ দেশ জাপানত (১০)

পূৰ্বৰ খণ্ডত-

সহস্ৰ ট'ৰী গেটৰ আশ্চৰ্য

কিয়'ট' মহানগৰীৰ এটা ৰ'দোজ্বল পুৱা। কাইলৰ ফ্লু আৰু চকুৰ অসুখ আগতকৈ কিছু কমিছে যদিও সম্পূৰ্ণ সুস্থ হ'বলৈ বহু বাকী। তথাপি দুয়ো মনৰ উৎসাহতে দিনটোৰ অভিযানৰ বাবে সাজু হৈছোঁ। হোটেল এৰাৰ আগেয়ে কাইলে দুয়োটা চকুতে এণ্টিবেক্টেৰিয়েল ঔষধৰ টোপাল (eye drops) একোটা দি ল'লে। সেই ঔষধৰ কৃপাতে সোঁচকুটো প্ৰায় আৰোগ্য হোৱাৰ পথত। বাওঁচকুটো ফুলি আছে যদিও আগৰ তুলনাত আমনি যথেষ্ট কম। তাৰ পিছত ময়ো আইনাৰ সন্মুখত থিয় দি দুয়োটা চকুত টোপাল একোটা ঢালি দিলোঁ।

'তোমাৰ চকুৱেও আমনি দিছে নেকি?' কাইলৰ মাতত কিছু আশংকা।

'নাই দিয়া। কিন্তু প্ৰতিষেধক হিচাপে লোৱাৰ দৰকাৰ, নহয়?'

সি হাঁহিলে। দুয়ো জানো, সেয়া প্ৰয়োজনীয় নহয়। কিন্তু এনে এটা যাত্ৰাত যে কোনোকাৰণতে মই অসুখীয়া হ'ব নোখোজোঁ। তাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়-অপ্ৰয়োজনীয় সকলো পদক্ষেপ ল'বলৈ সাজু!

চাঞ্জ' ষ্টেচনৰ পৰা কেইহান মেইন লাইনৰ ৰঙা বাছখনে আমাক ফুশ্বিমিকো (Fushimi-ku) নামৰ এলেকাটোলৈ লৈ গ'ল। সেইখিনিতে আৰম্ভ হৈছে ফুশ্বিমি ইনাৰি টাইছা (Fushimi Inari-taisha) ৰ বিশাল এলেকাটো।

ফুশ্বিমি ইনাৰি টাইছাৰ মূল মন্দিৰ

এই ফুশ্বিমি ইনাৰি টাইছা জাপানৰ সবাতোকৈ প্ৰসিদ্ধ শ্বিণ্টো মন্দিৰসমূহৰ এটা। এই মন্দিৰটোত ধান, ধন, আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱতা ইনাৰি (Inari)-ৰ আৰাধনা কৰা হয়। গতিকে প্ৰথমেই সেই দেৱতাৰ বাবে উৎসৰ্গিত ৰঙা আৰু সোণালী মূল মন্দিৰটো দৰ্শন কৰিলোঁ। 

সহস্ৰ ট'ৰী গেটৰ সুৰংগত
ধলপুৱা বাবেই কিজানি পৰ্যটকৰ ভিৰ এতিয়াও আৰম্ভ হোৱা নাই। মূল মন্দিৰটো পাৰ হৈ ইনাৰি পৰ্বতৰ ওপৰলৈ শাৰী শাৰী কংক্ৰিটৰ চিৰি। লগতে আৰম্ভ হৈছে জাপানৰ পৰম্পৰাগত প্ৰৱেশদ্বাৰ ট'ৰী গেটৰ সুৰংগটো।নিক্ক' আৰু হাক'নেত দেখি অহাৰ দৰে উজ্বল ৰঙা বা কমলা বৰণৰ এই ট'ৰী গেটবোৰ। কিন্তু ফুশ্বিমি ইনাৰিত কেৱল এখন বা দুখন নহয়- ইনাৰি পৰ্বতৰ শিখৰলৈকে এনে প্ৰায় দহহাজাৰ ট'ৰী গেট থিয় দি আছে। সেইবাবেই এই এলেকাটো সহস্ৰ ট'ৰী গেট (Thousand Torii Gates) বুলিও জনাজাত।লোকবিশ্বাস অনুসৰি এই ট'ৰী গেটসমূহে অশনি শক্তিৰ পৰা প্ৰতিৰক্ষা দি আহিছে। 

ট'ৰী গেটৰ উপাসনাৰ ঠাই

অতদিনে শুনি আহিছিলোঁ যদিও ট'ৰী গেটৰ সেই সুৰংগৰ মাজেৰে পাহাৰৰ ওপৰলৈ খোজ দি বিস্মিত হৈ পৰিলোঁ। সেউজ অৰণ্যৰ মাজেৰে নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে ইখনৰ পিছত সিখনকৈ ট'ৰী গেট। প্ৰতিখন গেটৰ স্তম্ভত ক'লা ৰঙৰ জাপানী আখৰ। জাপানী মেপল আৰু অ'ক গছৰ সুৰুঙাৰে অহা এছাটি ৰ'দৰ কিৰণে সেই আখৰবোৰ জিলিকাই তুলিছে। ভাঁহি আহিছে অচিনাকি বহু চৰাইৰ সুললিত গীত। সেই পথেৰে যিমানে আগবাঢ়িলোঁ, সিমানে যেন সময়ৰ অনুভূতি বিলীন হৈ পৰিল, আঁতৰি গ'ল সকলো দুশ্চিন্তা, ব্যস্ততা, আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ কোলাহল। চৌদিশৰ অবাৰ্চীন পৰিৱেশে দেহ-মনত এক অপৰূপ প্ৰশান্তিৰ পৰশ পেলাই যোৱা যেন ভাৱ হ'ল। মন্ত্ৰমুগ্ধৰ দৰে প্ৰায় দুঘণ্টা ধৰি ট'ৰী গেটৰ সুৰংগৰে পাহাৰ বগোৱাৰ পিছত ইনাৰি পৰ্বতৰ শিখৰ পালোঁগৈ। তাত চকুত পৰিল, শিলেৰে গঢ়া বহুতো উপাসনা স্থান। প্ৰতিখনতে ঠাকে ঠাকে ট'ৰী গেট ওলমি আছে। সেয়া হেনো বহু ভক্তৰ দান। তেনে এক উপাসনাৰ ঠাইৰ সন্মুখত থিয় দিলোঁগৈ। কাইলে মুদ্ৰা এটা আগবঢ়াই দিলে। হাত জোৰ কৰি সেৱা কৰিলোঁ। তাৰপিছত হাতেৰে দুটা চাপৰি মাৰিলোঁ-  অন্য জাপানী লোকৰ অনুকৰণ কৰি।

জাপানী মিঠাই ম'চ্চিৰ সোৱাদ লৈ
উভতনিৰ বাটত দুয়োকাষে বহুতো খাদ্যৰ দোকান চকুত পৰিল। তাতে এঠাইত ষ্ট্ৰ'বেৰী দিয়া কলিজাৰ আকৃতিৰ খাদ্য এবিধ দেখি থমকি ৰ'লোঁ। দোকানৰ জাপানী তৰুণীগৰাকীয়ে ভঙা ভঙা ইংৰাজীত ক'লে, সেয়া ষ্ট্ৰ'বেৰী দাইফুকু ম'চ্চি- জাপানৰ এবিধ জনপ্ৰিয় মিঠাই। আঠা চাউলৰ গুড়িৰ সৈতে বিভিন্ন উপাদান মিহলাই তৈয়াৰ কৰা হয়। তেওঁ এফালৰ পৰা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ম'চ্চিবোৰৰ নাম কৈ আঙুলীয়াই গ'ল। দাইফুকু ম'চ্চি মুখত দি তৃপ্তিত আমাৰ চকু মুদ খাই পৰা যেন ভাৱ হ'ল! চাউল আৰু ৰঙা বীন মিহলাই কৰা ম'চ্চিবিধ অত্যন্ত কোমল। মিঠা হ'লেও যেন মিঠা আৰু ষ্ট্ৰ'ৱেৰীৰ সতেজতাৰ এক অপূৰ্ব সমতা বজাই ৰাখিছে। কাইল আৰু মই যেন মুহূৰ্ততে ম'চ্চি অনুৰাগী হৈ পৰিলোঁ। এনে অনুৰাগী যে তাৰ পিছত য'তেই ম'চ্চি চকুত পৰিল, দুয়ো সেই সোৱাদ নোলোৱাকৈ আগবাঢ়িব নোৱাৰা হৈ পৰিলোঁ।

আৰাশ্বিয়ামাৰ বাঁহনি

সেইদিনাই ওলালোঁ কিয়'ট' মহানগৰীৰ পশ্চিম দিশে থকা অন্য এক পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ চাবলৈ। ট্ৰেইনেৰে সেই ঠাইলৈ প্ৰায় এঘণ্টাৰ যাত্ৰা। ষ্টেচনৰ পৰা খোজেৰে কাটছুৰা নদী পাৰ হৈ আৰাশ্বিয়ামাৰ বাঁহনি (Arashiyama Bamboo Forest)ত ভৰি দিলোঁগৈ। 

আৰাশ্বিয়ামাৰ বাঁহনি

ইতিমধ্যে বেলি দুপৰ হৈছে। পৰ্যটকৰ সোঁত বৈছে। মূল পথত ভৰি দিবলৈকে ঠাই নোহোৱাৰ দৰে হৈ পৰিছে। তাৰ মাজৰে বহুতে জাপানৰ পৰম্পৰাগত সাজ কিম'ন' পিন্ধি খোজ দিছে। ভিন্ন ৰঙ আৰু ডিজাইনৰ কিমন'। তাৰ লগত ওখ কাঠৰ চেণ্ডেল গেটা (Geta) পিন্ধি মহিলাসকলে কোনোমতে আগলৈ খোজ দিছে। কিম'ন' পৰিহিত কিছু পুৰুষো চকুত পৰিল। তেওঁলোকৰ কিম'ন'ৰ ওপৰত হাওৰি নামৰ পৰম্পৰাগত দীঘল জেকেট। দেখা পালোঁ, সেই অঞ্চলত এনে পৰম্পৰাগত সাজ দিনটোলৈ ভাড়া দিয়া অনেক দোকান- সেই বাবেই কিজানি পৰ্যটকৰ মাজত সেই জনপ্ৰিয়তা। বহুতো পৰ্যটকে আকৌ খোজেৰে নগৈ হাতেৰে টনা ৰিক্সাত উঠি বাঁহনিৰ শোভা চাইছে। ৰিক্সাবোৰ কলকাতাৰ হাতেৰে টনা ৰিক্সাৰ দৰেই কিন্তু অত্যন্ত সুসজ্জিত। ভাৱিলোঁ, ৰিক্সাৰে গ'লে কাইলৰ অসুখীয়া দেহাই হয়তো আৰাম পালেহেঁতেন। কিন্তু কেৱল পৰ্যটনৰ বাবে হ'লেও দুচকীয়া তেনে ৰিক্সাত উঠিবলৈ মোৰ সত নগ'ল। শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম বা বয়সীয়াল লোকৰ বাবেহে এই বাহন নৈতিক আৰু উপযোগী। গতিকে সেই ইচ্ছা বাদ দি লাহে লাহে ভিতৰলৈ খোজ দিলোঁ। 

জাপানী বাঁহনিৰ মাজত আমি
জাপানী ম'ছ' বাঁহ ( Mōsō bamboo, Phyllostachys edulis) ৰ বাঁহনি এয়া। আমাৰ জাতি বাঁহতকৈ কিছু সৰু যেন লগা প্ৰজাতি। কিন্তু অসমৰ যিকোনো বাঁহনিৰ দৰেই সুউচ্চ সেউজীয়াৰ মাজেৰে ছাঁ-পোহৰৰ খেলা।

'এইবাৰ প্ৰথম সঁচা বাঁহ দেখা পাইছোঁ জানা!' কাইলৰ মাতত এছাটি উত্তেজনা!

অসমত কটোৱা শৈশৱে মোৰ বাবে এনে বাঁহনিৰ ৰং-ৰূপ-গোন্ধ সনা বহুতো সোঁৱৰণি সাঁচি ৰাখিছে। সেয়ে কাইলৰ বাবে জীৱনৰ এই প্ৰথম অভিজ্ঞতাৰ অনুভৱ কেনে হ'ব ভাবিবলৈকে আচৰিত লাগিল।

'এবাৰ চুই চোৱা!' মই ক'লোঁ।

প্ৰথমে কাইলে লাহেকৈ বাঁহপাত এখিলা চুই চালে। তাৰপিছত যেন সি আৰু অলপ সাহসী হৈ পৰিল। এইবাৰ বাঁহডালত ধৰি আউজি দিলে। সেই সুযোগতে ফটো এখন তুলি ল'লোঁ। মোৰ সোঁৱৰণিত যেন আৰু এটা অনন্য মুহূৰ্ত যোগ হ'ল! 

জাপানী বান্দৰৰ সৈতে 

আৰাশ্বিয়ামাৰ পৰা উভতাৰ বাটত কাটছুৰা নদীৰ পাৰত হঠাৎ চকুত পৰিল এখন চাইনবৰ্ড- 'ইৱাটায়ামা বান্দৰৰ উদ্যান (Iwatayama Monkey Park)'।

'ইয়াতে জাপানী বান্দৰ চাবগৈ পাৰোঁচোন! নহ'লে এইসময়ত বান্দৰ দেখা পোৱাই মস্কিল।' মই বিশেষ নভৱাকৈয়ে ক'লোঁ। 

জাপানত ভৰি দিয়াৰে পৰা আমি জাপানী বান্দৰৰ সন্ধান কৰি আহিছোঁ। নিক্ক' ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত সচৰাচৰ চকুত পৰে যদিও শীতৰ বতৰ বাবে আমাৰ সেই সৌভাগ্য নহ'ল।

আৰাশ্বিয়ামাৰ কাট্‌ছুৰা নদী

'ঠিক আছে!' কাইলো পলকতে মান্তি হ'ল। কিন্তু টিকেটৰ বাবে মানুহৰ শাৰীত থিয় দিওঁতে দেখা পালোঁ অন্য এক জাননী। বান্দৰবোৰ আৰাশ্বিয়ামা পাহাৰৰ শিখৰতহে দেখা পোৱা যায়। তাৰ বাবে প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ ওপৰলৈ থিয় পাহাৰ বগোৱাৰ প্ৰয়োজন।

'গা কেনে এতিয়া? আকৌ পাহাৰ বগোৱাৰ শক্তি আছেগৈনে?' কাইলক সুধিলোঁ। আজি ধলপুৱাতে মাউণ্ট ইনাৰি বগাই সহস্ৰ ট'ৰী গেট চাই আহিছোঁ। তাৰ পিছতো একেৰাহে খোজ কাঢ়ি থকা হৈছে।

'লাহে লাহে গৈ থাকিম দিয়া।' সি উত্তৰ দিলে।

জাপানী বান্দৰৰ উদ্যানলৈ বাট
কথামতেই কাম। টিকেট লৈ ওপৰলৈ উঠিলোঁ। চৌদিশে সেউজ অৰণ্য। অকোঁৱা-পকোঁৱা বাটটো প্ৰতিটো কেকুঁৰিতে ওপৰলৈ উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। অৱশ্যে বাটৰ কাষত জিৰণি ল'বলৈ চকীৰ ব্যৱস্থা কৰি দিয়া হৈছে। য'তেই তেনে চকী চকুত পৰিল, দুয়ো এখন্তেক বহি জিৰণি লৈ ল'লোঁ। বহু ঠাইত দেখা পালোঁ, জিৰণি চ'ৰাৰ কাষতে চাইনবৰ্ডত জাপানী বান্দৰৰ বিষয়ে তথ্য বা কুইজ আদি। বান্দৰৰ চকুলৈ পোনে পোনে চাব নালাগে, বান্দৰৰ মুখৰ বিভিন্ন অভিব্যক্তিয়ে আচলতে কি বুজায় সেই সকলোবোৰ ফটোসহ বুজোৱাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। উদ্যান গৈ পোৱাৰ আগতেই পৰ্যটকক জাপানী বান্দৰৰ বিষয়ে সজাগ কৰি তোলাৰ সেই ব্যৱস্থা দেখি সুখী হ'লোঁ।

এটা সময়ত দুয়ো পাহাৰৰ শিখৰ পালোঁগৈ। তাতে কোনো আঁৰ-বেঁৰ নোহোৱাকৈ মুকলি মনেৰে বহুতো বান্দৰ চৰি ফুৰিছে। গোলাপী মুখ আৰু ছাই বৰণীয়া দেহৰ জাপানী বান্দৰ (Japanese Macaque) বা বৰফৰ বান্দৰ (snow monkey) সেইবোৰ। মলুৱাৰ পৰা পানীকেঁচুৱালৈকে বিভিন্ন বয়সৰ আৰু আকাৰৰ বান্দৰ। মুঠ ১২০ টামান বান্দৰক এই উদ্যানে প্ৰতিৰক্ষা দি আছে হেনো। পৰ্যটকক বান্দৰবোৰ ওচৰৰ পৰা চাবলৈ দিয়া হৈছে যদিও উদ্যানৰ কৰ্মচাৰীয়ে তৎপৰতাৰে নজৰ দি আছে, যাতে বান্দৰবোৰৰ কোনো অপকাৰ নহয়।

১৯৫৭ চনত জাপানী ব্যৱসায়ী চ'ন'ছুকে ইৱাটা (Sonosuke Iwata)-ই এই এলেকাৰ মাটিখিনি দান দি উদ্যানখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। প্ৰায় বিছবছৰমান উদ্যানখন চলোৱাৰ সকলো খৰচ-পাতি বহন কৰাৰ পিছত কিয়'ট' চহৰে ইয়াৰ দায়িত্ব লয়। বৰ্তমান এই উদ্যানখন এক সুৰক্ষিত বনাঞ্চল। ব্যক্তিগত প্ৰচেষ্টায়ো প্ৰকৃতি সংৰক্ষণত যে কেনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'ব পাৰে তাৰেই যেন এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন এয়া! 

বহুপৰ তাতে বান্দৰবোৰৰ খেলা চাই এটা সময়ত উভতনিৰ বাত বুলিলোঁ। অন্যদিনাৰ গড়ে দহ-বাৰ কিলোমিটাৰৰ তুলনাত দিনটোৰ শেষত আমাৰ খোজে পঁচিছ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰিলে।

'জাপানৰ ৰং ৰূপে অসুখ-ভাগৰ সকলো পাহৰাই ৰাখিব পাৰে কিজানি!' মোৰ স্মাৰ্ট ৱাটছৰ হিচাপ চাই কাইলে ক'লে। চৰ্দিৰ প্ৰকোপত তেতিয়ালৈ তাৰ মাত ভাঙিছে!

ইৱাটায়ামা বান্দৰৰ উদ্যানত জাপানী বান্দৰ

পিছৰ খণ্ডত-

Thursday, 8 January 2026

সূৰ্যোদয়ৰ দেশ জাপানত (৯)

পূৰ্বৰ খণ্ডত-

বাটৰ কণা বিধি

জাপানৰ পাহাৰী নগৰ হাক'নেৰ পৰা কিয়'ট'লৈ বুলি ট্ৰেইনত কাইল আৰু মই। কাইলৰ দুচকুত ছানগ্লাছ, মুখত মাস্ক। ইতিমধ্যে অনলাইন খুঁচৰি গম পাইছোঁ, তাৰ সোঁচকুত কনজাংক্টিভাইটিছ বা সাধাৰণ ভাষাত গোলাপী চকুৰ ৰোগ। আগতকৈও বেছিকৈ ফুলি চকুটো মেলিব নোৱাৰা অৱস্থা। তাতে যোৱা নিশা জ্বৰৰ প্ৰকোপত কাইলে চকুৰ টিপকে নামাৰিলে। মোৰো জ্বৰ জ্বৰ ভাৱ।

'এয়া শেষৰটো ফ্লু টেবলেট- খাই লোৱা। কিয়'ট' পোৱাৰ লগে লগে নতুনকৈ ঔষধ কিনিব লাগিব।' নিজে এটা টেবলেট লৈ শেষৰটো কাইললৈ আগবঢ়াই দিলোঁ।

কানাডাৰ পৰা লৈ অনা ফাৰ্ষ্ট এইড বেগৰ ফ্লু আৰু কাহৰ ঔষধ শেষ হোৱাৰ পথত। চকুৰ কাৰণে কোনো ঔষধ অনা নাছিলোঁৱে বাৰু-কনজাংক্টিভাইটিছ আমাৰ সততে হোৱা ৰোগৰ তালিকাত নাছিল। এই জাপান যাত্ৰাত তেনে একো হোৱাৰ কথাওতো নাছিল!

কাইলে টেবলেটটো লৈ বটলৰ পৰা কোৎ কোৎ কৈ পানী অলপ খালে। তাৰ পিছত দুয়ো ছেনিটাইজাৰেৰে হাত মোহাৰি ল'লোঁ। এই ৰোগ যিকোনো সংস্পৰ্শৰ জড়িয়তে ইজনৰ পৰা সিজনলৈ বিয়পে। গতিকে আমাৰ মাজত ইতিমধ্যে মহামাৰীৰ নীতি-নিয়ম আৰম্ভ হৈছে। মোৰ খাদ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সকলো বয়-বস্তু কাইলৰ পৰা পৃথক কৰিছোঁ। এনে এটা যাত্ৰাত দুয়ো অসুখীয়া হৈ পৰিলে যে বৰ অসুবিধাত হ'ব!

'জাপানত যে প্ৰায় সকলো মানুহে অনবৰতে মাস্ক পিন্ধে- এই কথাটোৱে আজি মোৰ অস্বস্তি বহুখিনি কমাইছে জানা!' সোঁচকুটো মুদি থাকিয়ে কাইলে ক'লে।

পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত জাপান দেশখন অত্যন্ত সচেতন। তথাপি যোৱা কেইদিন বাছ-ট্ৰেইন-জাহাজেৰে মানুহৰ ভিৰৰ মাজত ঘুৰা-ফিৰা কৰোঁতে কেনেবাকৈ কাইললৈ এই বেক্টেৰিয়াৰ সংক্ৰমণ হ'ল কিজানি।

'ক'ভিডৰ সময়ৰ এনে সচেতনতাই সঁচাই অন্য ৰোগৰ পৰাও বচাই ৰাখিব পাৰে নহয়? মোৰ নিজৰে তেনে অভ্যাস কিছুমান ৰৈ গ'ল।'

'কেনে অভ্যাস?' কাইল যেন কৌতুহলী হ'ল।

'বাৰে বাৰে হাত ধোৱা, পৰাপক্ষত হাতেৰে চকু বা মুখ স্পৰ্শ নকৰা বা ৰাজহুৱা ঠাইত যিমান পাৰোঁ হাত ছেনিটাইজ কৰা আদি।'

কিয়'ট'ৰ ফাৰ্মাচীত জাপানী ঔষধ
'মোৰ সেইবোৰ খেয়ালেই নহয়- সেইকাৰণেই আজি চকুৰ এই অৱস্থা কিজানি!' তাৰ মাতত অলপ আক্ষেপ।

'এতিয়াৰ পৰা দুয়ো সাৱধান হ'ম দিয়া। কনজাংক্টিভাইটিছ তোমাৰ বাওঁচকু বা মোলৈকো বিয়পিলে কষ্ট হ'ব আমাৰ।'

'সঁচা, মোৰ সোঁচকুটোৰে নেদেখিলে একো নাই। সেইটো চকুৰ পাৱাৰ এনেয়ে কম। কিন্তু ভাল বাওঁচকুটো মেলিব নোৱাৰিলেহে বৰ বিপাঙত পৰিম।তাতে এটা চকুত জলদস্যুৰ বিতচকু লগোৱাৰ চখটোও পূৰ নহ'ব!' কাইলে কথাটো পাতলিয়াবলৈকে যেন ক'লে

কিয়'ট'ত ট্ৰেইনৰ পৰা নামোঁ মানে দুপৰ হ'ল। তাৰ পৰা পোনেই গুগল মেপত বিচাৰি ফাৰ্মাচী এখন পালোঁগৈ। আহল-বহল ফাৰ্মাচীত ঠাকে ঠাকে সজাই থোৱা ঔষধৰ লানি। কিন্তু ঔষধবোৰৰ জাপানী আখৰ বুজিব নোৱাৰি অথাই সাগৰত পৰা যেন ভাৱ হ'ল। গুগল ট্ৰেন্সলেটৰ এপত ফটো লৈ এটা এটাকৈ পৰীক্ষা কৰি গ'লোঁ। তথাপি ইমানবোৰ ঔষধৰ মাজত ভীষণ খেলিমেলি লাগি গ'ল। এইবাৰ কাইলে অনলাইন খুঁচৰিলে, জাপানত ইনফ্লুৱেঞ্জা আৰু কনজাংক্টিভাইটিছৰ কি কি ঔষধ পোৱা যায়। কেইবাবিধো ঔষধৰ নাম আৰু ফটো ভাঁহি উঠিল। ফাৰ্মাচীৰ কৰ্মচাৰী তৰুণীগৰাকীক সেয়া দেখুৱাই সি সুধিলে, 

'এই ঔষধকেইটা ক'ত পাম বাৰু?'

সেই বুদ্ধিয়ে কাম দিলে। বিনীত হাঁহি এটাৰে তেওঁ আমাক ফাৰ্মাচীৰ এটা কোণলৈ লৈ গ'ল। তেওঁ দেখুৱাই দিয়া মতে ফ্লু আৰু কাহৰ ঔষধ, চকুত লগাব পৰা কপাহৰ টুকুৰা, এণ্টিবেক্টেৰিয়েল আই ড্ৰপছ সকলো কিনিলোঁ। ঔষধখিনি পাই যেন দুয়োৰে আগৰ উদ্যম ঘুৰি আহিল। তাৰ পৰা হোটেললৈ খোজ লোৱাৰ পৰত কাইলক ক'লোঁ,

'বিশ্বাস হৈছেনে, আমি যে কিয়'ট' পালোঁহি! সপোনৰ নগৰী কিয়'ট'!!'

এইবাৰ কাইলৰ মুখতো হাঁহি বিৰিঙিল। দিনটোত প্ৰথমবাৰৰ বাবে।

কিয়'ট' মহানগৰীৰ চাঞ্জ' এলেকা

কিয়'ট'ৰ স্নিগ্ধ আবেলি

কিয়'ট'ৰ মূল ডাউনটাউন অঞ্চলৰ মাজমজিয়াত কাম' নদীৰ পাৰত আমাৰ হোটেল। কোঠাত সোমাই কাইলে পোনেই বিছনাত বাগৰ দিলে। উজাগৰী নিশা আৰু দিনটোৰ যাত্ৰাৰ ক্লান্তিয়ে যেন আৱৰি ধৰিলে তাক। পিছে কিয়'ট' মহানগৰীৰ ৰং আৰু ৰূপে মোক হাত বাউলি দি মাতিবলৈ ধৰা যেন ভাৱ হ'ল।

'কাম' নদীখন ইমান ওচৰত। মই তাতে এপাক দৌৰি আহোঁ দিয়া। দৌৰিলে জ্বৰ ভাৱটোও যায়েই কিজানি!' 

কাইলে হাঁহি পেলালে। জানো, এই কথাটোত সি খুউব আমোদ পায়। তাৰ মতে, অন্য মানুহে অসুখীয়া দেহক জিৰণি দিয়ে। কিন্তু মই তাৰ পৰিৱৰ্তে দৌৰি অসুখ ভাল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ। 

'বিশ্বাস কৰা বা নকৰা- দৌৰিলে সঁচাকৈ মোৰ গা-মন দুয়োটা সাংঘাতিক ভাল হৈ আহে!' তাৰ মনৰ ভাৱ বুজিয়ে মই ক'লোঁ।

হোটেলৰ পৰা ওলাই চাঞ্জ' এলেকাৰ মূল পথত ভৰি দিলোঁ। আকাশচুম্বী অট্টালিকাবোৰ পাৰ হৈ পূবদিশে ঘুৰিলেই কাম' নদীৰ পাৰ। ভাৱ হ'ল, টকিঅ'ৰ তুলনাত কিয়'ট' মহানগৰীৰ যেন ভিন্ন আৱহাৱা। টকিঅ'ৰ আধুনিক জাক-জমকতাৰ বিপৰীতে কিয়'ট'ৰ অলিয়ে-গলিয়ে পৰম্পৰা আৰু আধুনিকতাৰ এক সমতা চকুত পৰে। টকিঅ'ৰ প্ৰাণচঞ্চলতা আৰু নিয়ন লাইটৰ চমকৰ পৰিৱৰ্তে কিয়'ট'ই যেন তৰপে তৰপে সাঁচি ৰখা ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ মননশীলতাৰে অভিভূত কৰি পেলায়।

কিয়'ট'ৰ মাজমজিয়াত কাম' নদী

কাম' নদীৰ দুয়োপাৰে চকুৰে মনালৈকে পথচাৰীৰ বাট। সেইবাটেৰে বহুলোক দৌৰিছে, খোজ কাঢ়িছে, চাইকেল চলাইছে। বহুতে নৈৰ পাৰৰ ঘাঁহনিত বহি স্নিগ্ধ আবেলিৰ শোভা চাইছে। ময়ো সেইবাটেৰেই দৌৰা আৰম্ভ কৰিলোঁ।নদীৰ বুকু শান্ত আৰু অগভীৰ। কিন্তু কৃত্ৰিম বান্ধে কেইবাঠাইত সোঁতৰ ধাৰা তুলিছে। দেখা পালোঁ তাতে বগলী, হাঁহ, বালিমাহী আদি বহুতো চৰাই খাদ্যৰ সন্ধানত ব্যস্ত হৈ পৰিছে। নদীৰ দুয়োপাৰৰ শাৰী শাৰী গছত শৰতৰ ৰং। যেন মহানগৰীৰ হৈ চৈৰ মাজত এক নিৰিবিলি প্ৰকৃতিৰ আলয়। 

কাম' নদীত বগলীৰ জাক

কাম' নদীৰ ৰূপ উপভোগ কৰি বহুকেইখন দলঙৰ তলেৰে দৌৰি পাৰ হৈ গ'লোঁ। যিমানেই দৌৰিলোঁ, সিমানেই যেন মোৰ পঞ্চইন্দ্ৰিয়ৰ প্ৰতিটো ৰন্ধ্ৰ মুকলি হৈ আহিল। কিয়'ট'ৰ এই মহানগৰিক সেউজীয়াৰ ৰং-গোন্ধ আৰু শব্দই মোৰ অন্তৰ্জগত নিজাৰ পেলাই দিলে। সপোন এটাৰ মাজেৰে আলাসতে ওপঙি গৈ থকাৰ দৰে অনুভৱ হ'ল। দৌৰাৰ মাজতে বাটৰ কাষৰ ওখ বননিখিনিত হাত বুলাই যেন নিজকে পতিয়ন নিয়ালোঁ, 'এয়া বাস্তৱ- মায়াময় সপোন এটাৰ দৰে ভাৱ হোৱা এক বাস্তৱ 
এই অপৰূপ আবেলি!' 

নদীৰ কেইবাঠাতো পানীত প্ৰকাণ্ড শিল পাৰি প্ৰাকৃতিক দলং। শিলবোৰ কাছৰ আকৃতিৰ। ইটোৰ পৰা সিটো শিললৈ যথেষ্ট দুৰত্ব। তাৰ মাজেৰেই বহুতে  জাঁপ মাৰি পাৰ হৈছে। ময়ো সেই শিলৰ দলং পাৰ হৈ সিটো পাৰেৰে উভতনি দৌৰ দিলোঁ। হোটেল পাওঁহি মানে সঁচাকৈ মোৰ দেহত জ্বৰৰ চিন-মোকাম নোহোৱা হৈছে!

অনিগিৰিৰ প্ৰথম সোৱাদ

হোটেলৰ কাষত বহুকেইখন ৰেস্তোৰাঁ। নিশাৰ আহাৰৰ বাবে কাইল আৰু মই তাৰে এখনত সোমালোঁ- নাম অনিগিৰি য়া গ'কু। তেনেই কণমানি ঠেক ৰেস্তোঁৰা। একেসময়তে কেৱল চাৰিজন মানুহহে বহিব পাৰে। আমি গৈ বহোঁ মানে বাহিৰত মানুহে শাৰী পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰিলেই। 

কাউণ্টাৰত মাথোঁ এগৰাকী আদহীয়া জাপানী লোক। মেন্যুখন দি তেওঁ ক'লে,

'অৰ্ডাৰ কৰিবলৈ সাজু হ'লে মোকে জনাব- কি খাব বিচাৰে।'

তেওঁৰ কাষতে দুখন ওখ টুল টানি লৈ দুয়ো বহিলোঁ। মেন্যু চাই দেখোঁ, খাদ্যও এবিধেই- অনিগিৰি। জাপানী চাউলৰ ত্ৰিভুজাকাৰ বল। ভাপত সিজোৱা জাপানী সৰু দানা চাউলৰ সৈতে বিভিন্ন উপকৰণ মিহলাই সাগৰীয় শেলাইৰে মেৰিয়াই দিয়া হয়। মেন্যুত থকা ভিন্ন ধৰণৰ অনিগিৰিৰ নাম চাই অৰ্ডাৰ কৰিলোঁ।

কিয়'ট'ত অনিগিৰিৰ সোৱাদ

দহমিনিটৰ ভিতৰতে আমাৰ সন্মুখত অনিগিৰিৰ প্লেট আগবঢ়াই দিলেহি। পাঁচবিধ বিভিন্ন অনিগিৰি- ব'নিট' ফ্লেক, মেয়'নেজ আৰু চামন মাছ, মণ্টাইক', ৱাগু আৰু  ইকুৰা অনিগিৰি। এবিধ এবিধকৈ সোৱাদ লৈ চালোঁ। তেনেই সহজ যেন লগা খাদ্যবিধৰ কি যে অপূৰ্ব স্বাদ! সাগৰীয় শেলাইৰ ভিতৰত চাউলৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন উপকৰণে সম্পূৰ্ণ এটা ভিন্ন সোৱাদ আনি দিছে—সাগৰীয়, টেঙা, উমামি বা অলপ মিঠা। 

সেই সোৱাদ লৈ বুজিলোঁ, জাপানত এই অনিগিৰিৰ জনপ্ৰিয়তা কিয় ইমান বেছি। এয়া ঘৰৰ খাদ্যৰ দৰে আৰামদায়ক খাদ্য- বৰ গধুৰ যেন ভাৱ নহয়, কিন্তু পেট ভৰায়। বৰ তৃপ্তিৰে সেয়া সামৰি ওলাই আহিবৰ পৰত কাইলৰ দুচকুলৈ এবাৰ চালোঁ।

'আহ, সোঁচকুটো যথেষ্ট ভাল দেখাইছে। কিন্তু কিন্তু....'

'কিন্তু কি?' মোৰ মাতত চিন্তাৰ সুৰে হয়তো কাইলকো চিন্তিত কৰিলে।

'কিন্তু এতিয়াচোন বাওঁচকুটো ৰঙা হৈ আহিছে- অকণমান ফুলিছেও!!'

মুহূৰ্ততে আমাৰ দুয়োৰে মুখদুখন আশংকাৰ ছাঁয়াই ক'লা কৰি পেলালে।

কিয়'ট' মহানগৰীত মই

পিছৰ খণ্ডত-